|
|
Theo các bác sĩ cấp cứu, đột tử ở người trẻ tuy không phổ biến nhưng khi xảy ra thường rất kịch tính, để lại cú sốc tâm lý lớn cho gia đình và xã hội. Ảnh minh họa: Việt Linh. |
Gần đây, dư luận đặc biệt lo ngại khi liên tiếp xảy ra các ca đột tử ở người trẻ, có người mới ngoài 20, 30 tuổi. Họ đang học tập, làm việc bình thường, thậm chí vừa chơi thể thao xong thì bất ngờ gục ngã. Điều khiến nhiều gia đình không thể chấp nhận là trước đó, nạn nhân hoàn toàn khỏe mạnh.
Theo các bác sĩ cấp cứu, đột tử ở người trẻ xảy ra thường rất kịch tính, để lại cú sốc tâm lý lớn cho gia đình và xã hội. Đây cũng là một trong những tình huống được ưu tiên hàng đầu trong cấp cứu tim mạch hiện nay.
Đột tử không chỉ xảy ra ở người lớn tuổi
Đột tử, hay còn gọi là đột tử do tim (Sudden Cardiac Death - SCD), là tình trạng ngừng tim, ngừng tuần hoàn xảy ra đột ngột, khiến người bệnh mất ý thức ngay lập tức và có thể tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.
Trái với quan niệm phổ biến rằng đột tử chỉ gặp ở người cao tuổi, các thống kê cho thấy nhóm tuổi từ 12 đến 39 vẫn có nguy cơ, trong đó nam giới chiếm tỷ lệ cao hơn nữ giới.
Từ các ca lâm sàng được ghi nhận tại Trung tâm Cấp cứu A9, Bệnh viện Bạch Mai, các bác sĩ cho biết đột tử ở người trẻ không chủ yếu liên quan đến xơ vữa động mạch vành như ở người lớn tuổi.
 |
| Trong cấp cứu nhồi máu cơ tim, "thời gian là tim". Càng đến viện muộn, cơ tim càng chết đi dần. Ảnh: Việt Linh. |
Thay vào đó, nguyên nhân thường đến từ các bệnh lý tim tiềm ẩn, bao gồm bệnh cơ tim và các dị tật tim cấu trúc bẩm sinh; viêm cơ tim, thường xảy ra sau nhiễm virus; bất thường động mạch vành; cùng các hội chứng rối loạn nhịp tim có yếu tố di truyền như Brugada, QT dài, WPW…
Tại Hội nghị tim mạch quốc tế Hà Nội 2025, PGS.TS Nguyễn Sinh Hiền, Giám đốc Bệnh viện Tim Hà Nội, cũng cho biết bệnh tim mạch vẫn là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên thế giới cũng như tại Việt Nam. Mỗi năm, toàn cầu ghi nhận hơn 18,8 triệu ca tử vong do tim mạch, riêng Việt Nam có khoảng 200.000 trường hợp.
Những năm gần đây, tỷ lệ mắc bệnh tại nước ta gia tăng đáng kể. Nguyên nhân chủ yếu đến từ lối sống thiếu lành mạnh: chế độ ăn nhiều muối, nhiều chất béo, hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia và thói quen ít vận động.
Trao đổi với Tri Thức - Znews, PGS.TS Phạm Trường Sơn, Viện trưởng kiêm chủ nhiệm khoa Nội Tim mạch, Viện Tim mạch, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, cho hay mỗi tháng, đơn vị này tiếp nhận khoảng 50-70 trường hợp nhồi máu cơm tim.
Đáng nói, số bệnh nhân trẻ (dưới 45 tuổi) có xu hướng tăng dù không đột biến. Không ít bệnh nhân phải cấp cứu vì bệnh lý này khi chỉ mới 30-35 tuổi.
"Tỷ lệ cứu sống và hồi phục ở bệnh nhân trẻ bị nhồi máu cơ tim thường cao nếu nhập viện sớm trong 'thời gian vàng' điều trị. Bệnh nhân nên đến trước 48 giờ từ khi khởi phát cơn nhồi máu cơ tim. Trước 12 giờ đầu có tỷ lệ cứu sống và hồi phục tốt nhất", PGS Sơn nói.
Tỷ lệ bệnh nhân nhập viện sớm có cao hơn trước đây. Tuy nhiên, tỷ lệ này so với thế giới vẫn còn thấp hơn rất nhiều.
Những dấu hiệu cảnh báo sớm thường bị bỏ qua
Thực tế lâm sàng cho thấy trước khi đột tử xảy ra, không ít người trẻ từng xuất hiện các triệu chứng cảnh báo nhưng chủ quan cho rằng "do mệt", "căng thẳng công việc" hoặc "thiếu ngủ".
Theo các bác sĩ Trung tâm Cấp cứu A9, Bệnh viện Bạch Mai, dấu hiệu thường gặp gồm cảm giác hồi hộp, tim đập nhanh hoặc loạn nhịp bất thường; đau ngực, tức ngực; choáng váng, ngất xỉu; thậm chí co giật - dễ bị nhầm với động kinh hoặc tai biến thần kinh.
 |
| Khoảng 60% trường hợp đột tử ở người trẻ tử vong trước khi kịp đến bệnh viện. Ảnh: Shutterstock. |
Theo các chuyên gia, khoảng 60% trường hợp đột tử ở người trẻ tử vong trước khi kịp đến bệnh viện. Nguyên nhân chủ yếu là không có người chứng kiến để cấp cứu ban đầu, không được ép tim (CPR) kịp thời, thiếu máy AED tại nơi công cộng hoặc bị nhầm lẫn với ngất hay co giật thông thường.
Trong khi đó, nếu được ép tim ngay từ những phút đầu và sốc điện sớm, tỷ lệ sống sót tăng lên rõ rệt. Hơn 90% người sống sót có thể hồi phục chức năng thần kinh tốt.
Đột tử ở người trẻ có thể phòng ngừa. Điều quan trọng là sự chủ động từ mỗi cá nhân và cả cộng đồng.
ThS.BS Đoàn Dư Mạnh, thành viên Hội Bệnh mạch máu Việt Nam, nhận định không ít trường hợp người trẻ đột ngột tử vong do ngừng tim mà trước đó chưa từng được chẩn đoán bệnh tim.
"Khi sự cố xảy ra, mọi can thiệp đều quá muộn", bác sĩ Mạnh nhấn mạnh.
Với người trẻ, các bác sĩ khuyến cáo không nên bỏ qua bất kỳ triệu chứng tim mạch bất thường nào. Những người từng có tiền sử ngất, đau ngực, hồi hộp không rõ nguyên nhân cần đi khám chuyên khoa tim mạch. Trường hợp gia đình có người từng đột tử sớm nên cân nhắc tầm soát tim mạch và xét nghiệm di truyền khi cần thiết. Bên cạnh đó, việc lạm dụng rượu bia, chất kích thích hoặc thuốc không rõ nguồn gốc cũng làm tăng nguy cơ rối loạn nhịp tim nguy hiểm.
Ngoài ra, PGS Phạm Trường Sơn khuyến cáo việc tầm soát sức khỏe thường xuyên cũng là cách để mọi người nhận biết các yếu tố nguy cơ, kiểm tra chuyên sâu về bệnh lý tim mạch đang có.
Các bác sĩ sẽ tư vấn cho bạn cách điều trị và kiểm soát yếu tố nguy cơ hiệu quả. Việc tầm soát thường là 1 năm/lần. Tùy theo đặc điểm bệnh lý, thời gian tầm soát có thể ngắn hơn.
Trong cuốn sách Khoa học tâm thức, Carl Jung mổ xẻ một số lĩnh vực quan trọng và gây tranh cãi nhất trong tâm lý học phân tích: Phân tích giấc mơ, vô thức nguyên thủy và mối quan hệ giữa tâm lý học và tôn giáo. Ông cũng xem xét những khác biệt giữa lý thuyết của mình và của Freud, cung cấp kiến thức về các nguyên tắc cơ bản của phân tâm học.
