|
|
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf. Ảnh: Reuters. |
Phát biểu trên truyền hình quốc gia IRIB ngày 30/6, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf khẳng định Iran sẽ chỉ triển khai các giai đoạn tiếp theo của bản ghi nhớ (MoU) sau khi 5 điều khoản ưu tiên được thực hiện đầy đủ. Tuyên bố được đưa ra ngay trước thềm các cuộc tham vấn kỹ thuật giữa Iran và các bên trung gian tại Doha (Qatar) diễn ra ngày 1/7.
Tối hậu thư từ Tehran
Theo Chủ tịch Quốc hội Iran, điều kiện mà Tehran đặt ra gồm chấm dứt xung đột trong khu vực (trong đó có Lebanon); dỡ bỏ lệnh phong tỏa đối với các cảng và vùng ven biển của Iran; mở lại eo biển Hormuz; áp dụng cơ chế miễn trừ trừng phạt tạm thời để Iran nối lại hoạt động xuất khẩu dầu thô; đồng thời giải phóng các tài sản của Iran đang bị phong tỏa ở nước ngoài.
"Chỉ sau khi 5 cam kết này được hoàn tất, chúng tôi mới xem xét triển khai các nội dung tiếp theo của biên bản ghi nhớ", ông Ghalibaf nhấn mạnh.
Người đứng đầu Quốc hội Iran cũng tái khẳng định chương trình làm giàu uranium là "quyền hợp pháp và không thể bị tước bỏ" của Tehran, đồng thời tuyên bố chương trình tên lửa và năng lực quân sự của nước này là những vấn đề "không thể đem ra thương lượng".
Ông cũng cảnh báo nếu điều khoản đầu tiên của MoU liên quan đến việc chấm dứt xung đột bị vi phạm, Iran sẽ có phản ứng đáp trả.
Liên quan đến eo biển Hormuz, ông Ghalibaf bác bỏ các cáo buộc nhằm vào Tehran, khẳng định tuyến hàng hải chiến lược này thuộc lãnh hải Iran và nước này đã đạt được các thỏa thuận pháp lý cũng như hợp tác hàng hải với Oman. Theo ông, chính sự hiện diện và các hành động của Mỹ mới là yếu tố làm gia tăng căng thẳng tại khu vực.
Về cơ chế giám sát thực thi MoU, Chủ tịch Quốc hội Iran cho biết Tehran và Lebanon đã nhất trí thành lập một nhóm công tác với sự tham gia của Mỹ nhằm theo dõi việc triển khai các điều khoản, đặc biệt là những nội dung liên quan đến chấm dứt xung đột tại Lebanon. Iran và Mỹ cũng đã chỉ định đại diện tham gia cơ chế này.
Dù khẳng định ưu tiên giải pháp ngoại giao, ông Ghalibaf nhấn mạnh Iran vẫn duy trì đầy đủ năng lực để ứng phó với mọi tình huống nếu cần thiết.
 |
| Phó Tổng thống Mỹ JD Vance, đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Donald Trump Steve Witkoff , Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif và Tổng Tham mưu trưởng Quân đội Pakistan, Thống soái Asim Munir, tham dự cuộc họp bốn bên giữa Mỹ, Iran, Pakistan và Qatar tại Hội nghị thượng đỉnh Hồ Lucerne tại khu nghỉ dưỡng Buergenstock bên Hồ Lucerne, gần Stansstad (Thụy Sĩ) ngày 21/6. Ảnh: Reuters. |
Điểm nghẽn trong đàm phán
Ngày 1/7, tờ Al Jazeera cho biết những cuộc đối thoại ở "cấp độ kỹ thuật" giữa Iran và Mỹ đã bắt đầu tại Doha, thủ đô của Qatar. Tuy nhiên, hiện không có kế hoạch tổ chức các cuộc gặp trực tiếp giữa các quan chức cấp cao của hai bên.
Phó Tổng thống Mỹ JD Vance xác nhận cuộc đàm phán kỹ thuật giữa Washington và Tehran vẫn đang đi đúng hướng bất chấp việc Iran công khai phủ nhận.
Theo các nguồn tin tiết lộ với Wall Street Journal, có ít nhất ba nhóm công tác đang làm việc tại Doha để giải quyết các vấn đề kỹ thuật bao gồm: chương trình hạt nhân, ngoại giao, cùng việc tài trợ và hoàn trả các quỹ tài sản bị phong tỏa.
Sau hơn một tuần, hai bên vẫn bất đồng sâu sắc về các vấn đề then chốt.
Về Eo biển Hormuz, Iran kiên quyết đòi thu phí dịch vụ hàng tỷ USD đối với các tàu thuyền đi qua eo biển này. Mỹ phản đối và yêu cầu tuyến đường thủy này phải được lưu thông tự do như trước chiến tranh.
Về chương trình hạt nhân, Iran từ chối chấp nhận các biện pháp hạn chế nghiêm ngặt đối với hoạt động hạt nhân, bất chấp việc Mỹ khẳng định Tehran đã cam kết thực hiện điều này.
Nhằm giảm bớt căng thẳng, Mỹ và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã thiết lập một đường dây liên lạc trực tiếp để xử lý khủng hoảng.
Trong bối cảnh Mỹ và Iran bước vào vòng đàm phán, nỗ lực ngoại giao quốc tế cũng tiếp tục được đẩy mạnh. Bộ Ngoại giao Nga cho biết Ngoại trưởng Sergey Lavrov đã điện đàm với người đồng cấp Bahrain Abdullatif bin Rashid Al Zayani để trao đổi về tình hình an ninh tại Vùng Vịnh.
Hai bên nhấn mạnh sự cần thiết phải thực thi đầy đủ các điều khoản trong biên bản ghi nhớ giữa Mỹ và Iran nhằm duy trì lệnh ngừng các hoạt động quân sự, đồng thời nhất trí tiếp tục phối hợp về các vấn đề Trung Đông tại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.
Ngày 17/6, Mỹ và Iran ký Bản ghi nhớ Islamabad với sự trung gian của Pakistan, cam kết giải quyết bất đồng bằng đối thoại và giảm căng thẳng khu vực. Thỏa thuận được cộng đồng quốc tế, trong đó có Việt Nam, hoan nghênh như một bước tiến quan trọng nhằm duy trì hòa bình, ổn định ở Trung Đông và bảo đảm an ninh hàng hải, năng lượng toàn cầu.
Tại vòng đàm phán cấp cao ở Thụy Sĩ ngày 22/6, cả Washington và Tehran đều đánh giá các cuộc thảo luận đạt kết quả tích cực, mở đường cho một thỏa thuận toàn diện về an ninh khu vực, tự do hàng hải qua eo biển Hormuz. Hai bên cũng nhất trí thành lập cơ chế giảm xung đột liên quan Lebanon dưới sự hỗ trợ của Qatar và Pakistan.
Vấn đề Trung Đông
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Châu Phi - Trung Đông: Những vấn đề chính trị và kinh tế nổi bật". Cuốn sách giới thiệu cuộc cải cách thể chế chính trị và kinh tế ở châu Phi và Trung Đông từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay. Cuốn sách bao trùm nhiều vấn đề về sắc tộc, khả năng giải quyết mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, chính sách của các nước lớn, dầu mỏ, khí đốt ở hai khu vực này,...
