Theo RT, những đợt tấn công mới nhất của Iran vào các cơ sở của Mỹ và Israel trong khu vực đã khiến ít nhất một người thiệt mạng tại Tel Aviv và làm bị thương nhiều binh sĩ Mỹ tại Saudi Arabia.
Cụ thể, vài phút sau khi quân đội Israel cảnh báo phát hiện tên lửa Iran bay tới, nhóm phóng viên CNN đã chứng kiến bom chùm phát nổ trên bầu trời Tel Aviv (Israel) ở thời điểm ngay trước nửa đêm 27/3 theo giờ địa phương.
CNN dẫn lời một quan chức quốc phòng Mỹ cho biết đến nay 13 binh sĩ Mỹ thiệt mạng, hơn 300 binh sĩ Mỹ đã bị thương trong các hoạt động tác chiến nhắm vào Iran. Đáng chú ý, hơn 75% trong số đó liên quan đến các chấn thương sọ não (TBI).
10 binh sĩ vẫn đang bị thương rất nặng. Các quan chức Mỹ cho biết đây là những trường hợp nghiêm trọng, có nguy cơ tử vong cao.
Bom chùm Iran khoan thủng lá chắn phòng không Israel như thế nào?
Bom chùm hoạt động bằng cách phân tán hàng chục quả bom nhỏ ra khu vực rộng lớn. Mỗi quả bom con nặng khoảng 8 kg, có thể trải rộng trên bán kính lên tới 10 km2. Trong khi đó, một tên lửa đạn đạo thông thường mang từ 500-1.000 kg thuốc nổ và chỉ tấn công một điểm duy nhất.
Đáng chú ý, 2 vụ tấn công riêng biệt bằng bom chùm của Iran được xác nhận có nhiều điểm rơi trải rộng trên các khu vực dài hơn 10 km và thậm chí rơi ngẫu nhiên xuống nhà ở, doanh nghiệp, đường sá và công viên.
 |
| Minh họa cách bom chùm hoạt động. Ảnh: Washington Post. |
Đây chính là điểm cốt lõi vô hiệu hóa hoàn toàn tư duy phòng thủ truyền thống của Israel. Để đánh chặn tên lửa đạn đạo trang bị đầu đạn chùm, hệ thống phòng không phải được kích hoạt trước khi đầu đạn bung ra và giải phóng bom nhỏ.
Sau khi đầu đạn bung ra, tên lửa thay vì nhắm vào một địa điểm duy nhất lại rơi xuống nhiều địa điểm, khiến việc ngăn chặn phức tạp hơn. Tuy nhiên, ngay cả những hệ thống đánh chặn tinh vi nhất cũng không thể hoạt động hiệu quả 100%.
Yehoshua Kalisky - chuyên gia công nghệ quân sự và laser tại Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia Israel - nhận định Arrow 2 kích nổ khi tiếp cận tên lửa đối phương, nhưng phải ở khoảng cách cực gần mới thành công. Arrow 3 lại đòi hỏi một cú va chạm trực diện chính xác tuyệt đối.
"Việc đó cực kỳ khó, chẳng khác nào bắt hai viên đạn phải đâm sầm vào nhau giữa không trung", ông ví von.
Trong khi đó, chuyên gia tên lửa Tal Inbar, người tư vấn cho các công ty quốc phòng Israel, cho biết hệ thống phòng không Israel, vốn đã đánh chặn thành công phần lớn tên lửa đạn đạo, lại gặp khó khăn trong việc ngăn chặn các bom con do kích thước nhỏ và thời gian đánh chặn rất hạn chế.
"Đây là một cơ chế nhằm vượt qua hệ thống phòng thủ tên lửa chủ động", ông Inbar nói thêm.
Cũng theo chuyên gia này, trong một số tình huống, ngay cả khi tên lửa đạn đạo Iran bị hệ thống đánh chặn tầm xa của Israel phá hủy, các bom con vẫn có thể được triển khai. Điều này xảy ra khi tên lửa không bị đánh trúng trực tiếp, hoặc khi các bom con đã được thả trước đó.
Các bom con có thể bị đánh chặn bởi hệ thống phòng không Iron Dome, vốn được thiết kế để đối phó tên lửa tầm ngắn và các loại đạn khác, nhưng những nỗ lực này không phải lúc nào cũng thành công.
Chuyên gia vũ khí N. R. Jenzen-Jones, Giám đốc tổ chức Armament Research Services, cho rằng các nhà thiết kế Iran có thể đã lựa chọn phương án phân tán ở độ cao lớn một phần nhằm giảm khả năng bị đánh chặn từ mặt đất. Ông nói các bom con này nhỏ và có thể rơi với tốc độ cao.
"Dù có những loại vũ khí của Nga và Trung Quốc sử dụng cách tiếp cận tương tự, các ví dụ của Iran dường như phân tán số lượng bom con tương đối ít nhưng trên khu vực mục tiêu rộng hơn, dẫn đến thiết kế kém hiệu quả hơn về mặt quân sự", ông nói.
Loại vũ khí nguy hiểm bị lên án
Từ năm 2008, hơn 100 quốc gia đã ký Công ước về Bom chùm để cấm loại vũ khí này, trong đó có Anh và Pháp. Cả Israel lẫn Iran đều chưa tham gia. Một số cường quốc như Mỹ, Nga, Trung Quốc và Ấn Độ cũng không ký vào công ước này.
Các chuyên gia pháp lý cảnh báo việc dùng bom chùm ở khu vực đông dân cư có thể vi phạm luật quốc tế.
 |
| Những chấm sáng màu cam trên bầu trời khiến Israel phải dè chừng. Ảnh: Reuters. |
"Các quả bom nhỏ được thả ra theo một mô hình khá ngẫu nhiên do chúng không được điều khiển. Do đó, chúng không thể được nhắm mục tiêu vào các mục tiêu quân sự cụ thể", Giáo sư Adil Haque tại Trường Luật Rutgers nói.
Thực tế, không chỉ nguy hiểm khi phát nổ, nhiều quả bom con không nổ, trở thành mối nguy hiểm tiềm tàng trong suốt nhiều tháng hoặc thậm chí nhiều năm sau khi xung đột đã kết thúc, gây ra rủi ro lâu dài cho người dân.
Theo Văn phòng Giải trừ Quân bị Liên Hợp Quốc, bom chùm có thể được thả từ trên không hoặc phóng từ mặt đất và có thể phủ kín các khu vực rộng lớn, có thể lên tới diện tích của vài sân bóng đá, khiến chúng đặc biệt nguy hiểm ở các khu vực đông dân cư.
"Chúng là vũ khí cực kỳ tàn phá với khả năng phá hủy rộng lớn, đặc biệt nếu được sử dụng ở các khu vực dân cư”, Daryl Kimball, giám đốc điều hành của Hiệp hội Kiểm soát Vũ khí nói với Reuters.
Ông cũng lưu ý rằng tên lửa Iran có thể không chính xác, và Tehran nên hiểu rằng bom chùm "sẽ trúng mục tiêu là dân cư thay vì mục tiêu quân sự”.
Theo báo cáo của Liên Hợp Quốc, trích dẫn Báo cáo Giám sát Bom chùm năm 2024 của Liên minh Bom chùm, một nhóm xã hội dân sự quốc tế, cho biết dân thường chiếm 93% tổng số thương vong toàn cầu do bom chùm gây ra vào năm 2023.
Những quả bom con chưa phát nổ có thể nằm sâu trong lòng đất nhiều năm, gây nguy hiểm nghiêm trọng cho dân thường, đặc biệt là trẻ em.
 |
| Nhiều quả bom con không nổ, trở thành mối nguy hiểm tiềm tàng trong suốt nhiều tháng hoặc thậm chí nhiều năm sau khi xung đột đã kết thúc. Ảnh: CDC. |
Patrick Fruchet, một chuyên gia rà phá bom mìn, nói với Al Jazeera vào năm 2023 rằng tàn dư vật liệu nổ sau chiến tranh, cụ thể là những quả bom “không phát nổ” khi được phóng, là một rủi ro lớn ở các khu vực xung đột.
Fruchet cho biết mối lo ngại chính đối với bom chùm là tỷ lệ hỏng hóc và tính chất "dễ kích nổ" của chúng, khiến các thiết bị chưa nổ dễ bị phát nổ khi bị chạm vào.
“Bạn sẽ thấy rất nhiều trẻ em bắt gặp những thiết bị có vẻ ngoài mới lạ và bị thu hút bởi vì chúng khác thường và có xu hướng cầm nó lên”, Fruchet nói.
Cũng theo chuyên gia này, bom con chưa phát nổ vẫn có thể phát nổ trở lại hàng chục năm sau khi bị thả. “Không có lý do gì để tin rằng chúng thực sự trở nên vô hại. Những thứ này được sản xuất theo tiêu chuẩn công nghiệp. Chúng có thể được lưu trữ trong thời gian dài”, chuyên gia rà phá bom mìn nhận định.
Những nhà khoa học tiên phong
"Những nhà khoa học tiên phong" là một cuốn sách thú vị về lịch sử của những phát minh nổi tiếng. Để có được những đóng góp vĩ đại cho nhân loại, các nhà khoa học nổi tiếng đã làm việc với lòng say mê và tinh thần học hỏi không ngừng.
