Iran có thể đáp trả ra sao nếu ông Trump tấn công?

Quốc kỳ Iran đặt cạnh một tên lửa trong cuộc diễn tập quân sự có sự tham gia của các đơn vị phòng không Iran ngày 19/10/2020. Ảnh: Reuters.

Dù Iran bị suy yếu đáng kể sau các đợt tấn công của Israel và Mỹ trong năm 2025, cũng như đang phải đối mặt với bất ổn trong nước, nhưng giới chuyên gia nhận định chính quyền Iran vẫn còn nhiều phương án đáp trả các đòn tấn công của Mỹ: Từ việc nhằm vào các lợi ích của Mỹ và Israel, huy động các lực lượng đồng minh, cho đến việc gây gián đoạn kinh tế để tạo ra biến động toàn cầu.

Cách Iran sử dụng các công cụ này phụ thuộc vào mức độ đe dọa của Mỹ.

“Nếu Iran coi đây là cuộc chiến sinh tử, là trận chiến cuối cùng, họ vẫn có rất nhiều quyền lực để có thể sử dụng, họ sẽ tung ra toàn bộ những đòn sẵn có”, ông Farzin Nadimi, chuyên gia cao cấp tại Viện Washington về Chính sách Trung Đông (WINEP), cảnh báo.

Trong cuộc phỏng vấn với Al Jazeera trong tháng này, ông Ali Larijani, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, quan chức an ninh quốc gia cấp cao nhất của Iran, tuyên bố: “Chúng tôi đã sẵn sàng. Chúng tôi mạnh hơn trước. Trong 7-8 tháng qua, chúng tôi đã nhận diện điểm yếu và khắc phục. Chúng tôi không tìm kiếm chiến tranh, nhưng nếu bị áp đặt, chúng tôi sẽ đáp trả”.

Iran hiện giống như con hổ đã bị thương nhưng vẫn đầy nguy hiểm, vẫn có thể tung ra những đòn choáng váng. Nếu ông Trump phát động tấn công, dưới đây là những khả năng đáp trả đến từ Iran.

Hàng nghìn tên lửa và UAV đã sẵn sàng

Iran được cho là sở hữu hàng nghìn tên lửa và máy bay không người lái (UAV) có thể vươn tới các căn cứ Mỹ đặt tại nhiều quốc gia Trung Đông. Iran từng thẳng thừng đe dọa tấn công vào các mục tiêu này cũng như đồng minh Israel của Mỹ.

Binh sĩ Lục quân Iran tham gia cuộc tập trận hải quân chung giữa Iran và Nga trong tháng này. Ảnh: Reuters.

Tháng 6/2025, sau khi Israel tiến hành cuộc tấn công bất ngờ nhằm vào Iran, Iran đã đáp trả bằng nhiều đợt phóng tên lửa đạn đạo và UAV vào Israel, dù Israel có hệ thống phòng không tinh vi.

Giới chức Iran khẳng định kho vũ khí của họ hiện đã được bổ sung. Quan chức Mỹ tin rằng các loại vũ khí Iran đang sở hữu, dù không tối tân, nhưng vẫn là mối đe dọa đáng gờm.

UAV tự sát Shahed của Iran đã chứng tỏ hiệu quả tấn công trong xung đột tại Ukraine. Iran cũng đã phát triển, thử nghiệm và triển khai hơn 20 loại tên lửa đạn đạo tầm ngắn, tầm trung và tầm xa.

Theo các nguồn tin chia sẻ với New York Times, toàn bộ lực lượng vũ trang của Iran hiện đã được đặt trong tình trạng báo động cao nhất.

Iran đã triển khai bệ phóng tên lửa đạn đạo dọc biên giới phía tây với Iraq, đủ tầm bắn tới Israel; dọc bờ nam vịnh Ba Tư, đủ tầm bắn tới các căn cứ Mỹ đặt tại khu vực.

Lãnh tụ Tối cao của Iran, ông Ali Khamenei, tuần trước tuyên bố quân đội mạnh nhất thế giới “có thể sẽ phải hứng chịu cú tát khiến họ không thể đứng dậy”, đồng thời đe dọa đánh chìm tàu chiến Mỹ tại khu vực.

Trong khi đó, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio thừa nhận: “Mỹ có khoảng 30.000-40.000 binh sĩ đồn trú tại 8-9 cơ sở nằm trong tầm bắn của hàng nghìn UAV và tên lửa đạn đạo của Iran”.

Hai quan chức Mỹ nói với CNN rằng dù năng lực quân sự của Iran thua kém và lạc hậu hơn nhiều so với Mỹ, nhưng Iran vẫn tạo nên những nguy cơ khiến Tổng thống Mỹ không thể dễ dàng ra quyết định tấn công.

Lực lượng vũ trang đồng minh quyết trung thành

Trong hai năm qua, Israel đã làm suy yếu đáng kể mạng lưới lực lượng vũ trang được Iran hậu thuẫn trong khu vực. Tuy nhiên, các nhóm vũ trang vẫn đồng loạt tuyên bố sẽ bảo vệ Iran, nếu có biến động xảy ra.

Các thành viên lực lượng dân quân Basij của Iran. Ảnh: Reuters.

Lực lượng Kataeb Hezbollah và Harakat al-Nujaba tại Iraq, lực lượng Hezbollah tại Lebanon, lực lượng Houthi tại Yemen đều đã tuyên bố sẽ sát cánh cùng Iran.

Theo New York Times, các quan chức an ninh của Mỹ và phương Tây đang theo dõi sát sao những dấu hiệu đáng lo ngại. Iran có thể đang chỉ đạo các lực lượng vũ trang đồng minh tiến hành tấn công khủng bố nhằm vào các mục tiêu của Mỹ tại châu Âu và Trung Đông, nếu xảy ra chiến sự.

Các quan chức tình báo cho biết mức độ “chatter”, thuật ngữ để chỉ các liên lạc điện tử bị nghe lén, đang gia tăng đột biến, cho thấy có dấu hiệu của sự chuẩn bị lên kế hoạch.

“Nếu chiến dịch quân sự của Mỹ ở mức độ sống còn đối với Iran, tôi hoàn toàn cho rằng Iran sẽ ra lệnh tấn công khủng bố ở nước ngoài”, ông Colin P. Clarke, Giám đốc điều hành Soufan Center, một tổ chức tư vấn và phân tích tình báo tại New York (Mỹ), nhận định.

Một quan chức cấp cao của phương Tây cho biết Mỹ và các đồng minh ở châu Âu và Trung Đông đều nhận thức rõ nguy cơ khủng bố. Các bên đang theo sát các báo cáo tình báo. Những yếu tố này chắc chắn làm phức tạp thêm quá trình ra quyết định của ông Trump.

Chiến tranh kinh tế, đối đầu trên biển

Iran nhiều lần cảnh báo rằng một cuộc chiến nhằm vào nước này sẽ không chỉ làm bùng phát xung đột ở Trung Đông mà còn gây chấn động toàn cầu. Dù yếu thế về quân sự, Iran có đòn bẩy quan trọng là khả năng gây gián đoạn thị trường năng lượng và thương mại quốc tế.

Người dân đi ngang qua một bức tranh mang thông điệp chống Mỹ trên đường phố Tehran, Iran, ngày 17/2. Ảnh: Reuters.

Iran kiểm soát một trong những khu vực nhạy cảm nhất thế giới, đó là eo biển Hormuz, tuyến hàng hải hẹp nhưng có tới hơn 1/5 lượng dầu mỏ của thế giới phải đi qua. Tehran từng đe dọa đóng cửa tuyến hàng hải này nếu bị tấn công.

Hiện Iran đã xây dựng các căn cứ hải quân ngầm nằm dọc bờ biển, với hàng chục tàu tấn công tốc độ cao sẵn sàng triển khai trên Vịnh Ba Tư. Trong 3 thập kỷ qua, Iran đã phát triển đội tàu quân sự và tàu ngầm nội địa, nhằm chuẩn bị cho kịch bản đối đầu trên biển.

Gần đây, Iran đã tổ chức diễn tập hải quân trên Vịnh Ba Tư giữa lúc hoạt động đàm phán với Mỹ đang diễn ra ở Geneva (Thụy Sĩ). Hải quân Iran còn tiến hành diễn tập chung với Hải quân Nga tại vịnh Oman và phía bắc Ấn Độ Dương

Kịch bản bất ổn trên eo biển Hormuz khiến giới chuyên gia cảnh báo giá nhiên liệu có thể tăng vọt, kéo theo suy thoái kinh tế toàn cầu.

Ông Umud Shokri, nghiên cứu viên cao cấp tại Đại học George Mason (Mỹ), nhận định việc phong tỏa kéo dài tại eo biển Hormuz sẽ là “kịch bản nguy hiểm”.

“Ngay cả sự gián đoạn một phần eo biển cũng đã đẩy giá cả tăng mạnh, làm đứt gãy chuỗi cung ứng và khuếch đại lạm phát toàn cầu. Khi đó, nguy cơ suy thoái kinh tế thế giới là hoàn toàn hiện hữu”, ông Shokri cảnh báo.

Iran đã thực sự sẵn sàng chưa?

Iran đang phát đi tín hiệu cho thấy nước này đã sẵn sàng cho kịch bản chiến tranh, bao gồm việc củng cố các cơ sở hạt nhân và khôi phục năng lực sản xuất tên lửa.

Người dân đi ngang bức vẽ khắc họa Lãnh tụ Tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei và lãnh đạo Cách mạng Hồi giáo Iran 1979 Ayatollah Ruhollah Khomeini ở Tehran, Iran, ngày 17/2. Ảnh: Reuters.

Theo New York Times, Iran đã dành nhiều tháng để sửa chữa các cơ sở sản xuất tên lửa trọng yếu, khôi phục các căn cứ không quân bị hư hại, đồng thời tiếp tục tăng tốc gia cố các cơ sở hạt nhân trọng yếu, nhằm chôn sâu và “ngầm hóa” các cơ sở quan trọng.

“Các cơ sở này có thể sớm trở thành những boong-ke khó nhận diện, có mức độ bảo vệ cao hơn so với trước đây”, ông David Albright, Chủ tịch Viện Khoa học và An ninh Quốc tế (ISIS), cảnh báo.

Sau khi bị Mỹ và Israel tấn công hồi năm ngoái, Iran đã củng cố Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao, thành lập Hội đồng Phòng thủ mới để điều hành trong thời chiến.

Cựu chỉ huy Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Ali Shamkhani được bổ nhiệm làm thư ký Hội đồng Phòng thủ, với nhiệm vụ “tăng cường toàn diện công tác chuẩn bị quốc phòng” và xây dựng cơ chế đối phó các mối đe dọa mới.

Không chỉ chuẩn bị về mặt quân sự, giới lãnh đạo Iran còn tính toán phương án chính trị. Các quan chức am hiểu kế hoạch này chia sẻ với New York Times rằng, nội bộ giới lãnh đạo Iran đã thảo luận về các nhân sự sẽ đứng lên điều hành đất nước, nếu Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei và các lãnh đạo chủ chốt của Iran gặp bất trắc.

Giữa lúc Mỹ tăng cường “ngoại giao pháo hạm”, Iran cũng chuẩn bị sẵn sàng cho thời chiến. Giới chuyên gia cho rằng Tehran đang gửi đi thông điệp răn đe.

“Chiến thuật của Iran là khiến Mỹ hiểu rằng chiến tranh sẽ khiến nhiều bên phải trả giá đắt, trong đó có cả Mỹ. Mỹ sẽ phải tính toán kỹ những cái giá phải trả trước khi thực sự ra tay”, giáo sư Vali Nasr tại Đại học Johns Hopkins (Mỹ), nhận định.