Sau khi uống thuốc kháng sinh, nhiều người thường thấy chán ăn. Ảnh minh họa: L.C.

Người cao tuổi bị viêm phổi do phế cầu khuẩn dùng Penicillin thường không hiệu quả, vì Penicillin có tính lạnh, dùng Penicillin giống như dùng thuốc trừ hỏa, ở giai đoạn sau của bệnh, hầu hết người cao tuổi đều bị khí huyết song hư, một cơ thể hư nhược cả âm lẫn dương thì lấy đâu ra hỏa mà trừ? Dùng loại thuốc này sẽ làm tổn thương cơ thể bệnh nhân.

Các bệnh tính viêm như viêm phế quản, viêm phổi, viêm ruột giai đoạn đầu, ở những người trẻ tuổi sẽ có tính nóng, thường khiến bệnh nhân bốc hỏa. Nếu là người cao tuổi nhiễm bệnh, lại từ bệnh cấp tính chuyển thành bệnh mạn tính, thường thì đều là cơ thể đã suy nhược tới mức không còn hỏa mà bốc lên nữa.

Bởi vậy, lúc này các bác sĩ có kinh nghiệm lâm sàng sẽ không cho bệnh nhân sử dụng Penicillin có tính lạnh, ít nhất thì không chỉ dùng mỗi Penicillin.

Không chỉ Penicillin mà Erythromycin cũng có vấn đề tương tự. Sau khi sử dụng loại thuốc kháng sinh này, mặc dù tình trạng viêm nhiễm sẽ biến mất, khỏi bệnh, nhưng bệnh nhân vẫn sẽ thấy chán ăn mệt mỏi, dạ dày lạnh buốt, khó chịu một cách bất thường, đây là do tính lạnh của thuốc làm tổn thương vị khí.

[...] Đông y là điều trị tổng thể, mục đích là khôi phục chức năng cho bệnh nhân. Ví dụ bị cảm sốt, có thể nấu cháo gạo với gừng, để bồi bổ cho dạ dày đã bị các loại thuốc tính lạnh làm tổn thương, bởi vì cháo có thể tăng cường vị khí.

Trong đơn thuốc của Thái hậu Từ Hi thời Thanh có viết rằng khi Thái hậu Từ Hi thấy mệt mỏi uể oải, bà thường uống "cháo nhừ gạo cũ". Tức là nấu cháo bằng loại gạo cũ đã chuyển màu hơi vàng, vì loại cháo được nấu từ loại gạo này sẽ cho hạt rời, không dấp dính, cơ thể dễ hấp thu, nên Thái hậu Từ Hi đã dùng nó để dưỡng vị khí.

Thực ra chỉ cần nấu cháo bằng gạo tẻ thì cơ thể đều dễ hấp thu, không cần dùng gạo cũ, dù sao dùng gạo cũ dễ gặp các vấn đề như gạo biến chất. Gạo tẻ dễ hấp thu hơn gạo nếp nên bác sĩ thường khuyến khích bệnh nhân tiểu đường ăn gạo nếp, gạo lứt, không khuyến khích ăn gạo tẻ, vì gạo nếp, gạo lứt sẽ được hấp thu chậm hơn, ít hơn.

Trong mắt bác sĩ, một bát cháo gạo tẻ tương đương với một cốc nước đường, vì sau khi ăn cháo gạo tẻ, đường huyết sẽ tăng nhanh chóng mặt. Song với bệnh nhân bị viêm cấp tính, không phải chú ý tới vấn đề đường huyết như bệnh nhân tiểu đường, loại thực phẩm dễ hấp thu như gạo tẻ sẽ rất phù hợp để bồi bổ cho sức khỏe.

Sau khi ốm sốt, không nên vội ăn cơm ngay, cần điều dưỡng với cháo một thời gian, có thể nấu cháo với gạo tẻ và hạt sen, hạt sen ngấm vào tỳ kinh, có thể bảo dưỡng tỳ khí và phế khí bị tổn thương.

Trong Thanh Cung Y Án Nghiên cứu có ghi lại phương thuốc Từ Hi Sinh Tân Ẩm: trám 5 quả, thạch hộc, quả nho mỗi loại 6 gam, mã thầy tươi 5 củ, mạch môn 9 gam, lô căn tươi 2 sợi, tang diệp 9 gam, trúc nhự 6 gam, củ sen tươi 60 gam, lê vàng 2 quả. Phương thuốc này có công hiệu bù nước dừng khát, có thể uống khi khát sau các đợt ốm sốt, mất ngủ...

Có lẽ mọi người không thể mua đủ các vị thuốc trên, nhưng mã thầy, mạch môn, lô căn tươi, củ sen tươi, lê vẫn có thể dễ dàng tìm được, có thể gọt vỏ, giã nát, cho vào ấm đất cùng một lượng nước vừa đủ, rồi sắc lên tầm 10 phút, bỏ bã lấy nước là có thể uống thay trà, mang lại công hiệu cải thiện phần âm bị tổn thương một cách nhanh chóng.