 |
| Lối sống thức khuya phổ biến ở giới trẻ đang âm thầm đẩy cao nguy cơ đột quỵ. Ảnh: Freepik. |
Nghiên cứu mới được công bố trên Tạp chí Tim mạch Mỹ cho thấy những người thuộc nhóm “evening type”, có xu hướng sinh hoạt và hoạt động nhiều vào buổi tối, đối mặt với nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ cao hơn 16% so với các nhóm còn lại.
Theo ABC News, nhóm nghiên cứu đã phân tích dữ liệu khảo sát cùng các chỉ số sinh học của hơn 320.000 người trưởng thành tại Anh, trong độ tuổi từ 39 đến 74. Những người tham gia được yêu cầu tự đánh giá thói quen sinh hoạt của mình và được chia thành ba nhóm là người dậy sớm, người thức khuya và nhóm trung gian.
Từ các dữ liệu thu thập được, các nhà khoa học đánh giá sức khỏe tim mạch của từng người dựa trên thang điểm Life’s Essential 8 (LE8) do Hiệp hội Tim mạch Mỹ xây dựng. Thang điểm này gồm 8 yếu tố then chốt, trong đó có 4 yếu tố hành vi như: chất lượng chế độ ăn, mức độ vận động thể chất, thời lượng giấc ngủ và việc sử dụng nicotine; cùng 4 yếu tố sinh học gồm huyết áp, chỉ số khối cơ thể (BMI), đường huyết và mỡ máu.
Theo PGS Kristen Knutson, chuyên khoa thần kinh học và y học dự phòng, Đại học Northwestern, các yếu tố trong thang điểm LE8 đều được Hiệp hội Tim mạch Mỹ xác định là những yếu tố nguy cơ quan trọng đối với bệnh tim mạch, đồng thời có mối liên hệ chặt chẽ với nhau.
Kết quả phân tích cho thấy những người thức khuya có nguy cơ rơi vào nhóm sức khỏe tim mạch kém cao hơn tới 79% so với nhóm trung gian. Ngược lại, những người có xu hướng dậy sớm ghi nhận nguy cơ thấp hơn khoảng 5%.
Đáng chú ý, nhóm “cú đêm” không chỉ có điểm LE8 thấp hơn mà còn đối mặt với nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ cao hơn 16%. Các nhà nghiên cứu ước tính khoảng 75% mức nguy cơ gia tăng này xuất phát từ các yếu tố lối sống và sinh học trong thang điểm LE8, chứ không chỉ đơn thuần do việc đi ngủ muộn.
“Vấn đề không nằm ở việc bạn là ‘cú đêm'. Rủi ro xuất hiện khi những người thức khuya phải sống trong một xã hội vận hành theo nhịp sinh học của người dậy sớm, khiến đồng hồ sinh học bên trong và lịch sinh hoạt xã hội bị lệch pha”, bà Knutson nhận định.
Phân tích sâu hơn cho thấy việc sử dụng nicotine là yếu tố tác động mạnh nhất đến sức khỏe tim mạch, chiếm khoảng 34% mối liên hệ giữa thói quen thức khuya và bệnh tim mạch. Thời gian ngủ ngắn đóng góp khoảng 14% nguy cơ tăng thêm, trong khi đường huyết cao chiếm 12%. Cân nặng và chế độ ăn uống mỗi yếu tố góp khoảng 11% vào mức nguy cơ này.
Nghiên cứu cũng ghi nhận tác động của lối sống “cú đêm” rõ rệt hơn ở phụ nữ. Phụ nữ thức khuya có nguy cơ rơi vào nhóm sức khỏe tim mạch kém cao hơn 96%, so với 67% ở nam giới. Tuy nhiên, tỷ lệ nhồi máu cơ tim và đột quỵ ở phụ nữ không tăng tương ứng.
Theo bác sĩ Sonia Tolani, chuyên gia Tim mạch, Trung tâm Tim mạch Phụ nữ (Đại học Columbia), phụ nữ thường chịu thêm áp lực từ vai trò chăm sóc gia đình. Việc vừa thức khuya vừa phải dậy sớm để đảm đương các trách nhiệm này khiến cơ thể dễ rơi vào trạng thái căng thẳng kéo dài.
Hiện nay, bệnh tim mạch vẫn là nguyên nhân tử vong hàng đầu tại Mỹ, theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC). Từ kết quả nghiên cứu, các tác giả cho rằng các biện pháp phòng ngừa nên tập trung vào việc cải thiện thói quen sinh hoạt ở những người thường xuyên thức khuya.
Theo bà Knutson, việc bỏ thuốc lá vẫn là khuyến nghị quan trọng nhất. Bên cạnh đó, duy trì giờ ngủ đều đặn, cố gắng đi ngủ và thức dậy vào cùng một thời điểm mỗi ngày kể cả ngày nghỉ, có thể giúp ổn định các thói quen khác như ăn uống, tiếp xúc ánh sáng và vận động thể chất.
Bác sĩ Tolani cũng khuyến nghị người dân nên bắt đầu từ những thay đổi nhỏ, dễ thực hiện. “Nếu bạn chưa thể dành một giờ đến phòng tập, hãy bắt đầu bằng việc đi bộ 10 phút mỗi ngày hoặc giảm bớt một chút lượng muối trong khẩu phần ăn”, bà nói.
Cuốn sách Bệnh của thời thức ăn tiện lợi giải thích nguyên nhân gây ra tất cả bệnh mạn tính, cách thực phẩm tiện lợi đã tác động đến chúng dẫn đến tổn hại cho sức khỏe, nền kinh tế và môi trường, từ đó đề xuất giải pháp để chữa lành cho con người.
