Theo dữ liệu của Cục Quản lý Ngoại hối Nhà nước Trung Quốc, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC) đã mua bổ sung khoảng 23 tấn vàng trong tháng 9, đánh dấu lượng vàng mua ròng hàng tháng lớn nhất trong gần 3 năm. Đây cũng là chuỗi mua vàng liên tiếp dài nhất kể từ năm 2015, theo CNBC.
Nhà đầu tư ít có lựa chọn thay thế vàng
Dữ liệu hải quan cho thấy Trung Quốc đã chi kỷ lục 158,8 tỷ USD để nhập khẩu hơn 1.000 tấn vàng trong 8 tháng đầu năm 2026. Con số này vượt xa mức 96,5 tỷ USD, tương ứng 886 tấn, của cả năm 2025.
Aakash Doshi, Giám đốc chiến lược vàng tại State Street Investment Management, nhận định việc nhập khẩu vàng phục vụ nhu cầu tiêu dùng của Trung Quốc đã lập kỷ lục trong 8 tháng đầu năm nay. Ông cho biết mức chênh lệch giá vàng nội địa so với thị trường quốc tế tăng mạnh cho thấy nhu cầu trong mùa đông đang tăng lên.
Đáng chú ý, động thái mua vàng tích lũy của Trung Quốc gia tăng trong bối cảnh giá kim loại quý này đi xuống. Giá vàng đã giảm hơn 8% trong tháng 9, xuống khoảng 4.176 USD/ounce, sau khi lập đỉnh trên 5.500 USD/ounce vào tháng 1 năm nay. Ông Doshi dự báo giá vàng có thể tăng lên 4.750-5.500 USD/ounce vào cuối quý I/2027.
Các chuyên gia cũng cho rằng làn sóng mua vàng trên phản ánh nỗ lực của Bắc Kinh nhằm giảm phụ thuộc vào đồng USD, đồng thời cho thấy các hộ gia đình Trung Quốc đang thiếu những kênh đầu tư thay thế đủ an toàn.
Theo ông Carsten Menke, Mỹ đã sử dụng đồng USD như một công cụ gây sức ép, qua đó thúc đẩy mong muốn giảm phụ thuộc vào trái phiếu kho bạc Mỹ trong vai trò tài sản dự trữ.
Các chính phủ phương Tây cũng phong tỏa tài sản của Ngân hàng Trung ương Nga sau khi nước này tiến hành chiến dịch quân sự tại Ukraine vào năm 2022. Động thái này cho thấy việc tiếp cận đối với nguồn dự trữ tại nước ngoài có thể bị hạn chế khi căng thẳng địa chính trị gia tăng. Vì vậy, chiến lược tăng dự trữ trong nước có thể giúp một quốc gia tránh các rủi ro này.
Đơn cử, Trung Quốc đã thu hẹp lượng trái phiếu chính phủ Mỹ nắm giữ. Theo dữ liệu của Bộ Tài chính Mỹ, lượng trái phiếu này giảm xuống mức thấp nhất trong 18 năm và chỉ còn khoảng 618 tỷ USD vào tháng 7, trong bối cảnh Bắc Kinh tiếp tục kế hoạch đa dạng hóa dự trữ ngoại hối.
Nhu cầu vàng tại Trung Quốc còn được thúc đẩy bởi vai trò tài sản trú ẩn an toàn của kim loại quý này. Lo ngại về triển vọng kinh tế thiếu ổn định đã thúc đẩy người tiêu dùng nước này tăng mua trang sức, vàng miếng và tiền vàng.
 |
| Người tiêu dùng Trung Quốc tăng mua trang sức, vàng miếng và tiền vàng. Ảnh: Reuters. |
Thậm chí trên thực tế, các nhà đầu tư trong nước đang có rất ít lựa chọn đầu tư thay thế. Thị trường bất động sản, vốn từng là kênh tích lũy tài sản chủ yếu của các hộ gia đình, đang trải qua giai đoạn suy thoái kéo dài nhiều năm.
Hay đối với kênh chứng khoán, chỉ số CSI 300, đại diện cho nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn tại Trung Quốc, đã giảm khoảng 8% từ đầu năm, trái ngược với mức tăng 13% của S&P 500 tại Mỹ.
Trong khi đó, lợi suất từ tiền gửi ngân hàng và trái phiếu giảm do nhu cầu vay vốn ảm đạm. Lợi suất trái phiếu chính phủ Trung Quốc kỳ hạn một năm xuống khoảng 1,2%, thấp hơn nhiều so với mức 4,46% tại Mỹ.
"Chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng tại Trung Quốc thấp hơn nhiều so với tại các thị trường phương Tây", ông Ole Hansen, Trưởng bộ phận chiến lược hàng hóa tại Saxo Bank, nhận định.
Ngoài các yếu tố trên, ông Menke phân tích thêm động lực mua vàng chưa từng có tiền lệ đến từ kế hoạch phát triển thị trường vàng nội địa của Bắc Kinh, do đó nước này cần bổ sung một lượng dự trữ dồi dào. Ông ước tính PBoC đã mua khoảng 190 tấn vàng tính đến cuối tháng 8 năm nay, trong đó có 110 tấn chưa được công bố.
Theo Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), Trung Quốc là quốc gia nắm giữ vàng lớn thứ 5 thế giới, với 2.387 tấn tính đến tháng 8. Tuy nhiên, lượng vàng dự trữ này vẫn chưa bằng 1/3 so với Mỹ.
Giá vàng vẫn được hỗ trợ tốt
Nhu cầu vàng từ Trung Quốc đã giúp giá kim loại quý này trụ vững trước những sức ép vốn có thể khiến giá giảm sâu hơn. Lợi suất trái phiếu Mỹ duy trì ở mức cao thời gian gần đây đã hạn chế sức hấp dẫn của vàng, một tài sản không mang lại lợi suất. Thông thường, giá vàng có xu hướng giảm khi lãi suất trên thị trường tăng cao.
"Lực mua từ Trung Quốc đã trở thành một nguồn hỗ trợ mang tính cơ cấu quan trọng đối với giá vàng", bà Ewa Manthey, chiến lược gia hàng hóa tại ING Bank, nhận định. Bà đồng thời nhấn mạnh các ngân hàng trung ương mua vàng với tầm nhìn dài hạn và ít nhạy cảm với biến động giá hơn so với nhà đầu tư cá nhân.
Đồng quan điểm trên, ông Menke nhìn nhận giá vàng vẫn cao hơn mức ghi nhận trong mùa hè, dù kỳ vọng tăng lãi suất lẫn lợi suất trái phiếu vẫn ở mức cao. Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cũng phát tín hiệu có thể tăng lãi suất thêm một lần trong năm 2026.
Theo ông Hansen, nhu cầu vàng tại Trung Quốc có thể giảm nếu niềm tin vào thị trường bất động sản và chứng khoán được khôi phục. Đồng nhân dân tệ suy yếu có khả năng trở thành yếu tố tác động khiến vàng trở nên đắt đỏ hơn đối với người mua trong nước, trong khi lãi suất tăng sẽ làm tiền gửi ngân hàng hấp dẫn hơn.
Vị chuyên gia chia sẻ sự thay đổi lớn hơn đối với thị trường vàng sẽ xảy ra nếu các ngân hàng trung ương giảm quan tâm đến việc đa dạng hóa dự trữ và căng thẳng địa chính trị hạ nhiệt. Tuy nhiên, ông nhận định cả 2 kịch bản này đều chưa có khả năng xảy ra trong tương lai gần.
Nền kinh tế với độ mở lớn như Việt Nam không thể tránh khỏi những tác động từ xu hướng kinh tế thế giới. Trong thế giới kinh doanh phức tạp và thay đổi liên tục như hiện nay, việc cập nhật kiến thức và hiểu biết về các xu hướng kinh doanh trên thế giới rất quan trọng. Để độc giả có thể tiếp cận những thông tin kinh tế quốc tế mới nhất, Tri Thức - Znews giới thiệu Tủ sách kinh tế thế giới với những cuốn sách và câu chuyện kinh doanh đáng chú ý. Từ việc nghiên cứu các công ty hàng đầu đến việc khám phá những xu hướng kinh tế mới, Tủ sách sẽ là nơi cập nhật các thông tin mới nhất về hoạt động kinh tế toàn cầu.
