|
|
Mua lượt view, lượt thanh toán ảo trên những buổi livestream đã trở thành hành vi quen thuộc của ngành này. Ảnh: VCG. |
Thị trường thương mại điện tử livestream đang chứng kiến những nghịch lý chấn động khi các con số cao chót vót về người theo dõi không đi kèm với hiệu quả kinh doanh. Nhiều người nổi tiếng thu phí hàng nghìn USD nhưng chỉ mang về vài đơn hàng thực tế.
Ngành livestream bán hàng đang bị bủa vây bởi các chiêu trò thổi phồng dữ liệu, từ việc dàn dựng "đơn hàng ma" đến sử dụng hệ thống robot tăng tương tác ảo. Những hành vi gian lận này không chỉ gây thiệt hại nặng nề cho người bán mà còn làm giảm nghiêm trọng niềm tin của người tiêu dùng.
Cú lừa “triệu view”
Trong bối cảnh bùng nổ của ngành thương mại điện tử phát trực tiếp, câu chuyện của ông Chen - một tiểu thương kinh doanh tại Trung Quốc, đã trở thành một hồi chuông cảnh tỉnh đắt giá.
Với mong muốn bứt phá doanh số, ông đã không ngần ngại chi ra 4.300 USD (khoảng 105 triệu đồng) cho một công ty môi giới để thuê blogger ẩm thực sở hữu tới 14 triệu người theo dõi. Tuy nhiên, kết quả mà người này nhận được lại là nỗi thất vọng.
Dù màn hình livestream hiển thị con số 599 đơn hàng thành công, kết quả kiểm tra hệ thống sau đó cho thấy có tới 586 đơn là "đơn hàng ma" do nhân viên của chính công ty dàn dựng. Sau khi trừ đi mọi chi phí và tỷ lệ hoàn hàng, ông Chen chỉ còn lại đúng 4 đơn hàng thực tế một hiệu suất thấp đến mức khó tin so với số tiền bỏ ra.
 |
| Nghịch lý từ con số 14 triệu người theo dõi nhưng chỉ chốt được 4 đơn hàng thật đã phơi bày nạn thao túng dữ liệu trong thế giới livestream hiện nay. Ảnh: Lian Guoqing/VCG. |
Thực trạng này không chỉ dừng lại ở những người có ảnh hưởng tầm trung mà còn lan rộng đến cả những ngôi sao hạng A trong giới giải trí tại Trung Quốc. Điển hình là trường hợp của nam tài tử Jordan Chan (Trần Tiểu Xuân).
Một doanh nghiệp đã chi trả hơn 73.000 USD với kỳ vọng sức hút của anh sẽ tạo nên cơn sốt mua sắm. Tuy nhiên, buổi phát sóng đã diễn ra trong sự lúng túng khi nam diễn viên không nắm rõ sản phẩm, thậm chí quên cả việc gắn link bán hàng.
Kết quả, doanh thu mang về chỉ hơn 700 USD, khiến doanh nghiệp phải khởi kiện ra tòa để đòi lại công bằng. Tương tự, nữ MC nổi tiếng Li Xiang (Lý Tương) cũng từng gây xôn xao khi nhận mức thù lao gần 115.000 USD để quảng bá sản phẩm thời trang nhưng kết thúc buổi livestream với con số 0 đơn hàng.
Những con số biết nói này đã phơi bày một sự thật tàn khốc: đối với nhiều người nổi tiếng, khoản "phí booking" mới là mục tiêu chính, còn việc sản phẩm có đến được tay người tiêu dùng hay không dường như không còn quan trọng. Họ tận dụng danh tiếng để thu lợi nhuận từ nhà bán lẻ hơn là xây dựng cầu nối giá trị với khách hàng.
"Bong bóng" livestream bán hàng
Việc một tài khoản có 14 triệu người theo dõi lại không thể bán nổi 10 đơn hàng chính là hệ quả của "bong bóng lưu lượng” khổng lồ đang bao trùm ngành công nghiệp bán hàng trên sóng livestream.
Theo báo cáo từ Hiệp hội Người tiêu dùng Trung Quốc, trong phiên livestream của một người nổi tiếng với 3,11 triệu người xem, thực tế chỉ có 110.000 người dùng thật, còn lại hoàn toàn là robot.
Các công ty MCN (quản lý đa kênh) đã đánh bóng tên tuổi của những cá nhân này bằng cách bơm số liệu ảo, dùng “đội quân” bot để đặt hàng rồi đồng loạt hoàn tiền ngay sau đó. Ví dụ điển hình là một MC nổi tiếng, mang về 1.000 đơn hàng nhưng tỷ lệ trả hàng lên tới 76,4%, khiến người bán không chỉ lỗ vốn mà còn bị nền tảng cảnh cáo vì nghi ngờ gian lận giao dịch.
 |
| Các công ty môi giới người nổi tiếng là thủ phạm chủ yếu đứng sau tình trạng "bong bóng" lưu lượng và "đơn hàng ma". Ảnh: CCTV. |
Sự thiếu trách nhiệm của các nền tảng phát trực tiếp cũng đóng vai trò "tiếp tay" cho vấn nạn này. Các nền tảng thường ưu tiên số lượng giao dịch và lượt truy cập để làm đẹp báo cáo tài chính, từ đó làm ngơ trước các hành vi thao túng số liệu liệu dù hoàn toàn có đủ khả năng ngăn chặn. Điều này đẩy hoàn toàn rủi ro về phía các nhà bán lẻ, trong khi người có sức ảnh hưởng và nền tảng vẫn thu lợi đều đặn từ các khoản phí cố định.
Vào ngày 7/1, Cục Quản lý Thị trường Nhà nước và Cục Quản lý Không gian mạng Trung Quốc đã ban hành quy định mang tên "Các biện pháp giám sát và quản lý thương mại điện tử phát trực tiếp".
Đây được xem là một bước ngoặt pháp lý quan trọng khi chính thức nghiêm cấm các hành vi tổ chức giao dịch giả mạo, thổi phồng số liệu và siết chặt quản lý cả các hoạt động phát trực tiếp bằng AI.
Các nền tảng giờ đây bị buộc phải chịu trách nhiệm liên đới, phải thực hiện các biện pháp mạnh tay như khóa tài khoản hoặc hạn chế lưu lượng đối với những cá nhân, tổ chức vi phạm.
Sự can thiệp kịp thời của pháp luật mang lại hy vọng về một thị trường minh bạch hơn. Thương mại điện tử phát trực tiếp cần phải quay lại với bản chất cốt lõi của nó là cầu nối giữa sản phẩm chất lượng và người tiêu dùng, thay vì là nơi để các bên "đánh cược" vào những con số ảo.
Cuốn sách phơi bày mặt tối của Facebook
"Broken Code" của Jeff Horwitz dựa trên hơn 25.000 trang tài liệu nội bộ, tiết lộ những tranh cãi, xung đột bên trong Facebook cùng tác động khôn lường của nó đến nhân loại. Tác giả tập trung vào những biến động dữ dội của mạng xã hội lớn nhất hành tinh trong những năm gần đây.
