Tai nạn trường quay không ai bảo hiểm - Kỳ 4

Không bảo hiểm là sai luật

Giải nhất báo chí TPHCM 2005

Diễn viên không yêu cầu được bảo hiểm nên các nhà sản xuất phim làm lơ! Tai nạn trường quay xảy ra chủ yếu do sơ sót của các thành viên trong đoàn hoặc do những yếu tố khách quan, nhưng nếu gặp những đạo diễn hoặc chủ nhiệm phim kỹ lưỡng thì nguy cơ rủi ro sẽ giảm đi rất nhiều. Hầu hết các nhà làm phim đều biện minh như vậy.

Một cảnh nguy hiểm nhưng không bảo hiểm trong phim Chuyện Tình Biển Xa - Ảnh Lữ Đắc Long

Trăm sự... tại đạo diễn

Sở dĩ phim của đạo diễn V. hay có tai nạn xảy ra là bởi tính ẩu và thói quen khác người của ông: Mỗi khi gài chất nổ dưới mặt đất để quay cháy nổ, ông thường đuổi hết diễn viên đi chỗ khác, nhằm không cho họ biết vị trí đặt chất nổ để khi quay thật, diễn xuất của diễn viên sẽ tự nhiên hơn! Ngặt nỗi những phim ông nhận làm kinh phí rất dè sẻn, nói chi đến việc mua bảo hiểm, nên khi bị thương, diễn viên thường lãnh đủ. Ngược với đạo diễn V., trong giới làm phim, chủ nhiệm Quách Mạnh Kha nổi tiếng là người cẩn thận, kỹ tính. Những phim có ông làm chủ nhiệm, các diễn viên đều cảm thấy rất yên tâm. Bất kỳ phim nào phải vào rừng để quay, trước khi đi, ông đều trích tiền, buộc các thành viên trong đoàn đi chích ngừa uốn ván và bắt uống thuốc chống sốt rét. Không chỉ vậy, nhiều lúc ông còn tranh cãi đến cùng với đạo diễn nếu thấy những cảnh quay nào dễ xảy ra nguy hiểm cho diễn viên.

Đây được xem như là những trường hợp điển hình để các nhà làm phim đưa ra lý giải cho nguyên nhân tai nạn trên trường quay. Thực tế có những tai nạn hoàn toàn không thuộc nguyên nhân chủ quan của con người.

Chỉ xem xét khi diễn viên yêu cầu bảo hiểm

Nhiều diễn viên cho biết làm phim với TFS (Hãng phim Truyền hình TPHCM), tâm lý của họ rất thoải mái bởi mỗi khi thành lập một đoàn phim, bất kể phim dài tập hay một tập, có pha nguy hiểm hay không, hãng đều mua bảo hiểm cho toàn đoàn theo quy định của Nhà nước, cả bảo hiểm bệnh tật lẫn bảo hiểm tai nạn. Ông Nguyễn Việt Hùng, Giám đốc Hãng phim TFS, cho biết: “Mua bảo hiểm không chỉ nhằm bảo đảm an toàn cho mọi người mà còn giúp họ yên tâm hơn khi làm việc”.

Tuy nhiên, không phải hãng phim Nhà nước nào cũng có cùng suy nghĩ như vậy. Ông Lê Đức Tiến, Giám đốc Hãng phim Giải Phóng, cho biết: “Kinh phí làm phim của chúng ta nhìn chung khá eo hẹp, mức độ rủi ro do vậy cũng cao hơn so với các nước. Nhưng chỉ những phim dự kiến có những cảnh nguy hiểm chúng tôi mới tiến hành mua bảo hiểm tai nạn cho toàn bộ đoàn phim, kể cả máy móc trang thiết bị”. Thiên Ngân- một trong những hãng phim có tài lực mạnh hiện nay- chỉ mua bảo hiểm nếu diễn viên yêu cầu. Ông Hồng Hải, đại diện phát ngôn của hãng, nói: “Khi tiếp xúc với diễn viên để thương thảo ký hợp đồng, nếu diễn viên đưa ra yêu cầu được bảo hiểm trong lúc đóng phim, chúng tôi sẽ xem xét và bàn bạc lại với họ về chuyện đó, còn nếu diễn viên không yêu cầu thì thôi. Trước giờ chúng tôi chưa thấy diễn viên nào hỏi đến vấn đề này cả. Thật ra, tiền bảo hiểm cho đoàn phim cũng không phải là quá cao để buộc hãng phải cân nhắc, nhưng trong tình hình điện ảnh chung hiện nay, khi chuyện mua bảo hiểm chưa được mấy ai nhắc tới, thì chúng tôi cũng không muốn là người đi trước trong vấn đề này. Nếu chẳng may có rủi ro xảy ra trong quá trình quay phim, chúng tôi sẽ đối xử với người bị nạn theo cái tâm của mình, sẽ chăm lo việc điều trị cho họ”.

Luật gia Võ Văn Đời, Giám đốc Trung tâm Tư vấn pháp luật LĐLĐ TPHCM:

Quan hệ giữa hai bên là quan hệ lao động

Pháp luật lao động quy định, khi có quan hệ lao động thì phải giao kết hợp đồng lao động (HĐLĐ). HĐLĐ là sự thỏa thuận giữa người lao động (NLĐ) và người sử dụng lao động (NSDLĐ) về việc làm có trả công, điều kiện lao động, quyền và nghĩa vụ của hai bên trong quan hệ lao động. Trường hợp NLĐ (diễn viên) được thuê đóng phim, được trả tiền công (tiền cát sê) là có đủ yếu tố để xác định giữa hai bên đã phát sinh quan hệ lao động. Vì vậy, phải tuân thủ các quy định của pháp luật lao động, trong đó có việc giao kết HĐLĐ và thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội (BHXH).

Ông Nguyễn Văn Khải, Phó Trưởng Ban Thi đua Chính sách LĐLĐ TPHCM:

Người thuê mướn diễn viên phải bồi thường

Khi ký HĐLĐ để làm công việc có tính chất tạm thời mà thời hạn dưới 3 tháng thì NSDLĐ phải trả các khoản BHXH vào lương để NLĐ tự lo bảo hiểm, khoản tiền trả thêm này không quá 30% tiền lương, tiền công theo HĐLĐ. Nếu ký HĐLĐ từ 3 tháng trở lên thì NSDLĐ có trách nhiệm đóng BHXH cho NLĐ.

Như vậy, tùy từng trường hợp thuê mướn lao động cho các công việc trong quá trình sản xuất phim, NSDLĐ có thể giao kết HĐLĐ theo các loại kể trên. Nhưng dù giao kết HĐLĐ loại nào thì khi xảy ra tai nạn lao động với diễn viên, NSDLĐ cũng phải thanh toán toàn bộ chi phí từ khi sơ, cấp cứu cho đến khi điều trị ổn định thương tật cho họ. Sau đó, phải đưa NLĐ đi giám định tỉ lệ suy giảm khả năng lao động để giải quyết việc bồi thường và chế độ trợ cấp tai nạn lao động. Nếu NLĐ bị suy giảm khả năng lao động từ 31% trở lên thì ngoài khoản bồi thường mà NSDLĐ phải thanh toán, NLĐ còn được hưởng trợ cấp hằng tháng do cơ quan BHXH chi trả. Nếu NSDLĐ không đóng BHXH thì phải trả cho NLĐ một khoản tiền ngang với mức quy định trong điều lệ BHXH. Nếu bị suy giảm khả năng lao động với tỉ lệ từ 31% trở lên thì người thuê mướn họ phải trả trợ cấp cho họ suốt đời.

Pháp luật lao động cũng quy định NSDLĐ có trách nhiệm bảo đảm điều kiện làm việc an toàn cho NLĐ và NLĐ có quyền từ chối làm công việc khi thấy rõ nguy cơ tai nạn lao động xảy ra, đe dọa tính mạng, sức khỏe của mình.

Ông Đỗ Quang Khánh, Phó Giám đốc BHXH TPHCM:

Phải bảo đảm các chế độ BHXH cho NLĐ

Đây là một mảng trống trong việc quản lý, thực hiện các chế độ lao động cho đối tượng NLĐ là diễn viên trong quan hệ lao động hiện nay. Hầu hết các diễn viên không được giao kết HĐLĐ. Trường hợp bị tai nạn trong khi đang hành nghề thì được xem là tai nạn lao động nên được xử lý như những trường hợp tai nạn lao động khác. Nếu có tham gia BHXH thì quỹ BHXH sẽ chi trả trợ cấp tai nạn lao động. Nếu không tham gia BHXH thì NSDLĐ chịu mọi chi phí điều trị từ khi sơ cấp cứu đến khi ổn định vết thương, tiền lương trong thời gian điều trị... Sau đó NLĐ được đưa đi giám định thương tật, nếu thương tật trên 21% thì NSDLĐ phải trợ cấp thương tật đến suốt đời cho NLĐ. Trường hợp tỉ lệ thương tật dưới 21% thì NSDLĐ bồi thường một lần.

Theo Người Lao Động