|
|
Người biểu tình Iran đốt xe cộ trên đường phố thủ đô Tehran ngày 9/1. Ảnh: Reuters. |
Iran ngày 11/1 tuyên bố 3 ngày quốc tang để tưởng niệm các “liệt sĩ”, trong đó có nhiều thành viên lực lượng an ninh thiệt mạng trong làn sóng biểu tình kéo dài hơn hai tuần quay, theo Reuters.
Theo Đài truyền hình quốc gia Iran, Chính phủ Iran coi chiến dịch trấn áp biểu tình là “cuộc kháng chiến quốc gia chống lại Mỹ và chính quyền Israel”. Tổng thống Masoud Pezeshkian kêu gọi người dân tham gia “cuộc tuần hành phản kháng trên toàn quốc” nhằm lên án bạo lực, mà Tehran cáo buộc do các “phần tử tội phạm khủng bố đô thị” gây ra.
Hãng thông tấn Tasnim, cơ quan truyền thông thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), dẫn nguồn tin an ninh cho hay 109 nhân viên an ninh đã tử vong trên toàn quốc kể từ tháng 12/2025 khi biểu tình nổ ra. Riêng tỉnh Isfahan ghi nhận 30 cảnh sát và nhân viên an ninh thiệt mạng, trong khi 8 người khác tử vong trong các chiến dịch trấn áp ngày 8-9/1, Al Jazeera cho biết.
Trong đó, Tổ chức Hoạt động Nhân quyền Iran (HRANA), một nhóm giám sát có trụ sở tại Mỹ, ước tính 538 người đã thiệt mạng, trong đó 490 người biểu tình và 48 nhân viên an ninh, cùng hơn 10.600 người bị bắt giữ chỉ trong vòng hai tuần.
Truyền hình nhà nước Iran những ngày qua cũng phát sóng hình ảnh các lễ tang dành cho lực lượng an ninh tại nhiều thành phố miền tây như Gachsaran và Yasuj.
Trước diễn biến leo thang, Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres bày tỏ “bị sốc” trước tình hình tại Iran, đồng thời kêu gọi chính quyền Tehran “kiềm chế tối đa, tránh sử dụng vũ lực không cần thiết hoặc không tương xứng”.
Giới chức an ninh Iran tiếp tục phát đi các thông điệp cứng rắn. Tổng chỉ huy cảnh sát Ahmad-Reza Radan tuyên bố tăng cường đối phó với “những kẻ gây bạo loạn”. IRGC ngày 10/1 cảnh báo sẽ có hành động mạnh tay sau khi nhiều cơ sở an ninh bị tấn công.
Bộ Nội vụ Iran khẳng định tình hình đang dần lắng xuống, trong khi Văn phòng Tổng công tố cảnh báo những người tham gia bạo lực có thể đối mặt án tử hình.
Song song đó, Iran duy trì phong tỏa Internet trên toàn quốc hơn 60 giờ, theo tổ chức giám sát mạng Netblocks. Quân đội Iran cũng ra tuyên bố khẳng định sẽ bảo vệ “lợi ích quốc gia”, cáo buộc Israel và các nhóm thù địch tìm cách làm suy yếu an ninh công cộng, đồng thời nhấn mạnh sẵn sàng bảo vệ hạ tầng chiến lược và tài sản công.
Bên cạnh lập trường cứng rắn, một số lãnh đạo Iran phát tín hiệu xoa dịu. Chủ tịch Quốc hội Mohammad Baqer Qalibaf thừa nhận người dân có quyền bày tỏ bức xúc và cho biết chính quyền hiểu rõ những khó khăn kinh tế hiện nay.
Tuy nhiên, Tổng thống Pezeshkian vẫn cáo buộc Mỹ và Israel đứng sau việc “gieo rắc hỗn loạn”, kêu gọi người dân tách mình khỏi các lực lượng mà ông cho là kích động bạo loạn và khủng bố.
Các cuộc biểu tình bùng phát từ cuối tháng 12/2025, được xem là lớn nhất tại Iran kể từ phong trào 2022-2023 khởi phát sau cái chết của Mahsa Amini khi bị cảnh sát đạo đức Tehran tạm giữ.
Vấn đề Trung Đông
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Châu Phi - Trung Đông: Những vấn đề chính trị và kinh tế nổi bật". Cuốn sách giới thiệu cuộc cải cách thể chế chính trị và kinh tế ở châu Phi và Trung Đông từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay. Cuốn sách bao trùm nhiều vấn đề về sắc tộc, khả năng giải quyết mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, chính sách của các nước lớn, dầu mỏ, khí đốt ở hai khu vực này,...
