Sinh ra trong kỷ nguyên số và chuẩn bị dấn thân vào một nền kinh tế đang chuyển dịch mạnh mẽ bởi công nghệ, thế hệ Z (Gen Z) hiện nay mang một tâm thế hoàn toàn khác biệt. Đối với họ, lá phiếu trên tay không chỉ là việc thực thi quyền lợi chính trị, mà còn là sự gửi gắm niềm tin vào bộ máy kiến tạo, đóng góp trực tiếp vào các quyết sách về việc làm, an sinh xã hội và khởi nghiệp.
Trước giờ G, hãy cùng lắng nghe những suy tư, trăn trở và kỳ vọng thiết thực của những cử tri trẻ, để thấy rằng họ đã sẵn sàng định vị tương lai đất nước.
Sức nặng của lá phiếu đầu đời
Tuổi 18 đánh dấu sự trưởng thành về mặt năng lực hành vi dân sự. Tuy nhiên, thời khắc tự tay cầm lá phiếu bước đến hòm phiếu mới thực sự là cột mốc khẳng định sự trưởng thành về nhận thức chính trị xã hội.
Tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền, em Hiền Mai, sinh viên năm nhất vừa bước sang tuổi 18, không giấu được sự hồi hộp đan xen chút bỡ ngỡ trong lần đầu tiên được thực hiện quyền công dân. "Em cảm thấy khá lo lắng khi không biết lần đầu tiên đi bầu cử mình sẽ phải làm những gì".
Tuy nhiên, vượt lên trên sự bỡ ngỡ ban đầu là ý thức sâu sắc về quyền lợi thiêng liêng: "Bên cạnh sự lo lắng đó cũng chính là niềm tự hào, hãnh diện khi được thực hiện quyền công dân của mình".
 |
| Em Hiền Mai, sinh viên năm nhất, Học viện Báo chí và Tuyên truyền. |
Sự tự hào là cảm xúc chung, nhưng đi kèm với đó là nhận thức sâu sắc về trách nhiệm. Thanh niên hiện nay không nhìn nhận việc bầu cử như một nghĩa vụ hình thức. Em Vũ Việt Hoàng, sinh viên năm thứ năm khoa Kiến trúc Quy hoạch, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, đúc kết tâm thế của mình bằng hai khái niệm: Tự hào và Áp lực.
"Em cảm thấy tự hào xen lẫn một chút áp lực. Em tự hào vì đây là lần đầu tiên mình được thực hiện quyền công dân và đóng góp một phần sức lực vào tương lai của đất nước”, Việt Hoàng cho hay.
Cậu sinh viên lý giải thêm: "Áp lực cũng từ đó mà ra, vì quyết định của mình sẽ ảnh hưởng đến yếu tố chính trị và kinh tế của đất nước mình trong tương lai".
 |
| Em Vũ Việt Hoàng, sinh viên năm thứ năm khoa Kiến trúc Quy hoạch, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội. |
Nhận thức được "sức nặng" của lá phiếu, quá trình tìm hiểu thông tin ứng cử viên của các cử tri trẻ diễn ra vô cùng nghiêm túc. Tại khu vực niêm yết danh sách đại biểu, em Vũ Thị Minh Anh, sinh viên Khoa Chính trị phát triển K45 (Học viện Báo chí và Tuyên truyền), bày tỏ sự ấn tượng trước năng lực chuyên môn của các ứng viên nhiệm kỳ mới: "Em cảm thấy chất lượng các đại biểu đều rất cao, với trình độ từ thạc sĩ đến tiến sĩ".
 |
Đáng chú ý, sự xuất hiện của những ứng cử viên thuộc thế hệ trẻ, sinh năm 2000, đã mang lại sự đồng cảm và khơi gợi nguồn cảm hứng to lớn đối với sinh viên. "Nhìn thấy các ứng cử viên trẻ tuổi như vậy, em chợt nhen nhóm một mơ ước nhỏ nhoi, không biết liệu sau này mình có thể được như thế không”, Minh Anh chia sẻ.
 |
| Em Minh Anh, sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền |
Sự thích ứng của công tác truyền thông trong kỷ nguyên số
Cử tri trẻ hiện nay là thế hệ "công dân số" đích thực. Do đó, để thông tin về kỳ bầu cử đến được với nhóm đối tượng này một cách hiệu quả nhất, công tác tuyên truyền đã buộc phải có sự đổi mới toàn diện.
Dưới góc nhìn của một sinh viên chuyên ngành truyền thông, em Vũ Hải Long, sinh viên khoa Báo mạng điện tử, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, thẳng thắn phân tích hạn chế của phương pháp cũ: "Với các phương pháp tuyên truyền truyền thống, các bạn sinh viên và giới trẻ thường khó tiếp cận. Thanh niên hiện nay có nhu cầu sử dụng mạng xã hội rất lớn và chủ yếu thu nhận thông tin trên đó nhiều hơn so với việc đọc báo hay xem các thông báo bằng giấy".
Hải Long đề xuất: "Truyền thông có thể bổ sung thêm các dạng tin bài có gắn liền với đồ họa để tiếp cận các bạn trẻ tốt hơn... giúp thông tin trở nên rõ ràng, nhanh chóng và dễ nắm bắt hơn".
 |
| Em Vũ Hải Long, sinh viên khoa Báo mạng điện tử, Học viện Báo chí và Tuyên truyền |
Nắm bắt quy luật này, các cơ sở giáo dục đã chủ động đóng vai trò là "bộ lọc" thông tin. Tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền, khối lượng sinh viên lần đầu tham gia bầu cử đợt này lên tới gần 1.680 em.
Thầy Lê Khánh Lộc, Phó chánh văn phòng Học viện, cho biết nhà trường đã thiết lập mạng lưới thông tin đa chiều: "Chúng tôi triển khai nhiều kênh thông tin từ Đoàn thanh niên, tổ học tập, giáo viên chủ nhiệm và các khoa. Đặc biệt đối với sinh viên nội trú, bộ phận quản sinh sẽ trực tiếp tuyên truyền qua các trang tin, hội nhóm để các em nắm vững và nâng cao ý thức".
 |
| Thầy Lê Khánh Lộc, Phó chánh văn phòng Học viện Báo chí và Tuyên truyền |
Công tác chuẩn bị cho ngày bầu cử cũng được Trường Đại học Xây dựng Hà Nội triển khai một cách bài bản và đồng bộ. Với quy mô đào tạo đặc thù, nhà trường đã rà soát và thống kê có hơn 21.000 sinh viên sẽ thực hiện quyền công dân tại nơi cư trú hoặc thường trú.
Trực tiếp tại điểm bỏ phiếu của trường, hội đồng bầu cử sẽ đón 888 sinh viên tham gia (bao gồm hơn 800 sinh viên nội trú và khoảng 73 sinh viên đăng ký bỏ phiếu tại trường).
 |
 |
Để đảm bảo thông tin minh bạch và bao phủ 100% lượng cử tri trẻ, bên cạnh việc giới thiệu ứng viên và niêm yết công khai danh sách cử tri tại các bảng tin trực quan, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội đã đẩy mạnh truyền thông số.
Những email thông báo chi tiết về việc thực hiện quyền cử tri đã được gửi trực tiếp tới hòm thư điện tử của từng sinh viên, giúp các bạn chủ động nắm bắt thông tin và sẵn sàng cho ngày hội lớn.
 |
| Để đảm bảo thông tin minh bạch và bao phủ 100% lượng cử tri trẻ, bên cạnh việc giới thiệu ứng viên và niêm yết công khai danh sách cử tri tại các bảng tin trực quan, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội đã đẩy mạnh truyền thông số. |
Chuyển đổi số không chỉ dừng lại ở khâu tuyên truyền mà còn giải quyết triệt để rào cản hành chính. Thầy Lê Khánh Lộc (Học viện Báo chí và Tuyên truyền) chỉ ra sự khác biệt mang tính đột phá: "Nếu như trước đây, công tác tuyên truyền bầu cử buộc chúng ta phải đến tận nhà gặp từng người, thì bây giờ nhờ chuyển đổi số và công nghệ, chúng tôi có rất nhiều hình thức để sinh viên tiếp cận. Các em chỉ cần đưa điện thoại ra thực hiện vài thao tác là đã thay đổi được địa điểm bầu cử của mình trước 24 tiếng đồng hồ".
Ở cấp độ địa phương, công tác bám sát địa bàn cũng đang hoàn tất. Bà Trịnh Thị Ngọc Trâm, Phó Chủ tịch UBND phường Cửa Nam (Hà Nội) khẳng định, chính quyền đã lên danh sách các cử tri trẻ tuổi lần đầu đi bỏ phiếu và tổ chức các cuộc gặp gỡ, trao đổi tâm tư thông qua Đoàn thanh niên.
 |
| Bà Trịnh Thị Ngọc Trâm, Phó Chủ tịch UBND phường Cửa Nam (Hà Nội) |
Với sự hướng dẫn sát sao của địa phương, nhiều cử tri trẻ đã chủ động tìm hiểu thông tin, thể hiện niềm tin và tinh thần trách nhiệm khi chuẩn bị cho lá phiếu đầu tiên của mình.
 |
| Phường Cửa Nam đã lên danh sách các cử tri trẻ tuổi lần đầu đi bỏ phiếu và tổ chức các cuộc gặp gỡ, trao đổi tâm tư thông qua Đoàn thanh niên |
Cử tri gen Z kỳ vọng gì? Chuyện việc làm, nhà ở và làn sóng trí tuệ nhân tạo
Sự trưởng thành của cử tri trẻ không chỉ thể hiện ở ý thức tham gia, mà còn ở cách họ sử dụng lá phiếu để phản biện và đặt ra những đề bài sát sườn cho các đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân nhiệm kỳ mới. Không viển vông, những kỳ vọng của sinh viên gắn liền trực tiếp với định hướng nghề nghiệp, sự biến động của thị trường lao động toàn cầu và môi trường sống của họ.
 |
Nỗi lo Trí tuệ nhân tạo (AI) và bài toán việc làm
Trong bối cảnh công nghệ phát triển vũ bão, sinh viên khối ngành báo chí, truyền thông và kỹ thuật đang phải đối mặt với một thách thức chưa từng có trong lịch sử: Sự cạnh tranh từ máy móc và Trí tuệ nhân tạo.
Ngay trước thềm bầu cử, sinh viên Vũ Hải Long gửi gắm một thông điệp mang tính thời sự sâu sắc: "Đặc biệt với khối ngành truyền thông và kỹ thuật cơ khí, những ngành dễ bị thay thế bởi trí tuệ nhân tạo và máy móc, cơ hội việc làm sẽ là một bài toán cần được tính toán kỹ lưỡng".
Đối với cử tri trẻ này, việc làm trong kỷ nguyên Trí tuệ nhân tạo là một bài toán vĩ mô mà các đại biểu sắp tới phải "dành công sức để giải quyết... và đưa ra những phương pháp phù hợp nhất".
Đồng quan điểm, sinh viên Hiền Mai cũng kỳ vọng lá phiếu của mình sẽ góp phần bầu ra những đại biểu có khả năng bảo vệ quyền lợi và kiến tạo thêm cơ hội việc làm thiết thực "trong ngành chính trị hoặc báo chí, để chúng em có thêm nhiều cơ hội việc làm hơn".
 |
Giải pháp cho bài toán quy hoạch giao thông và nhà ở
Trong khi đó, sinh viên khối ngành kỹ thuật, kiến trúc của Trường Đại học Xây dựng Hà Nội lại soi chiếu năng lực của các ứng cử viên thông qua lăng kính hạ tầng, quy hoạch vật lý.
Em Vũ Việt Hoàng (Đại học Xây dựng Hà Nội) nhìn nhận: "Hiện tại em đang thấy quy hoạch Hà Nội chưa bắt kịp được với tốc độ và nhịp sống của người dân. Minh chứng là vẫn còn tình trạng tắc đường, cơ sở hạ tầng vẫn chưa đáp ứng được".
Cử tri trẻ này kỳ vọng nhiệm kỳ mới sẽ ưu tiên nguồn lực để mở rộng, chỉnh sửa quy hoạch, đơn cử như tuyến đường Đê La Thành nơi em đang sinh sống.
 |
| Em Vũ Việt Hoàng (Đại học Xây dựng Hà Nội) |
Bên cạnh hạ tầng, bài toán an cư cũng là nỗi trăn trở lớn “Là một sinh viên, việc mua được nhà ở Hà Nội thực sự rất khó khăn. Vì vậy, em mong đợi nhiệm kỳ mới sẽ có thêm nhiều chính sách nhà ở xã hội để hỗ trợ sinh viên hoặc những người có điều kiện kinh tế chưa đầy đủ... giúp họ có cơ hội yên bề gia thất, an tâm cống hiến", Hoàng chia sẻ.
Hướng góc nhìn đến tính bền vững, sinh viên Nguyễn Phương Nhi (khoa Cầu đường, Đại học Xây dựng Hà Nội) đặc biệt quan tâm đến các chính sách phát triển đô thị xanh và hệ thống giao thông công cộng. Nhi cũng mong muốn Nhà nước tăng cường phối hợp với các tập đoàn lớn để tạo ra môi trường việc làm công bằng, qua đó giúp sinh viên sau khi tốt nghiệp có cơ hội thực tập và tiếp cận ngay với môi trường làm việc thực tế.
 |
| Em Nguyễn Phương Nhi (khoa Cầu đường, Đại học Xây dựng Hà Nội) |
Khát vọng thực tiễn và hệ sinh thái khởi nghiệp
Không chỉ trông chờ vào các doanh nghiệp lớn, nhiều người trẻ còn ấp ủ ước mơ tự thân lập nghiệp. Sinh viên Phan Thị Phương Thảo (ngành Kinh tế và Quản lý Xây dựng, Đại học Xây dựng Hà Nội), người chủ động về quê nhà Thái Nguyên tham gia bỏ phiếu, đã gửi gắm khát vọng về một môi trường đào tạo gắn liền với thực tiễn sản xuất, kinh doanh: "Em mong Nhà nước sẽ chú trọng và đầu tư đẩy mạnh để sinh viên được tham gia vào các dự án thực tiễn nhiều hơn, từ đó hiểu sâu sắc về ngành nghề mình đang học”.
 |
Đặc biệt, đối với thị trường bất động sản, Thảo hy vọng thị trường sẽ được khai thác, đầu tư để phát triển một cách hoàn thiện hơn nữa và phát triển mạnh mẽ và đột phá hơn. Hơn thế nữa, cử tri trẻ này thiết tha mong mỏi các chính sách nhà nước sẽ thúc đẩy tinh thần dám nghĩ, dám làm của giới trẻ.
“Em thiết tha mong muốn Nhà nước sẽ có những chính sách đầu tư, hỗ trợ các dự án khởi nghiệp, tạo bệ phóng giúp sinh viên phát triển mạnh mẽ những ý tưởng mà các bạn ấy đã dày công xây dựng", Thảo chia sẻ.
"Người trẻ không còn ngơ ngác" và áp lực đổi mới dành cho đại biểu dân cử
Trước những mong mỏi mang tính thực tiễn cao của cử tri thanh niên, hệ thống cơ quan dân cử rõ ràng đang đứng trước yêu cầu tự làm mới mình.
Trao đổi với phóng viên trong những ngày cận kề kỳ bầu cử, Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức - Nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội, bày tỏ sự tin tưởng tuyệt đối vào nhận thức chính trị của cử tri sinh viên.
 |
| TS Nguyễn Viết Chức - Phó Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn Văn hóa - Xã hội (Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam) (Ảnh: Tổ quốc) |
Theo Tiến sĩ, thế hệ thanh niên bây giờ mang một phong thái khác biệt. "Tuổi trẻ bây giờ không ngơ ngác, lớ ngớ như thời chúng tôi lần đầu tiên cầm thẻ cử tri đi bầu cử, lúc bấy giờ còn chưa biết bầu như thế nào, bầu để làm gì. Nhờ sự bùng nổ của thông tin, người trẻ hiện nay được trang bị tri thức toàn diện, rất hiểu quyền lợi và trách nhiệm của mình. Những đòi hỏi cao của họ chính là yêu cầu tự thân của sự phát triển”, ông nhận định.
Theo TS. Chức, trong bối cảnh công nghiệp hóa, chuyển đổi số thì "chắc chắn là tuổi trẻ phải là lực lượng chính chứ không thể nào trông ở mấy ông già". Do đó, giới trẻ cần một cơ quan dân cử đại diện hiểu được vai trò của họ.
 |
Ông gửi gắm thông điệp chiến lược tới các đại biểu dân cử nhiệm kỳ mới: “Hơn lúc nào hết, đại biểu dân cử khóa này phải đặc biệt quan tâm đến giới trẻ, trao cho họ những quy định mang tính pháp luật, những tiêu chuẩn rõ ràng để họ phấn đấu. Chính sách thu hút nhân tài phải là thu hút về để làm, chứ không phải thu hút về để đấy nhằm đánh bóng rằng là tôi có quan tâm đến người trẻ. Các đại biểu Quốc hội và cán bộ dân cử phải suy nghĩ thật kỹ để đưa ra những quyết sách đúng đắn nhưng khả thi; chứ đúng đắn mà không làm được thì cũng không có ý nghĩa gì".
Nhấn mạnh vai trò của thế hệ kế cận, vị chuyên gia kỳ cựu khẳng định: "Người già có thể là khôn ngoan hơn, nhiều kinh nghiệm hơn nhưng mà giới trẻ mới tạo ra được đột phá".
 |
| Cử tri Trần Bá Lạn (96 tuổi, trú tại khu dân cư số 9, Dịch Vọng Hậu, phường Cầu Giấy, Hà Nội) có mặt tại khu vực bầu cử Học viện Báo chí và Tuyên truyền |
Trân trọng quá khứ đến kiến tạo tương lai hòa bình
Giữa nhịp điệu hối hả của những ngày đếm ngược, một khoảng lặng để nhìn nhận giá trị cốt lõi của lá phiếu là điều vô cùng cần thiết.
Từ bục giảng của Học viện Báo chí và Tuyên truyền, thầy Lê Khánh Lộc đã gửi gắm những thông điệp mang tính lịch sử sâu sắc tới các thế hệ sinh viên trước thời khắc các em bước vào phòng bỏ phiếu. Việc người dân Việt Nam được tự do, bình yên bước đến điểm bầu cử để lựa chọn người đại diện cho mình không phải là một đặc quyền tự nhiên hiển hiện.
"Chúng ta vinh dự là công dân của một nước hòa bình. Đây là sự cống hiến của bao thế hệ ông cha đã ngã xuống, đánh đổi bằng cả xương máu để có nền độc lập như hôm nay. Trong bối cảnh thế giới vẫn còn nhiều khu vực chìm trong bất ổn, nơi người dân đi bỏ phiếu dưới bom rơi, đạn lạc, thì việc chúng ta được bầu cử trong một môi trường hòa bình chính là thành quả vô giá mà thế hệ cha anh để lại cho chúng ta", thầy Lộc xúc động nhắc nhở.
 |
Chính từ nền tảng lịch sử đầy tự hào ấy, thầy Lộc nhấn mạnh đến nghĩa vụ của thế hệ tiếp nối: “Khi thấu hiểu được điều đó, lá phiếu của chúng ta không chỉ là quyền mà còn là nghĩa vụ công dân. Các em phải có trách nhiệm với lá phiếu của mình trong quá trình bầu cử các cấp, làm thế nào để xứng tầm là những chủ nhân tương lai của đất nước"
Sự tín nhiệm và khát vọng kiến tạo của công dân số
 |
 |
Chỉ còn đếm bằng giờ nữa thôi, không khí náo nức của ngày hội toàn dân sẽ chính thức lan tỏa khắp mọi miền Tổ quốc. Tại các giảng đường, khu nội trú hay các diễn đàn mạng xã hội, câu chuyện bầu cử đã trở thành chủ đề cốt lõi của thanh niên, gắn liền với những mong mỏi thiết thực về nền kinh tế có việc làm ổn định, không gian đô thị bền vững, và hệ sinh thái pháp lý cổ vũ đổi mới sáng tạo.
Khi lá phiếu đầu đời của thế hệ cử tri trẻ được bỏ vào hòm phiếu, đó không chỉ là sự thực hiện quyền công dân mà còn là niềm tin và trách nhiệm của những “công dân số” đối với tương lai đất nước.
Họ gửi gắm kỳ vọng vào những đại biểu hội tụ đủ tâm và tầm, để cùng giải quyết những thách thức phía trước, đưa Việt Nam vững bước trong kỷ nguyên phát triển mới.
Sách Bàn về Quốc hội - những thách thức của những khái niệm là kết quả của cả một quá trình tích lũy và suy ngẫm của tiến sĩ Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội.
