'Đọc vị' tâm lý bẩm sinh qua bốn nhóm cá tính

Theo học thuyết bốn nhóm tính khí của Hippocrates, tính khí thuở nhỏ của con người được chia thành các nhóm: Đất, Lửa, Khí và Nước. Tác giả Alicia Vũ đã vận dụng khéo léo học thuyết này để xây dựng nên một thế giới kỳ diệu trong Wonderella - Ella ở khu phố Cái Quái Gì Cũng Có Thể Xảy Ra.

Nhân dịp bộ sách mới được vinh danh Giải C tại Giải thưởng Sách Quốc gia lần VIII, Tri thức - Znews có cuộc trò chuyện với tác giả về những điều thú vị diễn ra trong khu phố "cái quái gì cũng có thể xảy ra".

Học thuyết bốn nhóm tính khí con người

- Cảm hứng sáng tác cho bộ sách 'Wonderella' của chị tới từ đâu?

- Ý tưởng thực hiện Wonderella khởi phát từ một tai nạn trong chuyến du lịch của gia đình tôi năm 2022. Chỉ vì còn bé và đi chậm, con tôi và một vài bạn nhỏ khác bị các anh chị lớn hơn xô đẩy từ phía sau để chen lên trước, dẫn đến một cảnh tượng nguy hiểm, hỗn loạn.

Sau sự kiện đó, tôi đã nghĩ mãi: điều gì khiến những đứa trẻ 7-8 tuổi ấy thiếu kiên nhẫn đến mức sẵn sàng làm đau em nhỏ? Là do chính các bạn cũng không biết hay các bạn cố tình?

Bộ sách Wonderella - Ella ở khu phố Cái Quái Gì Cũng Có Thể Xảy Ra.

Là người mẹ, tôi chọn tin rằng các bạn ấy không biết. Tôi luôn hi vọng rằng sau này ra đời, nếu có gì con tôi không biết hay do tôi không đủ thông thái để dạy hết mọi thứ, sẽ có người bao dung chỉ cho con tôi thay vì trừng phạt nó. Tôi bắt đầu nghĩ về những câu chuyện nhỏ, sinh động và hài hước để có thể tiếp cận nhiều trẻ em nhất có thể.

Bởi thế, hình mẫu nhân vật chính là các em bé tôi gặp mỗi ngày trong khu phố tôi sống, trong lớp học của con tôi. Mỗi nhân vật là một cá tính điển hình, không ai giống ai, có cách tư duy và hành động khác nhau nhưng đều rất dễ bắt gặp ngoài đời thật.

- Chị đã có nhiều năm nghiên cứu các lý thuyết giáo dục trẻ em, tâm lý trẻ em. Cuốn sách của chị được xây dựng trên những lý thuyết nào?

- Bộ nhân vật trong Wonderella được xây dựng chặt chẽ dựa trên học thuyết bốn nhóm tính khí của Hippocrates. Theo học thuyết này, tính khí bẩm sinh của con người được chia thành bốn nhóm: Đất, Lửa, Khí và Nước.

Học thuyết này chính là nền tảng cho rất nhiều hệ thống phân loại tính cách trong xã hội hiện đại sau này. Các nhà tâm lý học hiện đại còn đặt cho nó những cái tên khác theo màu sắc là Đỏ (Lửa) - Vàng (Khí) - Xanh Lá (Nước) - Xanh Dương (Đất).

Cụ thể: những trẻ nhóm Đỏ thường có cá tính mạnh, quyết đoán, kiên định, hiếu thắng, nóng nảy, có thiên hướng lãnh đạo. Những trẻ nhóm Vàng thường lạc quan, vui vẻ, giàu trí tưởng tượng, hài hước. Những trẻ nhóm Xanh Lá thường hiền hoà, tĩnh lặng, tốt bụng, hào phóng, có phần nhút nhát. Những trẻ nhóm Xanh Dương thường kĩ tính, trầm lắng, cẩn thận, dễ lo âu.

Mỗi trẻ khi sinh ra thường mang đặc điểm nổi trội của 1 hoặc 2 nhóm. Có những nhóm bẩm sinh đã hoà hợp, dễ bắt cặp với nhau. Ngược lại, có những nhóm dễ nảy sinh mâu thuẫn.

Wonderella không xây dựng nên những đứa trẻ hoàn hảo, ngược lại, xây dựng những hình mẫu trẻ em bám sát thực tế. Nhân vật nào cũng có điểm mạnh, điểm yếu và đều xứng đáng được yêu thương, tự hào về bản thân. Nhờ những điểm yếu đó, các nhân vật học được cách tự hoàn thiện trong quá trình hòa nhập và kết bạn.

Theo học thuyết của Hippocrates, tính khí bẩm sinh của con người được chia thành 4 nhóm: Đất, Lửa, Khí và Nước. Ảnh: Trần Hiền.

Hành trang cho "thế giới bên ngoài gia đình"

- Điều chị tập trung nhất khi xây dựng bộ sách là gì?

- Bộ sách Wonderella kể về cô bé Ella và những trải nghiệm đời thường tại một khu phố nhỏ mang tên Cái Quái Gì Cũng Có Thể Xảy Ra. Ở đây, Ella học cách làm quen bạn mới, trường mới, xử lý những rắc rối rất trẻ con và kỳ quái, kỳ quái đến mức mà đôi khi “người lớn không ai buồn thắc mắc về chúng”.

Nếu bạn đọc là người trưởng thành, không khó để bạn nhận ra những tình huống ma thuật trong sách đều đến từ trí tưởng tượng và nhận thức non nớt của nhân vật. Những gì không đủ khả năng giải thích, trẻ em thường tin đó là do phép màu. Thay vì đi tìm nguyên nhân logic như người lớn, chúng chấp nhận những thử thách đó, tập trung tìm cách giải quyết và thích nghi. Mỗi tập đều mang theo một bài học nhẹ nhàng, ấm áp, giúp các bạn nhỏ thêm hành trang để chuẩn bị bước vào “thế giới bên ngoài gia đình”.

Tác giả Alicia Vũ. Ảnh: NVCC.

- Bộ sách mang đến nhiều bài học về kỹ năng ứng xử thú vị cho trẻ. Tại sao chị lại chọn những bài học này?

- Lý do tôi chọn những bài học này vì tôi tin đó là những bài học đầu đời mà các em bé đều phải trải qua khi bắt đầu đi học, tức là bước vào một thế giới rộng lớn hơn gia đình. Ở đó, các em bé sẽ phải học cách thích nghi với những người không giống tôi, học các lễ nghi, phép tắc để duy trì trật tự xã hội.

Các bài học này bao gồm: một là, nói lời xin lỗi và hàn gắn khi phạm sai lầm hay gây ảnh hưởng tới người khác. Nhưng quan trọng hơn, các bạn cần biết rằng: Lời xin lỗi chỉ thực sự có ý nghĩa khi nó là lời xin lỗi thật lòng.

Hai là, trên thế giới có rất nhiều kiểu người khác nhau và đôi khi sự khác biệt làm nảy sinh mâu thuẫn. Các bạn phải làm thế nào khi gặp một người bạn cùng nhóm có tính cách và lối tư duy hoàn toàn trái ngược với mình?

Ba là, sự sẻ chia là vô cùng quan trọng để duy trì cộng đồng bền vững.

Bốn là, thành công đôi khi không đến khi chúng ta đi một mình, nhưng sẽ dễ dàng thực hiện nếu biết cách chung tay cùng đồng đội. Các bạn nhỏ ở khu phố Cái Quái Gì Cũng Có Thể Xảy Ra đã cùng nhau phối hợp nhịp nhàng để mở được cánh cửa vào thế giới thần tiên.

- Điều gì chị thấy đáng nhớ nhất trong quá trình xây dựng bộ sách này?

- May mắn là tôi gặp được các chị bên Crabit Kidbooks, những người đã đi khắp thế giới tìm hiểu và học về sách thiếu nhi, với mong muốn mang đến cho trẻ em Việt Nam những nội dung chất lượng, phong phú, không thua kém bất kỳ quốc gia nào trên thế giới. Vừa trình bày ý tưởng là mấy chị em bắt được sóng nhau ngay! Bộ sách âm thầm sản xuất suốt hơn một năm đã ra mắt vào tháng 8/2024 như thế.

Điều làm tôi bất ngờ và thích thú là trong quá trình làm việc, tôi được các chị góp ý và truyền cho rất nhiều kinh nghiệm để có những bản thảo tốt hơn. Tôi cảm thấy như mình vừa cộng tác làm sách, vừa được trải qua một khoá học nâng cao “tay nghề” với những cây đa, cây đề gạo cội.

- Chị có đang ấp ủ dự án sách nào tiếp theo không?

- Những câu chuyện về cuộc phiêu lưu của Ella và các bạn sẽ không dừng lại tại đó. Phần tiếp theo của bộ sách sẽ được rục rịch sản xuất trong thời gian tới. Chúng tôi hi vọng Ella sẽ là người bạn đồng hành hữu ích với các bạn nhỏ trong quá trình lớn lên.

- Xin cảm ơn chị!