Iran nêu 4 điều kiện với Mỹ - Israel

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tham dự sự kiện tại Tehran, Iran, ngày 11/2. Ảnh: Reuters.

Đại sứ Iran tại Nga, ông Kazem Jalali, tuyên bố vào thứ Tư rằng Tehran đặt ra bốn yêu cầu cốt lõi đối với Mỹ và Israel để đạt được hòa bình Trung Đông bền vững.

Trong cuộc phỏng vấn với hãng thông tấn Tass, ông Jalali nêu chi tiết các điểm sau:

Thứ nhất: Chấm dứt hoàn toàn và vĩnh viễn các hành động xâm lược và khủng bố.

Thứ hai: Cung cấp các bảo đảm khách quan, đáng tin cậy để ngăn chặn mọi sự tái diễn của chiến tranh.

Thứ ba: Bồi thường đầy đủ các thiệt hại về vật chất và tinh thần.

Thứ tư: Tôn trọng quyền tài phán pháp lý của Iran tại eo biển Hormuz nhằm bảo vệ an ninh hàng hải quốc tế.

Ông Jalali ghi nhận nỗ lực của Nga và các bên trung gian, nhưng nhấn mạnh hòa bình chỉ có thể đạt được nếu các nghĩa vụ này được thực thi nghiêm túc. Theo ông, bất kỳ kế hoạch hòa bình hay lệnh ngừng bắn nào cũng phải dựa trên thực tế tại hiện trường và đáp ứng đầy đủ các điều kiện chính trị, pháp lý mà Tehran đã nêu.

Đại sứ Iran khẳng định nước này sẽ tiếp tục thực hiện quyền tự vệ cho đến khi các nguồn đe dọa bị loại bỏ hoàn toàn. Đồng thời, Tehran sẽ duy trì phối hợp chặt chẽ với các đồng minh chiến lược, trong đó có Nga, trong các chương trình nghị sự ngoại giao sắp tới.

Bất chấp các cuộc tấn công liên tục từ phía Mỹ và Israel, ngày 1/4 những người ủng hộ chính phủ Iran đã xuống đường kỷ niệm ngày trưng cầu dân ý thành lập Cộng hòa Hồi giáo (1979).

Tổng thống Masoud Pezeshkian và Ngoại trưởng Abbas Araghchi đã tham gia các cuộc mít tinh tại Tehran. Sự kiện nhằm gợi nhớ cột mốc năm 1979, khi hệ thống chính trị mới tuyên bố giành được 98,2% số phiếu bầu phổ thông.

Ngoại trưởng Araghchi phát biểu trên truyền hình rằng việc tham gia cùng đám đông giúp ông "tiếp thêm tinh thần". Trong khi đó, Tổng thống Pezeshkian chụp ảnh cùng người dân dưới sự bảo vệ nghiêm ngặt của lực lượng vệ sĩ đeo mặt nạ.

Hassan Khomeini, cháu nội của cố Lãnh đạo Tối cao Ruhollah Khomeini, tuyên bố việc duy trì hiện diện trên đường phố mỗi đêm là nghĩa vụ tôn giáo bắt buộc cho đến khi chiến tranh kết thúc. Ông khẳng định các thánh đường, ngõ hẻm và quảng trường chính là "chiến hào" để chống lại các âm mưu chia cắt từ kẻ thù.

Ngày 1/4/2026, Tehran tổ chức tang lễ cho Alireza Tangsiri, Chỉ huy Hải quân IRGC, cùng các nhân sự thiệt mạng trong các cuộc không kích của Israel cuối tháng 3. Người dân tại nhiều thành phố hô vang khẩu hiệu chống Mỹ và Israel. Chính quyền huy động tuần hành tập thể, kết hợp với các bài hát ca ngợi các nhân vật tôn kính của dòng Hồi giáo Shia để khích lệ tinh thần.

Lực lượng Basij và các đơn vị vũ trang Iran đã thiết lập hệ thống trạm kiểm soát dày đặc khắp thủ đô. Đáng chú ý, có sự tham gia của các lực lượng đồng minh ngoài nước. Ông Hamid al-Hosseini xác nhận thành viên Lực lượng Huy động Phổ biến Iraq (PMF) đang hiện diện rộng rãi tại Tehran. Các trạm tiếp tế của Iraq đã được thiết lập tại nhiều quảng trường để cung cấp thực phẩm và dịch vụ.

Sẵn sàng cho kịch bản chiến tranh tổng lực

Trước những tín hiệu từ Washington về việc triển khai hàng nghìn binh sĩ, Tehran khẳng định hệ thống phòng thủ đã sẵn sàng. Giới quan sát dự đoán một cuộc tấn công trên bộ có thể nhằm chiếm đóng các đảo chiến lược tại eo biển Hormuz, kiểm soát các cơ sở dầu khí hoặc thu giữ uranium từ các địa điểm hạt nhân đã bị ném bom.

Người dân Iran đã xuống đường kỷ niệm ngày trưng cầu dân ý thành lập Cộng hòa Hồi giáo. Ảnh: Reuters.

Tướng Ahmad Reza Pourdastan, người đứng đầu trung tâm nghiên cứu quân đội Iran, nhấn mạnh các lực lượng vũ trang đã diễn tập chống kịch bản Mỹ xâm lược từ năm 2001. Ông khẳng định mọi hành động gây hấn sẽ phải trả giá bằng "thương vong nặng nề".

Các cuộc không kích mới nhất từ Mỹ và Israel đang gây ra những hệ lụy nghiêm trọng cho người dân Iran. Việc nhắm mục tiêu vào các doanh nghiệp sản xuất thép hàng đầu đe dọa trực tiếp đến hàng nghìn việc làm, làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng kinh tế vốn đã căng thẳng do lệnh trừng phạt và quản lý yếu kém.

Các cuộc tấn công trong tuần không chỉ đánh trúng các mục tiêu quân sự và hạt nhân mà còn gây hư hại cho một trường đại học và nhiều khu dân cư, trực tiếp ảnh hưởng đến đời sống của thường dân.

Thách thức trong tình trạng mất kết nối

Người dân Iran tiếp tục đối mặt với tương lai bất định trong bối cảnh tình trạng ngắt kết nối internet gần như hoàn toàn kéo dài hơn một tháng qua. Điều này khiến họ rơi vào tình trạng thiếu hụt thông tin, ngoại trừ các nội dung được phổ biến bởi truyền thông nhà nước.

"Tôi không còn khả năng chi trả cho VPN (mạng riêng ảo) nữa", một cư dân Tehran chia sẻ. Người này cho biết đã chi gần 300 USD cho dịch vụ này - tương đương hơn hai tháng lương của một lao động hưởng lương tối thiểu - trong khi phải đối mặt với tỷ lệ lạm phát vượt ngưỡng 70%.

"Tôi đã mua nhiều proxy kể từ khi chiến sự nổ ra, nhưng hầu hết đều bị ngắt kết nối chỉ sau vài giờ hoặc vài ngày. Tôi mệt mỏi khi phải dùng số tiền lẽ ra để mua thực phẩm thiết yếu như thịt và trứng cho một dịch vụ đáng lẽ phải là quyền cơ bản của con người", nhân chứng này cho biết.

Trả lời Al Jazeera, ông xác nhận đã bị lừa đảo bởi hai nhà cung cấp VPN ẩn danh. Tình trạng mất kết nối kỹ thuật số kéo dài đã tạo điều kiện cho một thị trường đen trục lợi phát triển mạnh mẽ.

Giữa bối cảnh bị chính quyền cắt đứt thông tin, một số người dân Iran đã tự thiết lập các hệ thống cảnh báo sớm thông qua những cuộc gọi và tin nhắn từ người thân, bạn bè ở các tỉnh phía bắc hoặc phía tây.

Một cư dân khác ở thủ đô cho biết: "Họ nghe thấy tiếng máy bay phản lực bay qua trước nên đã cảnh báo chúng tôi. Trong nhiều trường hợp, chúng tôi kịp ẩn nấp trước khi nghe thấy những chiếc phản lực đó hoàn tất đợt ném bom xuống Tehran chỉ vài phút sau đó".