Cần học tập với tư duy đa chiều, đào sâu suy nghĩ để tránh bị "tẩy não". Ảnh minh họa: T.Q.

Vài năm gần đây, việc kinh doanh không còn dễ dàng như trước. Rất nhiều chủ doanh nghiệp đang nỗ lực học hỏi, tiếp thu nhiều kiến thức mới để giải quyết các vấn đề của doanh nghiệp. Tuy nhiên, sự thật là những doanh nghiệp đang cố gắng chuyển đổi và nâng cấp bằng cách “đào tạo lại nhân sự” thường nhận được kết quả trái với mong muốn.

Các chủ doanh nghiệp vì sợ bản thân lạc hậu, không đủ khả năng dẫn dắt công ty, nên cố gắng tham gia thật nhiều khóa học. Những cơ sở đào tạo mà họ tham gia thường giảng giải về các lý thuyết như cấu trúc quyền sở hữu cổ phiếu, lợi nhuận hay các phương pháp quản lý hiệu quả…

Tuy những lý thuyết ấy cũng có giá trị, song chính các cơ sở đào tạo cũng chưa chắc đã hiểu thấu chúng. Họ lợi dụng sự lo lắng và hoang mang của học viên để kiếm tiền. Các cơ sở đào tạo như vậy thậm chí còn khiến doanh nghiệp lụn bại nhanh hơn, trong khi cố gắng kiếm lời trước khi chính họ sụp đổ.

Thực chất, nhiều chủ doanh nghiệp hy vọng có thể trực tiếp áp dụng các phương pháp học được từ bên ngoài vào nội bộ công ty mình, tốt nhất là tìm được một "chìa khóa vạn năng" để giải quyết mọi vấn đề mà không cần suy nghĩ. Đây không phải là học tập mà là sự lười biếng.

Đi học không phải là để làm biếng, bạn không thể mua một công thức bí mật để thành công. Bạn có thể mua kinh nghiệm bằng tiền, nhưng không thể tránh được những lúc lạc lối, phải đi đường vòng. Những phương pháp có giá trị đích thực thường không thể mua được bằng tiền, mà phải do bản thân ngộ ra và tự thực hiện.

Đây là lý do khiến nhiều chủ doanh nghiệp không thể tiến bộ dù đã chi rất nhiều tiền để tham gia các khóa học đào tạo. Việc tham gia các lớp học ấy chỉ là cách họ thể hiện mình đang chăm chỉ, cố gắng mà thôi.

Nắm bắt được tâm lý muốn nhanh chóng thành công của số đông, nhiều cơ sở đào tạo gấp rút thu thập các ví dụ trên thương trường, kết hợp với nhiều khái niệm mới rồi tổng hợp thành những lý thuyết mới lạ, sau đó quảng cáo rằng đã tìm ra chìa khóa hoặc lối tắt trong kinh doanh, có thể giúp mọi người dễ dàng đạt được mục tiêu. Kết quả là nhiều người đổ xô đến chỗ họ ghi danh theo học.

Vậy sự khác biệt giữa "tẩy não" và học tập là gì?

"Tôi phát hiện ra một lối tắt, mau đi theo tôi". Đây là "tẩy não".

"Cuộc sống này không có lối tắt, bạn chỉ có thể cố gắng để hoàn thành tốt những việc cần làm". Đây là học tập.

"Tôi rất giỏi, các bạn đều phải đến nghe tôi giảng. Tốt nhất là từ giờ các bạn không làm gì khác nữa, hãy đi bán khóa học của tôi, tôi sẽ chia hoa hồng cho!". Đây là "tẩy não".

"Chúng ta cùng nhau học tập và tiến bộ, rồi hiệu quả làm việc của mọi người đều sẽ nâng cao. Sau này thỉnh thoảng các bạn có thể đến đây học thêm nhé". Đây là học tập.

"Không vỗ tay à? Hiểu rồi thì vỗ tay đi!". Đây là "tẩy não".

"Mọi người hãy bình tĩnh suy nghĩ và tìm ra câu trả lời của riêng mình". Đây là học tập.

"Muốn thành công, trước tiên phải điên cuồng lên, rồi tiến về phía trước mà không cần nghĩ nhiều!". Đây là "tẩy não".

"Không có nhận thức và suy nghĩ sâu sắc, mọi nỗ lực đều là vô ích". Đây là học tập.

Sự khác biệt giữa môi trường "tẩy não" và môi trường học tập là gì?

Nếu đến một nơi có âm nhạc và ánh sáng mạnh khiến bạn hoa mắt chóng mặt, tất cả học viên đều nhảy múa, hô vang khẩu hiệu và thực hiện các động tác giống nhau, thì những gì bạn cảm nhận được chỉ là sự vui vẻ nhất thời, còn não bộ đã ngừng suy nghĩ và bị thao túng, kiểm soát. Đây chính là "tẩy não".

Nếu đến một nơi rất yên tĩnh, ngoại trừ tiếng đối thoại thì không có bất kỳ âm thanh nào khác, mọi người đều tĩnh tâm, nét mặt mỗi người một khác, tuy trông điềm tĩnh nhưng trí óc đang tích cực hoạt động, cố gắng tìm kiếm câu trả lời, thì đây chính là học tập.

Bản chất của "tẩy não" là ngừng suy nghĩ, chỉ mù quáng làm theo những gì người khác nói. Bản chất của việc học là cho não bộ không gian để suy nghĩ. "Tẩy não" là ngăn chặn người khác suy nghĩ bằng cách áp đặt tư tưởng, quan điểm nào đó lên họ. Học tập là truyền cảm hứng để mọi người tự suy nghĩ và giúp đỡ lẫn nhau. "Tẩy não" khiến nạn nhân mù quáng nghe lời và trở thành công cụ của người khác. Học tập giúp con người tư duy thấu đáo, làm chủ chính mình.

Thế mạnh lớn nhất của nhiều cơ sở đào tạo vô lương tâm là "tẩy não". Họ rất giỏi xây dựng một viễn cảnh hấp dẫn thông qua các video, ánh sáng, hiệu ứng âm thanh và cách diễn thuyết. Cảnh tượng đó khiến người ta mê muội, sau đó mất đi khả năng suy nghĩ độc lập, rồi mù quáng đi theo con đường họ vẽ ra. Bạn cứ nghĩ rằng có thể làm giàu chỉ sau một đêm, rồi vào lúc cảm xúc lên đến đỉnh điểm, mãnh liệt nhất, họ sẽ yêu cầu bạn quẹt thẻ thanh toán.

Khả năng tiếp thu kiến thức quan trọng hơn cả nội dung kiến thức. Nhiều người không thích học hành, chỉ chăm chăm tìm kiếm giải pháp từ người khác hoặc từ môi trường bên ngoài, giống như đi tìm một chiếc chìa khóa vạn năng, để họ có thể giải quyết mọi vấn đề mà không cần suy nghĩ. Đây là biểu hiện điển hình của sự lười biếng và thích đi theo lối tắt.

Khi đạt đến một trình độ nhận thức nhất định, bản thân con người sẽ ngộ ra được phương pháp, cách giải quyết đúng đắn. Cho dù người đang nói tài giỏi hay thành công đến đâu, họ cũng chỉ có thể truyền cảm hứng cho bạn. Còn phương pháp đích thực thì bạn phải tự tìm kiếm và thực hiện.

Trên thế giới này không có lý thuyết nào áp dụng được cho mọi trường hợp, càng không có phương pháp nào có thể áp dụng trực tiếp vào mọi tình huống. Tài nguyên, môi trường và đặc điểm của mỗi người đều là độc nhất, cho dù cùng đối mặt với một sự việc và áp dụng một cách làm, những người khác nhau sẽ cho ra kết quả khác nhau. Chỉ cần hiểu rõ điều này, chúng ta sẽ có khả năng bảo vệ bản thân trước các thủ thuật "tẩy não".