 |
| Tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường lớp Arleigh Burke USS Spruance (DDG 111) của Mỹ phóng tên lửa Tomahawk. Ảnh: Reuters. |
Cụ thể, kho dự trữ tên lửa và đạn dược chủ lực đã bị tiêu hao đáng kể. Trong khi đó, năng lực sản xuất và bổ sung vũ khí vẫn chưa theo kịp tốc độ sử dụng trên chiến trường
Mỹ đối mặt áp lực lớn về kho dự trữ tên lửa
Các cuộc tấn công mới nhất của Mỹ vào Iran được cho là tiềm ẩn rủi ro quân sự lớn hơn so với giai đoạn đầu của cuộc xung đột, khi Washington không còn sở hữu lượng vũ khí dự trữ dồi dào như trước.
Theo The Hill, chỉ trong chưa đầy hai tháng thực hiện Chiến dịch Epic Fury, quân đội Mỹ đã sử dụng hàng nghìn tên lửa và tên lửa đánh chặn. Điều này làm suy giảm đáng kể kho dự trữ các loại vũ khí chủ lực phục vụ tấn công tầm xa cũng như giảm khả năng bảo vệ lực lượng trước các đòn tập kích bằng tên lửa và máy bay không người lái.
Sau khi lệnh ngừng bắn được thiết lập hồi tháng 4, cường độ giao tranh giảm xuống, tạo điều kiện để Lầu Năm Góc tạm thời giảm áp lực về tiêu hao đạn dược. Tuy nhiên, khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố lệnh ngừng bắn đã "chấm dứt" và quân đội Mỹ nối lại các hoạt động quân sự, Washington một lần nữa phải đối mặt với nguy cơ tiêu hao nhanh kho dự trữ trong khi quá trình bổ sung vẫn chưa hoàn tất.
Theo các chuyên gia, mỗi tên lửa được sử dụng trong cuộc xung đột hiện nay đều có thể làm giảm khả năng sẵn sàng chiến đấu của Mỹ nếu phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng quân sự khác, đặc biệt tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương hoặc trên bán đảo Triều Tiên.
Theo phân tích của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), tính đến khi giai đoạn giao tranh quy mô lớn kết thúc vào tháng 4/2026, Lầu Năm Góc đã sử dụng ít nhất một nửa số tên lửa đánh chặn THAAD (Hệ thống phòng thủ tên lửa tầm cao giai đoạn cuối), gần một nửa số tên lửa đánh chặn Patriot và khoảng 30% số tên lửa hành trình Tomahawk dùng để tấn công mặt đất. Mỹ cũng sử dụng gần hết số tên lửa hành trình tàng hình tầm xa còn lại trong kho dự trữ ở giai đoạn đầu của cuộc xung đột.
Lầu Năm Góc hiện chưa công bố số lượng đạn dược đã sử dụng trong các đợt tấn công mới, khiến giới quan sát khó đánh giá mức độ tiêu hao hiện nay.
Mặc dù lệnh ngừng bắn đã giúp giảm áp lực lên kho dự trữ khi cường độ giao tranh hạ nhiệt, khoảng thời gian này được cho là chưa đủ để Mỹ khôi phục lượng tên lửa đã tiêu hao. Ông Mark Cancian, cựu đại tá Thủy quân lục chiến Mỹ, hiện là chuyên gia phân tích quốc phòng tại CSIS, nhận định nếu tốc độ sử dụng vũ khí hiện nay tiếp tục kéo dài, Mỹ sẽ phải đối mặt với "mức độ rủi ro mới, cao hơn".
Vì sao Mỹ không thể nhanh chóng bổ sung tên lửa?
Theo các chuyên gia, thách thức lớn nhất nằm ở khoảng cách giữa tốc độ tiêu hao trên chiến trường và năng lực sản xuất của ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ.
Theo kế hoạch hiện nay, Lầu Năm Góc chỉ tiếp nhận khoảng 15 tên lửa Tomahawk và 20 tên lửa đánh chặn Patriot mỗi tháng. Trong khi đó, các nhà sản xuất chưa có kế hoạch bàn giao thêm hệ thống THAAD trong năm 2026. CSIS ước tính Mỹ sẽ cần ít nhất 3 năm để khôi phục kho dự trữ về mức trước khi xảy ra xung đột với Iran.
Bà Elaine McCusker, cựu Phó Chánh văn phòng Lầu Năm Góc kiêm quyền Kiểm toán trưởng Bộ Quốc phòng Mỹ, cho biết thời gian bổ sung phần lớn các loại đạn dược hiện đại thường kéo dài từ 2 đến 5 năm.
Nguyên nhân không chỉ xuất phát từ vấn đề tài chính. Các loại tên lửa hiện đại như Patriot, THAAD hay Tomahawk đều sử dụng nhiều linh kiện chuyên dụng, đòi hỏi lao động tay nghề cao và dây chuyền sản xuất có độ phức tạp lớn, khiến việc mở rộng công suất trong thời gian ngắn gần như không khả thi.
Ông Jerry McGinn, Giám đốc Trung tâm Cơ sở Công nghiệp thuộc CSIS, cho biết các hệ thống như Patriot, THAAD, Tomahawk và tên lửa hành trình không đối đất JASSM được thiết kế với ưu tiên về hiệu suất tác chiến hơn là khả năng sản xuất hàng loạt.
"Những hệ thống này không được thiết kế để sản xuất đại trà. Ở nhiều công đoạn, chúng gần như vẫn được chế tạo theo phương thức thủ công", ông Jerry McGinn lưu ý.
Để giải quyết tình trạng thiếu hụt, Lầu Năm Góc đã đạt thỏa thuận sơ bộ với Lockheed Martin nhằm tăng gấp ba sản lượng tên lửa đánh chặn Patriot, đồng thời ký hợp đồng kéo dài bảy năm với doanh nghiệp này để sản xuất hệ thống THAAD với tổng giá trị lên tới 35 tỷ USD. Bên cạnh đó, RTX cũng nhận được hợp đồng trị giá gần 399 triệu USD để sản xuất thêm tên lửa không đối không tầm trung tiên tiến AIM-120 AMRAAM.
Tuy nhiên, các kế hoạch mở rộng sản xuất này cũng sẽ cần nhiều năm mới mang lại hiệu quả. Lãnh đạo Lockheed Martin cho biết việc nâng sản lượng Patriot từ khoảng 650 quả mỗi năm lên 2.000 quả mỗi năm có thể mất khá nhiều thời gian.
Washington cũng đang thúc đẩy hợp tác với các đồng minh nhằm mở rộng năng lực sản xuất. Tổng thống Trump tuyên bố Ukraine sẽ được cấp phép sản xuất một số thành phần của hệ thống Patriot, trong khi Đức cũng đang xây dựng năng lực sản xuất trong nước.
Quốc hội Mỹ cũng là một rào cản
Ngoài năng lực sản xuất, quá trình bổ sung kho dự trữ tên lửa của Mỹ còn phụ thuộc vào nguồn tài chính, trong đó Quốc hội được xem là một trong những yếu tố quyết định. Nhà Trắng đã đề nghị Quốc hội phê duyệt gói ngân sách bổ sung trị giá 87,6 tỷ USD cho các hoạt động liên quan đến xung đột với Iran và một số chương trình khác, trong đó khoảng 21 tỷ USD được dành để bổ sung kho đạn dược.
Tuy nhiên, các đề xuất này vẫn chưa chắc chắn sẽ được Quốc hội thông qua, dù đảng Cộng hòa hiện đang kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện. Bên cạnh đó, một số hợp đồng sản xuất mà Lầu Năm Góc công bố gần đây mới chỉ ở giai đoạn sơ bộ, trong khi các điều khoản cuối cùng vẫn chưa được chốt. Điều này khiến các doanh nghiệp quốc phòng chưa thể triển khai đầy đủ các khoản đầu tư cần thiết để mở rộng năng lực sản xuất cho đến khi nguồn vốn được bảo đảm.
Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, nếu xung đột tiếp tục kéo dài với cường độ cao, trong khi tốc độ sản xuất chưa theo kịp tốc độ tiêu hao, dư địa để Mỹ triển khai các chiến dịch quân sự quy mô lớn ở những khu vực khác sẽ dần bị thu hẹp. Đây được xem là một trong những thách thức lớn đối với Washington trong việc duy trì khả năng sẵn sàng chiến đấu trên nhiều mặt trận cùng lúc.
Đọc để hiểu rõ hơn lịch sử nước Mỹ
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Lẽ thường" - cuốn sách của tác giả Thomas Paine được xuất bản lần đầu vào năm 1776 và đã có vai trò quan trọng trong thời kỳ lập quốc của Mỹ. Cho đến hôm nay, cuốn sách vẫn còn nguyên giá trị lịch sử đối với những ai quan tâm đến lịch sử nước Mỹ.
