Houthi mở mặt trận mới trên Biển Đỏ

Các thành viên lực lượng an ninh Houthi đứng gác tại một cuộc mít tinh của những người ủng hộ ở thủ đô Sanaa, Yemen. Ảnh: Reuters.

Căng thẳng leo thang tại Trung Đông tiếp tục phủ bóng lên hoạt động thương mại toàn cầu khi các tuyến hàng hải chiến lược đối mặt với nguy cơ bị gián đoạn, đẩy chi phí vận tải và giá năng lượng tăng cao.

Vì sao Houthi bất ngờ leo thang trên Biển Đỏ?

Một mặt trận mới đã mở ra trong cuộc xung đột ở Trung Đông khi lực lượng Houthi (Yemen) đe dọa hoạt động hàng hải trên Biển Đỏ, theo Wall Street Journal.

Giá dầu tăng vọt lên 100 USD/thùng trong tuần này sau khi Houthi tấn công 2 tàu chở dầu của Saudi Arabia.

Các tàu chở dầu có thể chuyển hướng qua Kênh đào Suez. Tuy nhiên, để tiếp tục hành trình tới châu Á - thị trường tiêu thụ phần lớn dầu xuất khẩu của Saudi Arabia - chúng sẽ phải đi vòng qua Mũi Hảo Vọng ở cực nam châu Phi, khiến thời gian và chi phí vận chuyển tăng đáng kể

Ông Michael Ratney, Đại sứ Mỹ tại Saudi Arabia dưới thời chính quyền Tổng thống Joe Biden, nhận định với CNBC: "Không nhất thiết phải có tên lửa hay máy bay không người lái mới có thể làm gián đoạn hoạt động vận tải thương mại. Chỉ cần các hãng vận tải biển không còn dám đi qua tuyến đường đó thì trên thực tế, một cuộc phong tỏa đã hình thành".

Một con tàu ở ngoài khơi cảng Aden (Yemen) ngày 23/7. Ảnh: Reuters.

Trong nhiều tháng, Houthi gần như đứng ngoài khi Mỹ và Israel tấn công Iran. Theo các chuyên gia về Trung Đông, Houthi quyết định tham chiến vào thời điểm này vì nhiều lý do, trong đó có việc muốn thử thách hiệu quả của lệnh phong tỏa do Saudi Arabia áp đặt đối với các cảng biển, cũng như trước việc Iran đang phải đối mặt với một chiến dịch không kích mới của Mỹ.

"Trong bối cảnh xung đột leo thang, Houthi có thể được xem là 'lựa chọn cuối cùng' của Iran. Dù không sở hữu lực lượng hải quân chính quy, họ vẫn có khả năng thực thi một cuộc phong tỏa hàng hải và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào thế bị khống chế”, ông Adam Baron, chuyên gia nghiên cứu về Yemen và khu vực Vịnh Ba Tư tại tổ chức nghiên cứu New America, nói.

Trong diễn biến liên quan, nguồn tin tại Iran và Yemen nói với Reuters rằng chỉ vài ngày trước khi Houthi tuyên bố phong tỏa tuyến hàng hải, Iran đã điều chỉ huy thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), cố vấn quân sự cùng nhiều trang thiết bị tới Yemen.

Về phía Mỹ, Tổng thống Donald Trump đã cảnh báo sẽ tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Houthi và Iran nếu xảy ra thêm bất kỳ vụ tấn công nào trên Biển Đỏ.

Theo một quan chức Mỹ, hiện tàu khu trục USS Gonzalez đang hoạt động trên Biển Đỏ. Tuy nhiên, chưa có dấu hiệu nào cho thấy quân đội Mỹ sẽ trực tiếp giao chiến với Houthi hoặc tham gia bảo vệ các tàu chở dầu của Saudi Arabia.

Trong khi đó, nhiều tàu chiến khác của Mỹ đang tham gia chiến dịch đối phó Iran tại biển Arab và vẫn có khả năng tiến hành không kích nhằm vào Yemen khi cần thiết.

Về phía Saudi Arabia, giới lãnh đạo nước này chưa loại trừ khả năng sử dụng biện pháp quân sự đối với Houthi. Theo giới phân tích, Riyadh có nhiều khả năng sẽ can thiệp nếu Houthi gây thiệt hại nghiêm trọng cho cơ sở hạ tầng hoặc tiến hành một vụ tấn công khiến nhiều người thương vong. Tuy nhiên, ngưỡng cụ thể để Saudi Arabia quyết định leo thang vẫn chưa rõ ràng.

Saudi Arabia hiện cũng có hiệp ước phòng thủ chung với Pakistan, được ký kết vào năm ngoái. Vài tháng trước, Pakistan - quốc gia có kinh nghiệm đối phó các lực lượng nổi dậy hoạt động ở địa hình đồi núi - đã triển khai máy bay chiến đấu và binh sĩ tới Saudi Arabia.

Chuyên gia cho rằng nếu Islamabad tham gia trực tiếp vào cuộc xung đột, chiến tranh có nguy cơ lan rộng hơn, đồng thời làm phức tạp vai trò trung gian của Pakistan trong xung đột Mỹ-Iran.

Iran phủ nhận việc bác đề xuất hòa bình

Ngày 24/7, Iran bác bỏ thông tin trên truyền thông cho rằng nước này đã từ chối đề xuất ngừng bắn do Iraq chuyển từ phía Mỹ trong tuần này.

Tehran quy trách nhiệm cho chính quyền Tổng thống Trump về đợt leo thang mới nhất trong khu vực, cáo buộc Washington không thực hiện các cam kết trong biên bản ghi nhớ hướng tới hòa bình lâu dài.

Trước đó, New York Times đưa tin rằng Iran ngày 23/7 đã bác bỏ đề xuất ngừng bắn của Tổng thống Trump do Thủ tướng Iraq Ali al-Zaidi chuyển tới Tehran.

Chi tiết của đề xuất ngừng bắn chưa được công bố. Tuy nhiên, theo New York Times, các quan chức Iran cho biết đây là đề xuất duy nhất được đưa ra, song Tehran sẽ không chấp nhận một thỏa thuận ngừng bắn tạm thời khi vấn đề quyền kiểm soát eo biển Hormuz vẫn còn bỏ ngỏ.

Một quan chức Mỹ khẳng định với CNN hôm 24/7 rằng thông tin về đề xuất là "không chính xác".

Cùng ngày, Văn phòng Thủ tướng Iraq khẳng định những "cáo buộc" trong bài viết của New York Times là "hoàn toàn vô căn cứ và không phản ánh sự thật".

Văn phòng Thủ tướng Iraq cũng kêu gọi cơ quan truyền thông "kiểm chứng thông tin, dựa vào các nguồn chính thức và không lan truyền những thông tin hoặc cáo buộc chưa được kiểm chứng từ các nguồn tin giấu tên", theo Hãng thông tấn Iraq (INA).

Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: Reuters.

Một quan chức cấp cao trong chính quyền Mỹ nói với Wall Street Journal rằng tổng thống ngày càng thất vọng khi cuộc xung đột, vốn được kỳ vọng sẽ kết thúc chỉ trong vài tuần, vẫn kéo dài mà chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Theo các nguồn tin, quân đội Mỹ đang điều động thêm vũ khí, nhân viên quân y và lực lượng đặc nhiệm tới Trung Đông nhằm mở rộng các phương án hành động trong bối cảnh hy vọng đạt được một giải pháp ngoại giao ngày càng mong manh.