|
Theo Al Jazeera, hầu hết cơ sở bị niêm phong là những điểm đến phổ biến của giới trẻ tại khu vực trung tâm và phía bắc Tehran. Dù cảnh sát và cơ quan tư pháp không công bố lý do chi tiết, nhiều doanh nghiệp trong số đó được cho là đã hưởng ứng đình công hoặc đăng nội dung ủng hộ làn sóng biểu tình cuối tháng 12 trên Instagram.
Siết chặt kiểm soát nội bộ
 |
| Iran mạnh tay niêm phong doanh nghiệp giữa "bão" khủng hoảng kinh tế. Ảnh: Reuters. |
Trong những ngày gần đây, hàng chục doanh nghiệp vừa và nhỏ - từ nhà hàng, quán cà phê đến phòng triển lãm nghệ thuật - đã bị lực lượng cảnh sát niêm phong với cáo buộc "vi phạm quy định quốc gia và không tuân thủ các quy tắc của cảnh sát".
Hôm thứ Hai, hãng tin Fars công bố bức thư thú tội được cho là của doanh nhân Mohammad Ali Saedinia (81 tuổi). Ông Saedinia cùng gia đình từng quản lý chuỗi thực phẩm và cà phê lớn trên toàn quốc.
Tuần trước, cơ quan tư pháp xác nhận ông đã bị bỏ tù, toàn bộ doanh nghiệp bị đóng cửa và tài sản bị tịch thu để bồi thường cho những thiệt hại trong giai đoạn bất ổn.
Nội dung bức thư có đoạn: "Con trai tôi và tôi đã nhận thức đầy đủ sai lầm của mình và gửi lời xin lỗi đến nhân dân. Khi có vấn đề nảy sinh, chúng ta phải hết sức cảnh giác để kẻ thù của Iran và Hồi giáo không thể lợi dụng".
Chính phủ Iran cho biết 3.117 người đã thiệt mạng trong các cuộc biểu tình. Nhà chức trách cáo buộc các nhóm "khủng bố" và "bạo loạn" do Mỹ và Israel vũ trang, tài trợ đứng sau nhằm phá hoại tài sản công, bao gồm cả nhà dân và các cơ sở kinh doanh.
Tuy nhiên, các tổ chức quốc tế đưa ra số liệu cao hơn nhiều. Cơ quan Thông tấn Các nhà hoạt động Nhân quyền (trụ sở tại Mỹ) ghi nhận 6.964 người thiệt mạng. Bà Mai Sato, Báo cáo viên đặc biệt của Liên Hợp Quốc về Iran, nhận định con số thực tế có thể lên tới hơn 20.000 người, trong bối cảnh thông tin bị hạn chế do chính quyền thắt chặt kiểm soát Internet.
Kinh tế khủng hoảng nghiêm trọng
Hơn một tháng sau những vụ đổ máu, khi lo ngại về một cuộc chiến với Mỹ vẫn còn đó, nền kinh tế Iran đang ngày càng lún sâu vào khủng hoảng.
Hôm thứ Ba, đồng rial nội tệ giao dịch ở mức khoảng 1,62 triệu đổi 1 USD, sát ngưỡng thấp kỷ lục mọi thời đại xác lập vào tháng trước.
Tại Chợ Lớn (Grand Bazaar) ở Tehran, các cửa hàng dần mở cửa trở lại nhưng doanh số vẫn sụt giảm nghiêm trọng.
"Sau nhiều tuần ế ẩm, doanh số hiện chỉ đạt khoảng 60% so với trước đây, dù mặt hàng của chúng tôi là thiết bị thiết yếu cho nhiều ngành công nghiệp”, một thương nhân chuyên bán động cơ điện nhập khẩu từ Trung Quốc cho biết.
"Các giao dịch hiện ưu tiên tiền mặt trong ngày. Không còn ai mặn mà với việc thanh toán bằng séc, kể cả là séc ngắn hạn," một thương nhân bán động cơ điện chia sẻ với Al Jazeera.
Tại khu thương mại Jomhouri - nơi khởi nguồn biểu tình hôm 28/12 - lực lượng an ninh vẫn hiện diện dày đặc. Trong khi đó, tờ báo cải cách Shargh đưa tin nhiều phụ huynh vẫn lo ngại về mức độ an toàn tại các trường học, khiến nhiều lớp học lâm vào tình trạng gần như trống rỗng.
Trước đó, Bộ trưởng Công nghệ Thông tin và Truyền thông Iran Sattar Hashemi cho biết, theo ước tính của bộ này, việc phong tỏa Internet đã khiến nền kinh tế Iran thiệt hại ít nhất 50.000 tỷ Rial mỗi ngày (tương đương khoảng 33 triệu USD).
Kêu gọi dân xuống đường "làm kẻ thù thất vọng"
 |
| Người đi bộ đi ngang qua một bức bích họa chống Mỹ tại Tehran, Iran. Ảnh: Reuters. |
Chính quyền Iran đang lên kế hoạch tổ chức các sự kiện trên toàn quốc vào thứ Tư tới nhằm kỷ niệm Cách mạng năm 1979 - cuộc chính biến đã lật đổ Mohammad Reza Shah Pahlavi, vị vua cuối cùng của Iran do Mỹ hậu thuẫn.
Trong bài phát biểu hôm thứ Hai, Lãnh đạo tối cao Ali Khamenei đã kêu gọi người dân Iran hãy tham gia các cuộc mít tinh để "làm cho kẻ thù thất vọng", những hoạt động mà ông khẳng định là "vô tiền khoáng hậu" trên thế giới.
Tổng thống Masoud Pezeshkian cùng các quan chức cấp cao khác cũng đã phát biểu trên truyền thông nhà nước để kêu gọi người dân tham gia các cuộc mít tinh này.
Đầu tuần này, chính quyền Iran đã bắt giữ các nhân vật cải cách cấp cao, những người đã kêu gọi thay đổi sau cuộc đàn áp đẫm máu của chính phủ đối với người biểu tình. Tất cả đều bị cáo buộc hoạt động "vì lợi ích" của Israel và Mỹ, gia nhập vào hàng chục nghìn người đã bị bắt giữ kể từ tháng trước.
Trên phương diện quốc tế, dù Iran và Mỹ đã tổ chức các cuộc đàm phán gián tiếp thông qua trung gian Oman, hai bên vẫn tiếp tục đấu khẩu gay gắt.
Căng thẳng tiếp tục leo thang khi Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tới Mỹ, hối thúc ông Trump ủng hộ quan điểm cứng rắn đối với Tehran trong vấn đề hạt nhân và tên lửa đạn đạo. Về phía Iran, người đứng đầu cơ quan an ninh Ali Larijani cũng đã có cuộc gặp với các lãnh đạo Oman tại Muscat vào thứ Ba.
Truyền thông Israel đưa tin ông Trump đã yêu cầu cuộc họp diễn ra không có sự hiện diện của ống kính máy quay, điều này cho thấy có những bất đồng khi Washington, ở thời điểm hiện tại, vẫn đang theo đuổi con đường ngoại giao với Tehran.
Vấn đề Trung Đông
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Châu Phi - Trung Đông: Những vấn đề chính trị và kinh tế nổi bật". Cuốn sách giới thiệu cuộc cải cách thể chế chính trị và kinh tế ở châu Phi và Trung Đông từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay. Cuốn sách bao trùm nhiều vấn đề về sắc tộc, khả năng giải quyết mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, chính sách của các nước lớn, dầu mỏ, khí đốt ở hai khu vực này,...
