Iran muốn lật bài ngửa?

Lãnh đạo tối cao Iran Mojtaba Khamenei. Ảnh: Reuters.

Theo CNN, thỏa thuận ngừng bắn đạt được hồi tháng 4 với Washington đang khiến Iran mắc kẹt trong các cuộc đàm phán kéo dài hơn 100 ngày qua. Nền kinh tế nước này gặp nhiều khó khăn do các lệnh trừng phạt.

Lệnh phong tỏa đường biển từ phía Mỹ, khiến Tehrran không thể bán dầu ra nước ngoài, đồng thời nguồn hàng hóa thiết yếu cũng bị chặn lối vào cảng.

Các báo cáo kinh tế cho thấy chỉ trong khoảng một tháng rưỡi, áp lực từ Mỹ đã khiến Iran thiệt hại gần 6 tỷ USD từ hoạt động xuất khẩu dầu, buộc họ phải lưu trữ phần lớn lượng dầu dự trữ trên các tàu chở dầu neo đậu ngoài khơi.

Ngay cả khi đang trong thời gian ngừng bắn, Iran vẫn phải hứng chịu các cuộc tấn công nhỏ lẻ từ phía Mỹ. Trong khi đó, đòi hỏi của Tehran về việc Israel phải rút quân khỏi Lebanon phần lớn bị ngó lơ khi Israel liên tục mở rộng quy mô hoạt động.

Các nhà phân tích của CNN cho rằng Tehran hiện muốn phá vỡ thế bế tắc này bằng cách gây sức ép lên Tổng thống Mỹ Donald Trump phải nhanh chóng thúc đẩy một thỏa thuận dứt điểm, nếu không muốn đối mặt với nguy cơ nổ ra một cuộc chiến tốn kém kéo dài nhiều năm.

'Tehran không rời bỏ trận địa lẫn đàm phán'

Để khẳng định quyết tâm này, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tuyên bố ngày 8/6 rằng ưu tiên hàng đầu của Tehran là "an ninh quốc gia và hòa bình cho nhân dân".

Trên mạng xã hội X, ông khẳng định: "Ngoại giao và quốc phòng là hai bệ đỡ cho sức mạnh quốc gia. Chúng tôi không rời bỏ trận địa, cũng không từ bỏ bàn đàm phán".

Song song với tuyên bố chính trị, về mặt quân sự, Iran khẳng định sẵn sàng chấp nhận rủi ro leo thang để bảo vệ đồng minh bằng cách tấn công trực diện vào các thành phố của Israel để trả đũa cho Hezbollah.

"Nếu họ tưởng rằng chiến lược 'căng thẳng trong tầm kiểm soát' có thể giới hạn cách thức đáp trả của Iran, họ đã phạm phải sai lầm", một nguồn tin quân sự chia sẻ với Tasnim, hãng thông tấn có liên hệ mật thiết với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran.

Nhận định với CNN, ông Hamidreza Azizi, chuyên gia nghiên cứu thỉnh giảng tại Viện Nghiên cứu An ninh và Quốc tế Đức, cho biết: "Mục đích tức thời từ đòn phản công bằng tên lửa của Iran dường như là buộc các bên phải nhìn nhận tính gắn kết giữa các mặt trận, ra tín hiệu rằng không thể bóc tách riêng rẽ các cuộc xung đột này. Washington không thể lẳng lặng giảm bớt sức ép lên Iran trong mối quan hệ giữa hai nước khi Israel vẫn rảnh tay hành động chống lại Hezbollah".

Ngày 8/6, hãng tin Fars cho biết quân đội Iran đã tuyên bố ngừng tấn công vào Israel, nhưng ra điều kiện kèm theo lời cảnh báo sẽ giáng đòn khốc liệt hơn nếu nước này tiếp tục không kích vào Lebanon.

Tuyên bố phát đi từ truyền thông nhà nước Iran nêu rõ: “Cuộc tấn công vào Israel hôm qua là đòn cảnh cáo vào nước này và các bên ủng hộ. Lực lượng vũ trang Iran dừng hoạt động quân sự tại đây. Tuy nhiên, nếu các hành vi gây hấn vẫn tiếp diễn - kể cả ở miền nam Lebanon - chúng tôi sẽ giáng trả nghiêm khắc hơn nhiều”.

Động thái này diễn ra ngay sau khi Tổng thống Trump yêu cầu Israel và Iran "ngừng bắn ngay lập tức" trên mạng xã hội Truth Social nhằm bảo vệ thỏa thuận hòa bình mong manh.

Phía Mỹ thể hiện rất rõ mong muốn đạt được một thỏa thuận, dù ông Trump vẫn đưa ra những thông điệp khá mâu thuẫn: một mặt hăm dọa về việc tái chiến, mặt khác lại khẳng định hai bên đã ở rất gần thỏa thuận.

Không có chiến tranh cũng không có hòa bình

Đáp lại lời kêu gọi của Washington, Kênh 12 của Israel dẫn lời một quan chức cấp cao nước này cho biết, Israel cũng đã tạm ngưng các cuộc tấn công trực tiếp vào lãnh thổ Iran.

Dù vậy, thế đình chiến này lập tức bị lung lay. Chưa đầy một giờ sau tuyên bố của Iran, cơ quan thông tấn NNA đưa tin Israel vẫn tiếp tục không kích vào các ngôi làng Az-Zrariyah, Arabsalim và Kfar Tebnit ở miền nam Lebanon.

Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) cho biết còi báo động đã vang lên tại khu vực phía bắc sau khi có ba quả đạn phóng vào lực lượng của họ từ phía Lebanon. "Một số quả đạn đã bị đánh chặn và một quả rơi gần các binh sĩ IDF. Không có báo cáo về thương vong", quân đội Israel tuyên bố, đồng thời khẳng định Thủ tướng Netanyahu cần chứng minh các quyết định của mình là nhằm "gây sức ép tối đa lên Hezbollah", chứ không chỉ đơn thuần là làm theo những gì Tổng thống Trump mong muốn.

Chính diễn biến bất định này khiến ông Rob Geist Pinfold, giảng viên an ninh quốc tế tại Đại học King’s College London, hoài nghi về khả năng chấm dứt xung đột sớm. Ông nhận định dù có các đòn tấn công tổng lực, cục diện thực tế ở Iran dường như vẫn đang bị kéo ghì trở lại trạng thái "vừa không có chiến tranh, vừa không có hòa bình" khi cả hai bên đều chưa chịu nhượng bộ trên bàn đàm phán.