 |
Vào ngày 16/9 (giờ Mỹ), Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã thông qua đợt tăng lãi suất đầu tiên trong hơn 3 năm qua, kể từ tháng 7/2023, đồng thời phát tín hiệu về khả năng tiếp tục tăng lãi suất. Động thái diễn ra trong bối cảnh ngân hàng trung ương lớn nhất thế giới đang nỗ lực kiểm soát lạm phát do giá dầu tăng mạnh và các yếu tố khác gây ra, theo CNBC.
Diễn biến đúng với dự đoán của thị trường
Theo đúng như dự đoán của thị trường, Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) đã bỏ phiếu với tỷ lệ 12-0 để tăng lãi suất điều hành thêm 0,25%, đưa lãi suất quỹ liên bang qua đêm lên phạm vi 3,75-4%.
"Lạm phát vẫn ở mức cao. Hành động chính sách hôm nay sẽ hỗ trợ đưa lạm phát trở lại mục tiêu 2% của Ủy ban kịp thời hơn, đồng thời đảm bảo ổn định giá cả", FOMC cho biết trong tuyên bố ngắn sau cuộc họp.
Tại cuộc họp báo, Chủ tịch Fed Kevin Warsh cho rằng lạm phát đã trở nên quá cao trong thời gian dài. "Chúng ta phải chắc chắn rằng lạm phát cơ bản đang hướng tới mục tiêu của mình một cách rõ ràng và với tốc độ đủ nhanh. Hôm nay, FOMC quyết định rằng tiêu chuẩn này vẫn chưa được đáp ứng", Chủ tịch Fed phân tích.
Ông Warsh giải thích thêm rằng các báo cáo kinh tế gần đây cho thấy nền kinh tế, trong đó có thị trường lao động, vẫn vững mạnh. Tuy nhiên, lạm phát vẫn cao hơn mục tiêu của ngân hàng trung ương. Ông cũng cho biết căng thẳng tại Trung Đông là một yếu tố góp phần vào quyết định này.
Bất chấp hàng loạt phát biểu trái chiều gần đây từ các quan chức Fed, thị trường đã định giá khả năng FOMC thông qua đợt tăng lãi suất này ở mức trên 90%, dù xuất hiện những đồn đoán về khả năng một số quan chức sẽ phản đối quyết định.
Các số liệu lạm phát liên tục ở mức cao, cùng với những phát biểu của ông Warsh vài tuần trước, đã khiến Phố Wall tin rằng Fed sẽ thông qua đợt tăng lãi suất đầu tiên kể từ tháng 7/2023.
Các dự báo cập nhật được FOMC công bố ngày 16/9 cho thấy phần lớn áp đảo các quan chức Fed cho rằng một đợt tăng lãi suất khác có thể diễn ra vào cuối năm nay.
Biểu đồ chấm (dot plot) về dự báo của từng quan chức cho thấy 16 trong số 18 người tham gia dự kiến lãi suất sẽ tăng thêm một lần nữa. Ông Warsh không đưa ra dự báo trong biểu đồ kể từ khi đảm nhiệm vị trí hiện tại.
Đáng chú ý, trong số 16 quan chức này, 4 người cho rằng có khả năng Fed sẽ tăng lãi suất thêm 2 lần. Ngoài ra, 2 quan chức còn lại dự kiến FOMC sẽ dừng lại sau một lần tăng lãi suất.
Tuy nhiên, không có đợt tăng lãi suất nào được dự báo cho các năm tiếp theo, trong khi biểu đồ cho thấy một lần hạ lãi suất vào năm 2028 và ít nhất một lần vào năm 2029.
Các quan chức Fed cũng nâng nhẹ dự báo lạm phát trong năm nay. Fed dự báo chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) tổng thể sẽ tăng 3,7% và chỉ số PCE lõi, không bao gồm thực phẩm và năng lượng, tăng 3,4% trong năm nay. Cả 2 mức dự báo đều cao hơn 0,1 điểm phần trăm so với dự báo được cập nhật hồi tháng 6.
Song song đó, ngân hàng trung ương không kỳ vọng đạt mục tiêu lạm phát cho đến năm 2029, dù dự báo cả 2 thước đo sẽ giảm mạnh vào năm 2027, xuống 2,3% đối với PCE tổng thể và 2,5% đối với PCE lõi.
Động thái hiếm hoi của Fed
FOMC đã giữ nguyên lãi suất trong suốt năm nay và từng được dự báo sẽ tiếp tục duy trì trạng thái này, cho đến khi xu hướng bắt đầu chuyển sang khả năng tăng lãi suất vào cuối tháng 8.
Fed hiếm khi chỉ tăng lãi suất một lần, bởi các nhà hoạch định chính sách thường tránh đưa ra những quyết định mang tính từng bước khi cho rằng lạm phát quá cao và cần duy trì lãi suất ở mức cao, hoặc khi tăng trưởng quá yếu và ngân hàng trung ương muốn thúc đẩy nhu cầu thông qua việc hạ lãi suất.
Dù động thái của Fed đã được dự đoán, lý do đằng sau đợt tăng lãi suất lần này lại khá bất thường.
Thông thường, Fed không phản ứng quá mạnh với dạng lạm phát mà nền kinh tế đang trải qua, khi giá nhiên liệu tăng do cuộc chiến với Iran và những tác động kéo dài từ thuế quan. Tuy nhiên, trong những ngày gần đây, các quan chức đã cân nhắc chi phí của việc tiếp tục bỏ qua những đợt tăng giá này, đặc biệt trong bối cảnh thị trường lao động đang ổn định.
FOMC đã hạ dự báo tỷ lệ thất nghiệp xuống 4,1%, thấp hơn 0,2 điểm phần trăm so với dự báo hồi tháng 6.
Mối lo ngại hiện nay là giá năng lượng duy trì ở mức cao trong thời gian dài có thể làm gia tăng kỳ vọng lạm phát và bắt đầu lan rộng sang các lĩnh vực khác của nền kinh tế. Các nhà kinh tế cũng cho rằng việc đầu tư mở rộng vào trí tuệ nhân tạo (AI) có thể trở thành một yếu tố gây lạm phát.
Ngoài ra, giai đoạn lạm phát được cho là "tạm thời" vài năm trước vẫn còn in đậm trong tâm trí các nhà hoạch định chính sách. Khi đó, các quan chức Fed cho rằng cú sốc cung và cầu do đại dịch Covid-19 gây ra cuối cùng sẽ giảm dần. Tuy nhiên, lạm phát thay vào đó đã tăng lên mức cao nhất trong 40 năm, trước khi Fed quyết định hành động.
Trong tháng 7, tranh luận về chính sách tiền tệ đã dẫn đến sự bất đồng đáng kể, khi 3 thành viên FOMC bỏ phiếu phản đối quyết định giữ nguyên lãi suất, thay vào đó ủng hộ tăng 0,25 điểm phần trăm.
Còn tại cuộc họp trong tuần này, triển vọng chính sách năm 2027 vẫn khá sít sao: 8 quan chức dự báo một đợt tăng lãi suất khác, 6 người cho rằng lãi suất sẽ được giữ nguyên và 4 người dự báo giảm lãi suất. Thị trường trước đó đã định giá khả năng lãi suất cao hơn trên nhiều kỳ hạn.
Tổng thống Donald Trump lên tiếng
Tổng thống Donald Trump nhanh chóng phản ứng trước thông tin Fed tăng lãi suất, đồng thời lặp lại lời kêu gọi đã được ông đưa ra liên tục kể từ khi trở lại Nhà Trắng vào tháng 1/2025 rằng lãi suất tại Mỹ nên được cắt giảm xuống có thể chỉ còn 1%. Đây là mức thường gắn với những nỗ lực của Fed nhằm thúc đẩy nền kinh tế thoát khỏi một cuộc khủng hoảng và trong điều kiện bình thường nhiều khả năng sẽ gây thêm áp lực lạm phát, theo Reuters.
Trên nền tảng Truth Social, ông Trump cho biết lãi suất tại Mỹ nên ở mức 1% hoặc thấp hơn, bởi Mỹ là quốc gia có tín nhiệm tốt nhất thế giới, thậm chí vượt xa.
 |
| Tổng thống Donald Trump nhanh chóng phản ứng trước thông tin Fed tăng lãi suất. Ảnh: Reuters. |
"Hiện tại, Mỹ đang 'bùng nổ' với các khoản đầu tư mới và nếu chúng ta ngừng giao thương với mọi quốc gia mà chúng ta đang thâm hụt, mà phần lớn các quốc gia đều như vậy, chúng ta sẽ kiếm được ít nhất 1.500 tỷ USD mỗi năm. Hãy hạ lãi suất cho nước Mỹ và hành động nhanh lên!", ông Trump viết trên nền tảng Truth Social.
Dù không nhắc đích danh ông Warsh, những bình luận này gợi nhớ đến những lời chỉ trích mà Tổng thống Trump thường xuyên nhằm vào cựu Chủ tịch Fed Jerome Powell.
Phản ứng của Tổng thống cho thấy tầm quan trọng của động thái mà Fed thực hiện dưới thời ông Warsh hôm 16/9. Trong cuộc họp báo ngắn hơn khoảng 15 phút so với thông lệ dưới thời những người tiền nhiệm, ông Warsh tập trung vào những bằng chứng mới nổi khiến ông tin rằng lạm phát sẽ không cải thiện với tốc độ đủ nhanh nếu không thắt chặt chính sách tiền tệ. Điều này đi ngược lại với những phát biểu của các quan chức chính quyền rằng lạm phát không còn là vấn đề hoặc sẽ tự giảm theo thời gian.
Tri Thức - Znews giới thiệu độc giả Tủ sách kiến thức kinh tế với đa dạng cuốn sách, câu chuyện trong lĩnh vực kinh doanh, kinh tế. Là nguồn tư liệu cho những người quan tâm và muốn nâng cao kiến thức trong lĩnh vực kinh tế. Những cuốn sách, câu chuyện trong Tủ sách không chỉ đơn thuần là những tác phẩm của tri thức mà còn chứa đựng bí quyết, kinh nghiệm quý báu từ các tác giả, nhà quản lý có uy tín và kinh nghiệm lâu năm trong ngành.
Đọc sách không chỉ giúp người đọc tiếp cận những kiến thức mới mà còn giúp mở rộng tầm nhìn và phát triển bản thân. Tủ sách kiến thức kinh tế mong muốn lan tỏa tri thức trong lĩnh vực kinh doanh, đồng thời phát triển văn hóa đọc cho người Việt.
