Giọt nước tràn ly khi ông Trump gọi ông Obama là khỉ

Tổng thống Donald Trump từ lâu đã thể hiện rằng ông không chịu sự chi phối của những quy tắc thông thường trong giới chính trị gia.

Ông Trump thường xuyên đưa ra những phát ngôn gây sửng sốt, phá vỡ các chuẩn mực chính trị cả ở trong và ngoài nước, điều này thậm chí đã trở thành một phần phong cách của ông.

Tuy nhiên, đôi khi ông Trump vẫn chạm tới những giới hạn khó vượt và buộc phải lùi bước, qua đó cho thấy cách nhìn nhận nghiêm khắc và sức mạnh của dư luận xã hội đối với hành vi của ông.

“Làm già” không ăn thua

Phản ứng hỗn loạn của Nhà Trắng trước đoạn video gây tranh cãi mà ông Trump đăng tải ngày 5/2 trên mạng xã hội là một minh chứng.

Đoạn video có chứa nội dung xúc phạm, hàm ý phân biệt chủng tộc đối với vợ chồng cựu Tổng thống Barack Obama, khi lồng ghép hình ảnh vợ chồng ông Obama vào thân hình... loài khỉ.

Ông Trump phát biểu tại một sự kiện ở Washington (Mỹ), ngày 6/1/2021. Ảnh: Reuters.

Sự phản ứng dữ dội của dư luận Mỹ trước nội dung này khiến ông Trump và ê-kíp nhận ra rằng cách ứng phó quen thuộc mỗi khi đối diện chỉ trích không còn hiệu quả.

Thông thường, chính quyền của ông Trump sẽ phản ứng mạnh mẽ hơn theo kiểu “làm già”, rồi thể hiện thái độ xem nhẹ và bỏ qua vấn đề gây tranh cãi, vậy là... êm chuyện.

Thoạt tiên, Nhà Trắng cũng định làm vậy để dập tắt làn sóng phản đối lần này. Ngày 6/2, khi đối diện với những câu hỏi khó từ phóng viên, Thư ký Báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt yêu cầu giới báo chí Mỹ "thôi tỏ ra phẫn nộ giả tạo và hãy tập trung đưa tin vào những gì thực sự quan trọng và có ý nghĩa đối với công chúng Mỹ".

Tuy nhiên, không lâu sau, ê-kíp của ông Trump nhận ra họ đang phải đối mặt với làn sóng phản ứng thực sự dữ dội từ công chúng và các thành viên trong đảng.

Người đầu tiên lên tiếng là Thượng nghị sĩ Tim Scott, nghị sĩ da màu duy nhất của đảng Cộng hòa tại Thượng viện, một đồng minh thân cận của ông Trump. Ông Scott gọi đoạn video gây tranh cãi là “nội dung mang tính phân biệt chủng tộc nhất mà tôi từng thấy từ Nhà Trắng này”. Sau đó, hàng loạt nghị sĩ Cộng hòa khác cũng lên tiếng chỉ trích.

Đến giữa trưa 6/2, Nhà Trắng đã gỡ bài đăng và đổ lỗi cho một “trợ lý” không rõ danh tính. Đến tối cùng ngày, ông Trump nói rằng ông không biết nội dung về gia đình ông Obama đã bị ghép thêm vào phần cuối của video.

Khi được hỏi liệu ông có lên án hình ảnh mang tính phân biệt chủng tộc này hay không, ông trả lời: “Tất nhiên là có”. Tuy nhiên, ông Trump từ chối xin lỗi, cho rằng sự việc không phải... lỗi của ông.

Dù vậy, sau cùng, hành động xóa video vẫn được xem là một động thái nhượng bộ hiếm hoi đến từ vị Tổng thống và ê-kíp cộng sự hay thích “làm già” và lấn lướt.

“Việc ông ấy chấp nhận lùi lại trong sự việc này là điều rất đáng ngạc nhiên, bởi thường thì ông phản ứng còn dữ dội, quyết liệt hơn những gì người ta thể hiện ra với ông ấy. Lần này, động thái lùi lại mang ý nghĩa nhất định”, ông Jeff Shesol, nhà sử học từng tham gia chuẩn bị các bài diễn văn của cựu Tổng thống Mỹ Bill Clinton, nhận định.

Hạ giọng có chiến thuật

Ông Trump hiện vẫn duy trì được sự ủng hộ mạnh mẽ từ cử tri Cộng hòa. Nhà Trắng thường viện dẫn hàng loạt kết quả đạt được để lập luận rằng, bất chấp tranh cãi xoay quanh chiến thuật của ông Trump, chiến lược của ông luôn phát huy hiệu quả trong thực tế.

Ông Trump và Obama tại Phòng Bầu dục tháng 11/2016 khi ông Trump giành chiến thắng trong cuộc bầu cử và ông Obama là Tổng thống đương nhiệm khi đó đón tiếp tổng thống đắc cử tại Nhà Trắng. Ảnh: Reuters

“Tổng thống Trump là nhà lãnh đạo không thể tranh cãi của đảng Cộng hòa, bất kỳ ai nói điều gì khác đi đều là đang tự đánh lừa mình”, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt từng tuyên bố.

Quả thực, để có thể tranh cãi được với ông Trump là điều rất khó. Ngay cả khi vướng vào bê bối có thể đánh gục tương lai của một chính trị gia, ông Trump vẫn vượt qua được.

Chẳng hạn, ông Trump là Tổng thống đầu tiên của nước Mỹ bị buộc tội hình sự. Ngày 30/5/2024, từng bị hội đồng xét xử của Tòa án Hình sự Manhattan kết luận là phạm 34 tội danh làm giả hồ sơ kinh doanh để “dùng tiền bịt miệng” ngôi sao phim đen Stormy Daniels.

Bất chấp quy trình pháp lý và những thông tin gây sốc liên tục xuất hiện, năm 2024, ông Trump vẫn tái tranh cử thành công.

Tuy vậy, trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ diễn ra vào tháng 11 năm nay, ông Trump đã buộc phải điều chỉnh lập trường và phong cách cá nhân, cho dù chỉ ở mức độ hạn chế và tạm thời.

Đối với các vấn đề nằm ngoài biên giới Mỹ, gần đây, ông Trump không còn đưa ra các tuyên bố về việc giành quyền kiểm soát Greenland “dù bằng cách dễ dàng hay cách khó khăn”.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đề trả lời phỏng vấn về đoạn video gây tranh cãi khi đang di chuyển trên chuyên cơ trong ngày 6/2. Ảnh: NYT.

Về tình hình bên trong nước Mỹ, ông Trump đang phải chịu áp lực trong vấn đề kinh tế, đặt trong bối cảnh người dân Mỹ bày tỏ sự lo ngại sâu sắc về vấn đề chi phí sinh hoạt gia tăng.

Trong tháng 1, cái chết của Alex Pretti, người đàn ông Mỹ bị các đặc vụ nhập cư liên bang bắn chết tại thành phố Minneapolis, cũng khiến ông Trump phải “đổi giọng”. Ban đầu, ông tích cực biện minh cho vụ việc. Tuy nhiên, trước làn sóng chỉ trích trong dư luận Mỹ, ông Trump đã giảm nhẹ giọng điệu khi đề cập đến cái chết của Alex Pretti.

Gần đây, ông Trump cũng điều chỉnh lập trường liên quan đến hoạt động siết chặt nhập cư và trấn áp bạo lực tại thành phố Minneapolis.

Một số thành viên đảng Cộng hòa bắt đầu cho rằng ông Trump đang làm suy giảm sự ủng hộ của người dân Mỹ đối với các vấn đề về kinh tế và nhập cư, dù đây vốn là thế mạnh truyền thống của đảng Cộng hòa.

“Ông Trump không hiểu rằng trọng lực chính trị vẫn là trọng lực chính trị, bất kể ông ấy là ai hay nắm quyền lực lớn đến đâu”, ông Chris Christie, cựu thống đốc bang New Jersey, một trong những tiếng nói chỉ trích ông Trump mạnh mẽ nhất trong nội bộ Đảng Cộng hòa, nhận xét.

Ông Barrett Marson, chuyên gia phân tích chiến lược, cử tri ủng hộ đảng Cộng hòa, cho rằng việc tài khoản của ông Trump đăng video ghép hình ảnh vợ chồng ông Obama với loài khỉ là đặc biệt nghiêm trọng.

“Ông ấy đang đánh mất tầm ảnh hưởng của đảng Cộng hòa trong cộng đồng người Mỹ da màu và gốc Mỹ Latinh. Tôi có nghĩ những chuyện tương tự sẽ xảy ra không ư? Chắc chắn là có 100%. Liệu đây có phải lần cuối ông ấy đăng hay chia sẻ nội dung xúc phạm và mang tính phân biệt chủng tộc không ư? Tôi tin là không”, ông Marson nói.

Ông Marson cho rằng việc ông Trump không thể chân thành thừa nhận sai lầm khiến ông khó có thể thực sự rút ra bài học từ sai lầm. Vì vậy, sai lầm sẽ còn lặp lại. Khi xử lý khủng hoảng, nếu cách thức “làm già” không phát huy tác dụng, ông Trump sẽ lại phải hạ giọng và tiếp tục để lộ điểm yếu.