Ăn quá no làm cho dạ dày khó chịu, lượng dinh dưỡng dư thừa khiến cơ thể béo phì. Ảnh minh họa: L.C.

Từ khi cất tiếng khóc chào đời, việc đầu tiên chúng ta làm là bú sữa. Vì vậy, ăn uống là một bản năng, thậm chí là bản năng quan trọng nhất, bởi vì hành động này duy trì sự sống của chúng ta, phải không? Nhưng đã bao giờ bạn từng nghĩ, những thứ như thế nào mới có thể trở thành thức ăn? Thức ăn cần hoặc không cần có những đặc tính gì?

Các chuyên gia thích giảng giải về giá trị dinh dưỡng của các loại thực phẩm trên TV, nhưng họ hiếm khi đề cập đến tác dụng phụ của chúng. Thực phẩm có tác dụng phụ không?

Có người nói: Có tác dụng phụ thì chẳng phải là thuốc sao? Tôi đồng ý. Tục ngữ nói: thuốc có ba phần độc, một phần chữa bệnh. Nói cách khác, chúng ta sử dụng một loại thuốc nào đó vì tác dụng về mặt độc tính của nó, mà độc tính này thường chính là một biểu hiện khác của hiệu quả thuốc.

Từ giác độ của Đông y mà nói, một số thực phẩm tồn tại "thiên tính" nhất định, và những thiên tính này hình thành giá trị y học trong việc sử dụng chúng để điều trị cơ thể chúng ta. Cái này gọi là "dược thực đồng nguyên" (thuốc và thực phẩm có chung nguồn gốc).

Nếu một thứ gì đó mà ăn vào chỉ toàn có hại, không có lợi, chúng ta gọi nó là chất độc.

Trên phạm trù dinh dưỡng học, có những thức ăn chứa một số chất có đặc tính kép: vừa có dinh dưỡng vừa có hại. Ví dụ: Cholesterol là một chất cực kỳ cần thiết cho cơ thể nhưng nếu nạp quá nhiều thì lại có thể gây hại. Vậy chúng ta có nên ăn những thực phẩm có chứa các thành phần này không?

Một số thực phẩm đồng thời chứa cả chất dinh dưỡng và chất có hại (khác với tính hai mặt của một thành phần nêu trên). Mặc dù độc tính của những chất có hại này không rõ ràng và không tác dụng nhanh như chất độc, chúng ta có nên ăn những thực phẩm này không?

Vì vậy, từ thực phẩm đến dược phẩm rồi đến chất độc là một "đặc tính phổ liên tục". Xác định những thứ có thể dùng làm thức ăn thuộc khoảng nào trên "đặc tính" phổ này là điều mà mỗi người chúng ta cần suy nghĩ kỹ lưỡng.

Tuy nhiên, có một điều chắc chắn là thuốc khác với thực phẩm, không thể dùng thuốc một cách tùy tiện mà chỉ được dùng trong những tình huống cụ thể theo chỉ định của bác sĩ. Còn chất độc thì không được ăn.

Trường hợp tốt nhất là để thức ăn trở thành thuốc, như Hippocrates, cha đẻ của y học hiện đại, đã nói.

Vì vậy, hôm nay, chúng ta sẽ xây dựng một hệ thống logic để trả lời những câu hỏi không đơn giản ở trên. Khi lấy một loại thức ăn, câu hỏi đầu tiên phải là: "Tôi có cần loại thực phẩm này không?". Nếu cơ thể chúng ta không cần thực phẩm này, thì việc ăn nó sẽ không giúp ích gì, thậm chí còn gây hại.

Hiện nay, có quá nhiều người ăn uống một cách vô ý thức, ăn không kiểm soát, ăn vì hợp miệng, vì thèm thuồng, tóm lại là ăn không vì sức khỏe hay để duy trì cơ thể.

Một tình huống ăn quá nhiều khác là ăn cố, vì sợ lãng phí nên ép bản thân phải ăn. Nếu ăn no căng, cơ thể sẽ quá tải, ăn nhiều cũng gây lãng phí, thậm chí ảnh hưởng đến sức khỏe.

Sinh béo phì và nhiều bệnh tật khác đều do vấn đề này không được làm rõ. Nếu không cần thì đừng ăn, bởi vì ăn vào lúc này là một kiểu tự mình hại mình.