Infantino trả giá vì tự tin thái quá

Gianni Infantino buộc phải rút lại kế hoạch bán cổ phần trong cỗ máy thương mại của FIFA sau làn sóng phản đối dữ dội.

Chỉ ít ngày sau khi World Cup 2026 khép lại, Gianni Infantino vẫn xuất hiện như người chiến thắng lớn nhất của bóng đá thế giới. Giải đấu 48 đội mang về nguồn thu kỷ lục, củng cố quyền lực của FIFA và mở ra con đường gần như không có đối thủ cho ông trong cuộc bầu cử nhiệm kỳ tiếp theo.

Tuy nhiên, vị thế ấy nhanh chóng đảo chiều. Một kế hoạch được Infantino kỳ vọng tạo ra cuộc cách mạng tài chính cho FIFA lại châm ngòi cho cuộc nổi loạn lớn nhất trong gần 10 năm ông điều hành tổ chức này.

FIFA dự định thành lập công ty mang tên FIFA Forward Enterprise, được định giá khoảng 20 tỷ USD. Toàn bộ hoạt động thương mại sinh lời của tổ chức, từ World Cup, Club World Cup, bản quyền truyền hình, tài trợ, cấp phép đến bán vé và dịch vụ tiếp khách, sẽ được chuyển vào công ty mới.

Khoảng 20% cổ phần dự kiến được bán cho nhà đầu tư tư nhân. Đối tác chính là một công ty đầu tư tại New York do Joshua Kushner, em trai Jared Kushner, sáng lập. FIFA vẫn giữ quyền kiểm soát, nhưng giới đầu tư bên ngoài sẽ lần đầu sở hữu trực tiếp một phần cỗ máy tạo tiền lớn nhất của bóng đá thế giới.

World Cup không phải món hàng để bán

Infantino quảng bá dự án như cơ hội chưa từng có đối với 211 liên đoàn thành viên FIFA. Mỗi liên đoàn được đề nghị khoản hỗ trợ một lần trị giá 20 triệu USD nếu chấp thuận kế hoạch trước thời hạn ngày 19/9.

Theo những con số được FIFA đưa ra, khoản hỗ trợ cơ bản cho mỗi thành viên trong chu kỳ bốn năm tiếp theo sẽ tăng từ 10 triệu lên 20 triệu USD. Tổng số tiền mà một liên đoàn có thể nhận đến năm 2038 được dự báo tăng từ khoảng 36 triệu lên 86 triệu USD.

Kế hoạch định giá tài sản thương mại của FIFA ở mức 20 tỷ USD khiến nhiều liên đoàn lo ngại World Cup bị biến thành công cụ kiếm lời.

Đó là đề nghị đặc biệt hấp dẫn với các nền bóng đá nhỏ, vốn phụ thuộc đáng kể vào nguồn tiền từ chương trình phát triển của FIFA. Infantino từng xây dựng quyền lực bằng cách tăng khoản phân bổ cho những liên đoàn này, qua đó tạo ra mạng lưới ủng hộ rộng khắp thế giới.

Nhưng lần này, tiền không đủ để dập tắt những nghi ngờ. Các bên phản đối đặt câu hỏi vì sao FIFA, tổ chức vừa trải qua kỳ World Cup sinh lời lớn, lại cần bán cổ phần cho nhà đầu tư bên ngoài. Họ cũng lo ngại việc giao tài sản thương mại của World Cup cho một công ty có cổ đông tư nhân sẽ buộc giải đấu tiếp tục mở rộng và khai thác đến giới hạn để bảo đảm lợi nhuận.

UEFA phản ứng mạnh nhất. Toàn bộ 55 liên đoàn thành viên châu Âu thống nhất sẽ tẩy chay các giải đấu của FIFA nếu kế hoạch không bị hủy bỏ. Liên đoàn châu Âu tuyên bố World Cup thuộc về bóng đá và không phải món hàng có thể mang bán.

Concacaf, khu vực Bắc, Trung Mỹ và Caribe, cũng bác bỏ dự án vì quy trình thiếu minh bạch, thời hạn quyết định bị rút ngắn và đề xuất chưa được các cơ quan quản trị có thẩm quyền của FIFA xem xét. Liên đoàn Bóng đá châu Á sau đó gia nhập phe phản đối, đồng thời yêu cầu FIFA khẩn trương đánh giá lại cơ chế quản trị và ra quyết định.

Trong vài ngày, ba trong sáu liên đoàn châu lục đã công khai chống lại Infantino. Nguy cơ World Cup bị chia rẽ không còn là lời cảnh báo mang tính biểu tượng, khi UEFA sẵn sàng bắt đầu cuộc tẩy chay từ giải U20 nữ thế giới khai mạc tại Ba Lan ngày 5/9.

Khi người thân cận cũng quay lưng

Thiệt hại lớn hơn với Infantino đến từ chính bên trong FIFA. Carlos Cordeiro, cố vấn cấp cao của Chủ tịch FIFA từ năm 2021, tuyên bố từ chức và gọi dự án là một thỏa thuận bất lợi cho các liên đoàn thành viên, cho bóng đá và tương lai lâu dài của môn thể thao này.

Cordeiro đặt ra hàng loạt câu hỏi về quá trình lựa chọn nhà đầu tư, cơ chế giám sát, quyền lợi mà cổ đông tư nhân nhận được và cái giá bóng đá phải trả. Việc một người từng thuộc nhóm thân cận của Infantino công khai phản đối cho thấy sự bất mãn đã vượt khỏi phạm vi UEFA.

Cuộc khủng hoảng khiến hình ảnh một Chủ tịch FIFA gần như không thể bị thách thức của Infantino không còn nguyên vẹn.

Đòn đánh mạnh nhất đến từ Giám đốc vận hành FIFA Kevin Lamour. Ông khẳng định FIFA Forward Enterprise không phải dự án của bộ máy điều hành, mà là sáng kiến của duy nhất một người.

Theo Lamour, không chỉ các liên đoàn, cầu thủ, CLB và người hâm mộ bị gạt khỏi quá trình tham vấn. Ngay cả nhiều nhân viên cấp cao của FIFA cũng không được cung cấp đầy đủ thông tin. Ông cáo buộc cách làm này thể hiện sự thiếu minh bạch, thiếu niềm tin và lạm dụng quyền lực.

Đó là thời điểm vấn đề không còn đơn thuần nằm ở một dự án thương mại. Cuộc tranh cãi chuyển thành cuộc khủng hoảng về phong cách lãnh đạo của Infantino, người thường xuyên bị chỉ trích vì tập trung quyền lực và đưa ra những quyết định lớn mà không tham vấn đầy đủ các bên liên quan.

Trước làn sóng phản đối, Infantino buộc phải rút lại đề xuất. Ông thừa nhận kế hoạch tạo ra những chia rẽ không còn phù hợp với mục tiêu ban đầu và tuyên bố dự án sẽ không được tiếp tục. Cú lùi diễn ra chỉ vài ngày sau khi kế hoạch được công khai, cho thấy Chủ tịch FIFA đã đánh giá sai mức độ phản kháng.

Telegraph nhận định sự tự tin thái quá có thể khiến Infantino phải trả giá đắt. Người đứng đầu FIFA từng tin rằng số tiền khổng lồ dành cho các liên đoàn sẽ đủ để bảo đảm sự ủng hộ, nhưng không lường được phản ứng đồng loạt từ châu Âu, Bắc Mỹ, châu Á và chính bộ máy của mình.

Cuộc bầu cử Chủ tịch FIFA dự kiến diễn ra vào tháng 3/2027 tại Rabat, Morocco. Hạn chót để các ứng viên tuyên bố tranh cử là ngày 18/11. Trước cuộc khủng hoảng, Infantino được dự đoán tiếp tục tái đắc cử mà không gặp đối thủ đáng kể.

Giờ đây, UEFA và các liên đoàn khác đã bắt đầu tìm kiếm ứng viên cạnh tranh. Chủ tịch Concacaf Victor Montagliani và Chủ tịch AFC Sheikh Salman bin Ebrahim al-Khalifa nằm trong số những nhân vật được nhắc đến.

Infantino vẫn nắm mạng lưới ủng hộ lớn và chưa đứng trước nguy cơ mất chức ngay lập tức. Tuy nhiên, cú vấp với FIFA Forward Enterprise đã chỉ ra con đường để các đối thủ thách thức ông: tập hợp những liên đoàn bất mãn, biến vấn đề quản trị thành trọng tâm và đặt câu hỏi liệu FIFA đang phục vụ bóng đá hay tham vọng của người lãnh đạo.

Kế hoạch 20 tỷ USD đã bị hủy, nhưng hậu quả chính trị của nó chưa kết thúc. Infantino có thể giữ được chiếc ghế quyền lực nhất bóng đá thế giới, song hình ảnh một chủ tịch không thể bị thách thức đã không còn nguyên vẹn.