|
|
Nông dân Lâm Đồng đang chống chọi với khô hạn và giá nhiên liệu tăng cao. |
Giữa rẫy cà phê hơn 5 ha ở xã Kiến Đức (Lâm Đồng), anh Phạm Văn Tuấn đứng cạnh chiếc máy bơm đang gầm lên từng nhịp nặng nề. Dòng nước từ ống dẫn vẫn đều đặn tuôn ra, cứu những gốc cà phê đang khát. Nhưng phía sau dòng nước ấy là dòng tiền đang “chảy ngược”.
|
| Nhiều vườn cà phê ở Lâm Đồng đang ra hoa, cần tưới tiêu đầy đủ nhưng giá xăng dầu tăng mạnh khiến nông dân lo lắng. |
Vườn cà phê của gia đình anh Tuấn cách nguồn nước 5 cuộn dây tưới, mỗi lần tưới tiêu tốn gần 300 lít dầu. Anh Tuấn nhẩm tính, mỗi lần tưới, chi phí đội lên gần 5 triệu đồng. Với 3 - 5 đợt tưới trong mùa khô, tổng chi phí nhiên liệu cả vụ có thể tăng thêm hàng chục triệu đồng. Không chỉ tiền dầu, các chi phí khác như: phân bón, thuốc bảo vệ thực vật cũng đồng loạt tăng.
“Mỗi lần bật máy là thấy lo. Nếu giá nông sản giảm thì rủi ro rất cao, có khi làm không có lãi”, anh Tuấn trải lòng.
Nỗi lo ấy không của riêng anh Tuấn. Ở Tây Nguyên, mùa khô không cho phép người ta chần chừ. Các loại cây công nghiệp đều phải tưới đúng thời điểm. Một vụ khô thường cần 3-5 đợt tưới. Với mức giá nhiên liệu hiện tại, chi phí tăng thêm không còn là vài triệu mà là hàng chục triệu đồng mỗi hộ.
|
| Nông dân phải hạn chế tưới tiêu để tiết kiệm chi phí. |
Không chỉ người trồng cà phê, hồ tiêu bị ảnh hưởng mà nhiều nông dân trồng rau, hoa cho biết giá xăng dầu đã đẩy cước vận chuyển tăng lên khiến thương lái không mặn mà trong thu mua làm hàng hóa ứ đọng.
“Chi phí vận chuyển lên cao mà sức mua không tăng nên thương lái không thu mua ồ ạt. Họ chỉ mua cầm chừng nên nông dân cũng chỉ chăm sóc, thu hoạch vừa phải chờ giá nhiên liệu giảm, sức mua của thị trường tăng mạnh trở lại”, ông Bá (ở Đà Lạt) nói.
Theo ông Hồ Công Định, Chủ tịch Hội Nông dân phường Lang Biang - Đà Lạt (tỉnh Lâm Đồng), giá nhiên liệu tăng cao đã ảnh hưởng rất nhiều đến việc sản xuất của bà con nông dân tại đây.
“Khi giá dầu tăng, gần như các khâu đều bị ảnh hưởng, từ vận chuyển vật tư, vận hành máy móc đến chi phí phân bón, thuốc đều tăng theo. Hiện tại đang là mùa khô, lượng mưa ít nên cây cà phê cần được tưới nhiều. Tuy nhiên, nhiều bà con hạn chế tưới vì máy bơm không thể chạy ngày đêm như trước, nhất là những vườn ở khu vực xa”, ông Định nói.
|
| Một số cây trồng bị khô héo vì thiếu nước tưới. |
Cũng theo ông Định, dù bà con biết việc hạn chế tưới tiêu cho cây trồng mùa khô như hiện nay sẽ ảnh hưởng nhiều đến việc ra hoa, đậu trái, sinh trưởng cho nông sản nhưng cũng đành phải chấp nhận. “Họ sợ đầu tư nhiều trong lúc này mà sản phẩm bán ra không được giá thì càng khổ nên đành thắt chặt chi tiêu, chờ giá nhiên liệu hạ nhiệt”, ông Định cho hay.
Với ngư dân, câu chuyện cũng không khác. Chi phí nhiên liệu chiếm phần lớn trong mỗi chuyến đi biển. Từ khi giá xăng dầu biến động mạnh, mỗi lần ra khơi đều phải tính toán thật kỹ.
Ngư dân Phạm Văn Tiêu - chủ tàu cá công suất 273 CV (phường Phan Thiết, Lâm Đồng) cho biết: “Với giá dầu khoảng 20.000 đồng/lít, mỗi chuyến biển kéo dài khoảng 5-7 ngày, tàu của tôi tốn chi phí khoảng 80 triệu đồng. Hiện nay, với giá khoảng 30.000 đồng/lít, nếu vươn khơi tôi phải tốn thêm vài chục triệu tiền dầu, chưa tính các phí tổn khác như lương thực, đá lạnh, công bạn thuyền...”.
Ông Tiêu chia sẻ thêm, điều khiến chủ tàu lo nhất là đầu vào tăng nhưng đầu ra bấp bênh. Nếu đánh bắt không đạt sản lượng hoặc giá hải sản xuống thấp, chuyến biển coi như lỗ nặng.
Tại cảng cá Tam Quan (tỉnh Gia Lai), nhiều chủ tàu cũng cho biết, tiền dầu có thể chiếm phần lớn doanh thu, thậm chí vượt cả giá trị hải sản đánh bắt được.
Theo tính toán, với tàu có công suất từ 400 mã lực trở lên, đi đánh bắt cá ngừ đại dương 1 tháng trên biển cần 5-5,5 tấn dầu. Theo ngư dân Nguyễn Văn Tiền, với giá cá ngừ đại diện hiện nay khoảng 100.000 đồng/kg thì muốn bù được chi phí, tàu phải đánh bắt được 2,5 tấn cá ngừ. Đây là sản lượng không tưởng.
Không chỉ tàu đánh bắt xa bờ, những tàu đánh bắt vùng lộng cũng đang gánh chi phí tăng lên gấp 2. Thường 1 tàu lưới hai đi biển từ 14h chiều, 8h sáng hôm sau về bờ cần 10 lít dầu. Một thuyền lưới hai cần 2 ngư dân đi để hỗ trợ nhau, dầu tăng khiến thu nhập của ngư dân nghèo càng thêm eo hẹp.
Nghìn lẻ một cách tiết kiệm chi phí xăng dầu
Lo lắng là thế nhưng nông dân, ngư dân cho hay, họ không thể dừng trồng trọt, dừng đi biển mãi, vì thế phải chủ động nghĩ cách thích ứng.
Tại vùng biển Nam Trung Bộ, những chuyến biển 5-7 ngày dần được thay bằng những chuyến đi kéo dài cả tháng. Thay vì quay về bờ, nhiều tàu bán hải sản ngay trên biển cho tàu thu mua để tiết kiệm nhiên liệu.
|
| Nhiều nông dân chuyển từ tưới bằng máy chạy dầu sang sử dụng điện 3 pha hoặc điện năng lượng mặt trời. Dù chi phí đầu tư ban đầu khá lớn nhưng về lâu dài có thể giúp giảm đáng kể chi phí nhiên liệu. |
Một chuyến đi giờ không chỉ là đánh bắt, mà là bài toán tối ưu từng lít dầu. Ngư dân Phạm Văn Tiêu cho biết các tàu hiện nay tính toán rất kỹ trước khi ra khơi: “Chọn ngư trường phù hợp, phối hợp giữa các tàu để giảm quãng đường di chuyển, làm sao để chuyến biển hiệu quả mà ít tốn dầu nhất”.
Không chỉ vậy, việc đi theo tổ đội còn giúp chia sẻ thông tin ngư trường, giảm rủi ro và tăng hiệu quả đánh bắt.
“Tàu cá của tôi làm nghề lưới rút. Ngày thường, mỗi chuyến biển sẽ đi 5 - 7 ngày rồi vào bờ. Nhưng hiện nay, để giảm chi phí nhiên liệu, tàu dự kiến đi 1 tháng mới quay về bờ. Ngoài ra, thay vì vận chuyển hải sản về bờ sau mỗi chuyến ngắn ngày như trước, hiện các tàu thực hiện việc bán hải sản trực tiếp cho tàu thu mua ngay tại biển”, ông Tiêu nói.
Trong khi đó, nhiều nông dân và hợp tác xã ở Lâm Đồng đã bắt đầu tìm kiếm giải pháp để giảm chi phí sản xuất. Một trong những cách đang được quan tâm là chuyển từ tưới bằng máy chạy dầu sang sử dụng điện 3 pha hoặc điện năng lượng mặt trời. Dù chi phí đầu tư ban đầu khá lớn nhưng về lâu dài có thể giúp giảm đáng kể chi phí nhiên liệu.
Anh Tuấn (xã Kiến Đức) tính toán: làm sao để không còn phụ thuộc vào dầu và giải pháp được đưa ra sau cuộc thống nhất giữa hơn 10 hộ có rẫy gần nhau, đó là góp vốn kéo điện 3 pha vào khu sản xuất. “Chia nhau thời gian tưới, đầu tư một lần nhưng dùng lâu dài. Quan trọng là không còn bị động vì giá dầu”, anh Tuấn nói.
Ông Nguyễn Minh Trí (65 tuổi, Đà Lạt) thì kể rằng từ ngày giá xăng dầu tăng cao, ông thường xuyên ở nhà chứ không chạy ra vô vườn thường xuyên nữa. “Vườn của tôi cách Đà Lạt khoảng 30km. Trước đây, tôi thường vào vườn để tưới cây, chở hàng…nhưng giờ thì ít đi lại. Có đi thì cũng chạy xe máy chứ không lái xe bán tải như trước nữa. Ngoài ra, việc tưới cà phê cũng không thường xuyên như trước nữa vì giá dầu quá cao”, ông Trí chia sẻ.
Bên cạnh đó, các mô hình tưới nước tiết kiệm như: tưới nhỏ giọt, tưới phun mưa cũng đang được áp dụng rộng rãi hơn. Những giải pháp này không chỉ giảm lượng nước sử dụng mà còn giảm chi phí vận hành. Ngoài ra, việc tăng cường sử dụng phân hữu cơ, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp cũng được xem là hướng đi bền vững nhằm giảm phụ thuộc vào phân bón hóa học, mặt hàng chịu ảnh hưởng lớn từ biến động giá nhiên liệu.