Lần đầu dùng gan lợn cứu bệnh nhân suy gan chờ ghép tạng

Gan lợn được cấy ghép có chứa 6 biến đổi gene, được cung cấp bởi công ty ClonOrgan Biotechnology ở Thành Đô, Trung Quốc. Ảnh: Organ Donation Alliance.

Theo Nature, nhóm bác sĩ tại Bệnh viện Tây Kinh thuộc Đại học Y khoa Không quân (Tây An, Trung Quốc), đã phẫu thuật ghép gan cho bệnh nhân nam bị suy gan bằng một lá gan lợn biến đổi gene được cấy ghép từ bên ngoài.

Nhóm nghiên cứu thực hiện ca phẫu thuật cho biết người đàn ông 56 tuổi bị suy gan đã trở thành người sống đầu tiên được phẫu thuật nối gan với gan lợn biến đổi gene. Gan lợn đã lọc máu cho người đàn ông này trong vài ngày trong khi ông chờ đợi được ghép gan người hiến tặng.

Theo Lin Wang, một trong những bác sĩ phẫu thuật dẫn đầu ca mổ hồi tháng 1 tại Bệnh viện Tây Kinh, bệnh nhân này đã được ghép gan người và đang hồi phục tốt. Nhóm nghiên cứu của ông dự định gửi kết quả nghiên cứu đến một tạp chí khoa học được bình duyệt.

Ca ghép được thực hiện thế nào?

Theo bác sĩ Wang, bệnh nhân mắc viêm gan B mạn tính - loại bệnh gan nghiêm trọng, và tổn thương do rượu gây ra, dẫn đến suy giảm chức năng gan đột ngột. Ông phải nhập viện điều trị ở Thượng Hải trong một tháng trước khi nhóm của bác sĩ Wang tiếp nhận.

Vì không có tạng hiến tặng, với sự đồng ý của người bệnh và gia đình, các bác sĩ phẫu thuật đã quyết định thử nghiệm xem gan lợn có thể đảm nhiệm chức năng của gan đang suy yếu của ông hay không.

Theo bác sĩ Wang, gan lợn được cấy ghép có chứa 6 biến đổi gene, được cung cấp bởi công ty ClonOrgan Biotechnology ở Thành Đô, Trung Quốc. Sáu biến đổi gene này bao gồm 3 gene bị bất hoạt và 3 gene sản sinh protein người được đưa vào, nhằm giảm nguy cơ người nhận từ chối tạng cấy ghép.

Kỹ thuật được sử dụng trong ca phẫu thuật này gọi là "tưới máu ngoài cơ thể". Thay vì ghép trực tiếp vào cơ thể, các bác sĩ đã khâu các ống thông vào tĩnh mạch chân của bệnh nhân, nối ông với một thiết bị chứa lá gan lợn.

Máu của bệnh nhân được dẫn qua gan lợn để loại bỏ các chất thải độc hại tích tụ do suy gan. Các bác sĩ cho biết không có dấu hiệu cho thấy cơ quan được ghép bị đào thải, và chức năng gan của người đàn ông bắt đầu được cải thiện.

Sau gần 3 ngày, người đàn ông này đã được ngắt kết nối khỏi hệ thống truyền dịch để giảm nguy cơ nhiễm trùng và biến chứng.

Megan Sykes, bác sĩ phẫu thuật và nhà miễn dịch học tại Đại học Columbia ở thành phố New York, cho biết điều đáng chú ý là người đàn ông trong nghiên cứu mới nhất có thể được ngừng truyền dịch trong vài ngày trong khi chờ đợi có gan người hiến tặng.

Tuy nhiên, vẫn chưa rõ liệu người đàn ông đó sống sót mà không cần gan nhân tạo là do gan của chính ông bắt đầu hồi phục hay do lợi ích của việc được kết nối với hệ thống truyền dịch vẫn còn duy trì. "Tôi không thể kết luận dựa trên thông tin được cung cấp", bà Megan nói.

Các bác sĩ tại Bệnh viện Tây Kinh thuộc Đại học Y khoa Không quân (Trung Quốc) thăm khám cho bệnh nhân sau khi được ghép gan lợn. Ảnh: Xinhua.

Lần đầu tiên ghép gan lợn trên người sống

Phương pháp "tưới máu ngoài cơ thể" sử dụng nội tạng lợn đã được thực hiện từ những năm 1990, nhưng sự phát triển của các nội tạng lợn biến đổi gene tương thích hơn với con người đã làm giảm nguy cơ đào thải nội tạng.

Một nhóm nghiên cứu của Mỹ đã kết nối ít nhất 4 người chết lâm sàng với gan lợn biến đổi gene bên ngoài cơ thể. Việc các bác sĩ phẫu thuật ở Trung Quốc có thể thực hiện điều này trên người sống là "một thành tựu đáng kể", Hawthorne nói thêm.

Muhammad Mohiuddin, nhà nghiên cứu kiêm bác sĩ lâm sàng tại Trường Y thuộc Đại học Maryland ở Baltimore, người đã dẫn đầu ca ghép tim lợn đầu tiên vào người sống năm 2022, đồng ý rằng công nghệ này có thể cứu nhiều người.

Hawthorne và Mohiuddin cho biết họ rất muốn biết thêm chi tiết về ca phẫu thuật ở Trung Quốc, bao gồm lượng thuốc ức chế miễn dịch đã được sử dụng, tình trạng sức khỏe của người đàn ông thay đổi như thế nào theo thời gian và thời gian người bệnh có thể được kết nối với gan nhân tạo.

Hawthorne nói thêm kết quả xét nghiệm chức năng gan trước, trong và sau ca phẫu thuật cũng sẽ cần thiết nếu nhóm nghiên cứu công bố phát hiện của mình. "Đây là tất cả những thông tin cơ bản cần thiết cho một bài báo về ghép gan".

Những người ủng hộ việc cấy ghép nội tạng động vật biến đổi gene vào người, gọi là xenotransplantation - cấy ghép dị loài, hy vọng phương pháp này có thể giảm số người tử vong trong khi chờ đợi được ghép nội tạng người. Ít nhất 10 người ở Mỹ và Trung Quốc đã nhận được nội tạng lợn, bao gồm tim, thận, gan và tuyến ức - và các thử nghiệm lâm sàng được tiến hành ở cả hai quốc gia.

Tuy nhiên, cấy ghép nội tạng là những ca phẫu thuật có rủi ro cao và người nhận phải dùng thuốc ức chế miễn dịch suốt đời.

Theo Wayne Hawthorne, bác sĩ phẫu thuật và nhà nghiên cứu cấy ghép tại Đại học Sydney ở Australia, thủ thuật này là liệu pháp bắc cầu cho phép các cơ quan của người bệnh phục hồi, và nó có thể cứu những người quá yếu để chờ đợi tạng hiến tặng mà không cần can thiệp.