2 loại đồ uống là 'ngòi nổ' khiến axit uric tăng vọt

Cơn gout cấp gây sưng, viêm và đau dữ dội.

Bệnh gout xảy ra khi có sự mất cân bằng giữa việc sản sinh và đào thải acid uric. Khi nồng độ acid uric trong máu cao vượt ngưỡng chúng sẽ kết tinh thành các tinh thể muối urat sắc nhọn lắng đọng tại khớp.

Cơn gout cấp thường xuất hiện khi nào?

Cơn gout cấp chính là một phản ứng viêm cực độ của cơ thể chống lại các tinh thể này. Quá trình này gây ra sưng, viêm và đau dữ dội.

Cơn gout cấp hay xuất hiện đột ngột vào ban đêm gây đau khớp, đa số là khớp bàn, ngón chân cái. Khớp sưng to, sờ thấy nóng, đỏ và đau dữ dội, phù nề, căng bóng, di chuyển khó khăn. Trong cơn đau cấp, người bệnh có thể sốt, mệt mỏi…

Tuy nhiên, cơn gout cấp thường không xuất hiện ngẫu nhiên mà có sự thúc đẩy của các yếu tố ngoại cảnh, nhất là sau các bữa ăn giàu đạm như bữa tiệc quá nhiều thịt chó, nội tạng động vật, hải sản chứa hàm lượng purin cao và các loại đồ uống làm rối loạn chuyển hóa, khiến nồng độ acid uric máu không thể kiểm soát.

Loại đồ uống có thể gây khởi phát cơn gout cấp và khiến cơn đau trầm trọng hơn

Phần lớn người mắc bệnh gout rất cảnh giác với các món thịt đỏ, hải sản hay nội tạng nhưng lại chủ quan với các loại đồ uống thông thường. Mặc dù người bệnh có thể biết rượu bia gây hại nhưng đồ uống có đường như nước ngọt lại là "kẻ thù thầm lặng" ít ngờ nhất với nhiều người.

Theo ThS.BS. Nguyễn Thu Yên, Phụ trách Khoa Dinh dưỡng, BVĐK Đức Giang, cách nghĩ: "bia rượu có purin thấp nên uống ít cũng được" hay "nước ngọt không liên quan đến bệnh gout" là hai hiểu lầm thường thấy ở người bệnh gout.

Dù purin trong bia rượu không cao bằng thức ăn nhưng rượu lại làm tăng acid uric theo cách khác và mạnh hơn nhiều, đó là: Tăng sản xuất acid uric khi gan chuyển hóa rượu; Giảm đào thải acid uric qua thận, khiến acid uric tích lại trong máu; Riêng bia còn chứa purin từ men bia khiến tác động càng mạnh hơn.

Nghiên cứu cho thấy, chỉ 2 lon bia có thể làm nguy cơ bùng phát cơn gout tăng 2,5 lần trong vòng 24 giờ. Người đã từng có cơn gout chỉ cần uống vài ly rượu vang, rượu mạnh cũng có thể kích hoạt cơn gout trở lại.

Cơn gout cấp gây sưng, viêm và đau dữ dội.

Đối với nước ngọt, fructose trong nước ngọt, nước ép, nước tăng lực khi vào gan sẽ được chuyển hóa rất nhanh, làm tiêu hao ATP (Adenosine Triphosphate - phân tử cung cấp năng lượng chính cho mọi hoạt động sống của tế bào) và tạo ra acid uric tức thì, mạnh hơn cả purin từ thịt trong nhiều trường hợp.

Chỉ cần 1 lon nước ngọt mỗi ngày cũng có thể làm tăng nguy cơ gout rõ rệt, ngay cả ở người không ăn nhiều thịt. Vì vậy, người bị gout cần giảm đường trước cả giảm thịt.

Vì sao nước ngọt là "kẻ thù thầm lặng" của người bệnh gout?

Chế độ ăn nhiều đường có ảnh hưởng tiêu cực đến bệnh gout thông qua nhiều cơ chế khác nhau, chủ yếu là làm tăng nồng độ acid uric và thúc đẩy quá trình viêm trong cơ thể.

Đường tinh luyện không chứa purin nhưng nó lại chứa nhiều fructose. Fructose có thể làm tăng nồng độ acid uric trong máu theo cách kích thích cơ thể sản xuất nhiều acid uric hơn và tạo ra các sản phẩm phụ có thể làm tăng nhanh nồng độ acid uric. Bên cạnh đó nó làm giảm khả năng đào thải acid uric dẫn đến khởi phát cơn gout cấp.

Nhiều nghiên cứu đã xác định mối liên hệ giữa tăng acid uric máu với việc tiêu thụ quá nhiều đường, đặc biệt là nước ngọt, nước hoa quả có đường và đường bổ sung như: mật ong, si rô, soda, nước tăng lực…

Hơn nữa, chế độ ăn nhiều đường tinh luyện thúc đẩy viêm nhiễm và các tình trạng sức khỏe khác như bệnh đái tháo đường type 2, bệnh tim và béo phì, khiến cơ thể người bệnh càng trở nên nhạy cảm hơn với các cơn gout và làm trầm trọng thêm triệu chứng.