Giữa vô vàn nội dung do AI tạo ra, đâu là giọng văn của chính bạn?

Trước khi AI xuất hiện, việc bạn bắt chước những cây bút đáng ngưỡng mộ là bước tự nhiên trong hành trình viết lách. Hầu hết tác giả mới bắt đầu đều học theo nhịp câu, cách gieo hình ảnh, cách đặt dấu chấm phẩy. Đây là giai đoạn học hỏi, giống như trẻ tập nói lại lời cha mẹ. Nhưng vấn đề nảy sinh khi bạn ngưng ở giai đoạn đó, hoặc để AI thay mình kể chuyện. Kết quả là văn bản trơn tru nhưng thiếu linh hồn, nó giống như chiếc áo đẹp nhưng không vừa người, nhìn thì hoàn hảo, nhưng không thuộc về bạn.

Hiện tượng này trở nên rõ nét hơn khi mạng xã hội tràn ngập những bài viết do AI tạo ra: cùng nhịp điệu, cùng cấu trúc, cùng sắc thái. Nhiều bài thậm chí có thể thay tên tác giả mà khó ai nhận ra khác biệt. Điều này trái ngược hoàn toàn với bản chất nghề viết. Bởi lẽ, sự độc đáo trong cảm nhận, suy nghĩ và cách kể chuyện mới là những thứ tạo nên dấu ấn riêng của người viết.

Một đoạn văn mượt mà, chuẩn ngữ pháp, giàu hình ảnh... có thể được lập trình, nhưng liệu nó có mang hơi thở của con người? Ảnh: Pinterest.

Về cơ bản, giọng văn không phải kỹ thuật hay cách gieo nhịp câu cho hợp mắt. Nó là tiếng nói cá nhân, được hình thành từ trải nghiệm, cảm xúc và sự chiêm nghiệm của chính bạn: là ký ức tuổi thơ, là một kỷ niệm đáng nhớ hay khoảnh khắc nhỏ khiến bạn thay đổi cách nhìn cuộc đời... Khi câu chuyện được chia sẻ từ trải nghiệm thật sự với thông điệp rõ ràng thì người đọc sẽ nhận ra tính chân thật vốn có của người viết. Đây là điều không công cụ nào có thể sao chép được.

Trong cuốn “Viết và sống”, tác giả Anne Lamott nhấn mạnh: “Sự thật trong trải nghiệm của bạn chỉ có thể được truyền tải qua giọng văn của riêng bạn. Nếu sự thật đó được thể hiện qua giọng văn của người khác, độc giả sẽ cảm thấy hoài nghi, như thể họ thấy bạn mặc quần áo của người khác”. Lời nhắn này đặc biệt đúng trong thời đại AI. Người đọc ngày nay không chỉ đọc nội dung, họ còn cảm nhận phong cách, sự đồng cảm và dấu ấn riêng của tác giả.

Sách Viết và sống. Ảnh: H.Quỳnh.

Hành trình tìm giọng văn cá nhân không hề dễ dàng. Nó đòi hỏi bạn chấp nhận những câu văn còn thô vụng, đoạn văn chưa trọn vẹn, ý chưa hoàn chỉnh. Nhưng chính những đoạn viết chưa mượt mà đó lại là chứng minh sự hiện diện của người viết. AI có thể làm mượt câu chữ, nhưng không thể thay thế trải nghiệm và cách bạn quan sát thế giới. Một văn bản chưa hoàn hảo nhưng sống động luôn có sức nặng hơn văn bản trơn tru nhưng vô hồn.

Cuối cùng, AI chỉ là công cụ và bước đệm. Giá trị thực sự vẫn nằm ở tiếng nói của chính bạn. Giữa hàng triệu văn bản giống nhau ngoài kia, giọng văn cá nhân là thứ duy nhất phân biệt một người viết với vô số văn bản vô hồn, là minh chứng cho trải nghiệm, cảm xúc và suy tư riêng mà không công nghệ nào có thể thay thế.