Trong dân gian và giới nghiên cứu, có hai cách hiểu về "mày ngài" trong câu thơ tả dung mạo Từ Hải "râu hùm, hàm én, mày ngài" của Truyện Kiều. Cách hiểu thứ nhất là "mày của con ngài" (nga my), cách hiểu thứ hai là "con tằm nằm" (ngọa tàm my).
Trong đó, cách hiểu "mày ngài" là "mày của con ngài" được một bộ phận nghiên cứu bác bỏ, cho là không đúng, do "mày ngài" thường để tả phụ nữ, giai nhân, không hợp dung nhan Từ Hải. Cách tả lông mày phụ nữ so sánh với "mày ngài" được Nguyễn Du dùng nhiều lần trong Truyện Kiều (câu 20 "nét ngài nở nang" tả Thúy Vân, câu 927 "Bên thì mấy ả mày ngài", câu 1.213 "Khi khóe hạnh, khi nét ngài").
Nhóm có quan điểm trên cũng lập luận, Từ Hải là đấng anh hùng nên dung mạo phải như võ tướng, phải có lông mày to, rậm, như hình dáng con tằm, chứ không thể có lông mày thanh tú như phụ nữ.
Trong cuốn Tiếng Việt - Văn Việt - Người Việt, học giả Cao Xuân Hạo đã lý giải cách hiểu xác đáng.
Theo ông, về quan hệ ngữ pháp, cấu trúc của "mày ngài" cũng giống cấu trúc của "mắt lươn", "mặt ngựa", "chân voi",... Quan hệ giữa hai yếu tố là quan hệ sở hữu (mắt của lươn, mặt của ngựa, chân của voi). Như vậy, "mày ngài" hàm ý nói tới hình ảnh "mày của con ngài".
Học giả Cao Xuân Hạo cũng cho rằng Nguyễn Du có chủ ý khiến Từ Hải vừa có nét thư sinh, vừa có nét võ tướng, như Từ Hải của Thanh Tâm Tài Nhân. Nhân vật có tính đa diện, hay nói cách khác là mâu thuẫn, thể hiện những thay đổi trong tư tưởng của Thanh Tâm Tài Nhân và cả Nguyễn Du so với tư tưởng truyền thống thường chuộng nhân vật vẹn thuần toàn bích.
Học giả cũng bình luận về mặt thẩm mỹ, "mày ngài" đẹp hơn "mày như con tằm nằm". Ông viết: "Đường nét hơi cong của đôi mày ngài khiến cho nó được một dáng dấp mềm mại, hướng đi chếch lên của nó khiến cho nó có được một phong thái uy nghi".
Học giả Cao Xuân hạo ủng hộ quan điểm "mày ngài" hiểu là "mày con ngài", không phải "con tằm nằm". Ông kết luận: "Một đôi mày ngài, tuy đẹp và thanh tú, cũng không có gì là không thích hợp trên gương mặt của một võ tướng trẻ trung và tuấn tú, lại càng không có gì là lạc lõng trên gương mặt của một võ tướng vốn xuất thân là một thư sinh".
Đọc được sách hay, hãy gửi review cho Tri Thức - Znews
Bạn đọc được một cuốn sách hay, bạn muốn chia sẻ những cảm nhận, những lý do mà người khác nên đọc cuốn sách đó, hãy viết review và gửi về cho chúng tôi. Tri Thức - Znews mở chuyên mục “Cuốn sách tôi đọc”, là diễn đàn để chia sẻ review sách do bạn đọc gửi đến qua Email: books@znews.vn. Bài viết cần gửi kèm ảnh chụp cuốn sách, tên tác giả, số điện thoại.
Trân trọng.
