“Chóng mặt” với logistics
Tại hội nghị tổng kết năm 2025 và triển khai kế hoạch thu mua năm 2026 diễn ra ngày 13/3 tại TP.HCM, lãnh đạo Hiệp hội Điều Việt Nam (VINACAS) cho biết, ngành điều Việt Nam đã lần đầu đạt kim ngạch xuất khẩu hơn 5,5 tỷ USD trong năm 2025. Tuy nhiên, bước sang năm 2026, nhiều yếu tố bất định từ thị trường thế giới khiến ngành phải xây dựng kế hoạch thận trọng hơn, với mục tiêu xuất khẩu khoảng 5 tỷ USD.
Theo ông Phạm Văn Công, Chủ tịch VINACAS, khu vực Trung Đông hiện chiếm khoảng 10% tổng kim ngạch xuất khẩu hạt điều của Việt Nam và là thị trường lớn thứ ba sau Trung Quốc và Mỹ. Những diễn biến căng thẳng tại khu vực này khiến DN phải tính toán lại kế hoạch xuất khẩu, với sản lượng nhân điều dự kiến khoảng 800.000 tấn trong năm nay.
 |
| Chi phí logistics tăng giá chóng mặt do ảnh hưởng chiến sự Trung Đông. |
Tác động của xung đột cũng bắt đầu thể hiện rõ trong hoạt động logistics. Nhiều tuyến vận tải biển phải thay đổi hành trình để tránh khu vực chiến sự, khiến chi phí vận chuyển dự báo tăng từ 25% đến 35%. Thời gian giao hàng cũng kéo dài thêm từ một đến hai tuần so với trước.
Một số lô hàng đang trên đường vận chuyển phải dừng lại tại các cảng trung chuyển do tuyến đường vào các cảng ở Trung Đông bị hạn chế; hãng tàu áp dụng quyền trả hàng tại cảng an toàn hoặc từ chối tiếp tục hành trình, dù phía DN nhập khẩu vẫn có nhu cầu nhận hàng. Việc chậm trễ giao hàng kéo theo nguy cơ chậm thanh toán và gây áp lực lên dòng tiền của các DN xuất khẩu.
Không chỉ lĩnh vực xuất khẩu nông sản, nhiều ngành sản xuất khác cũng đang chịu áp lực từ chi phí nguyên liệu tăng.
 |
| Khu vực Trung Đông là thị trường lớn thứ 3, hiện chiếm khoảng 10% tổng kim ngạch xuất khẩu hạt điều của Việt Nam. |
Ông Nguyễn Đặng Hiến, Phó chủ tịch Hội Lương thực Thực phẩm TP.HCM cho biết, giá hạt nhựa dùng trong sản xuất bao bì đã tăng mạnh trong những ngày gần đây. Một số loại hạt nhựa hiện đã lên khoảng 27.000-27.500 đồng/kg và có thể tiếp tục tăng lên mức 28.000-30.000 đồng/kg, tương đương mức tăng hơn 10% so với trước.
Trong lĩnh vực dược thú y và phụ gia chăn nuôi, theo bà Lâm Thúy Ái, Tổng giám đốc Công ty CP Mebifarm, nhiều nguyên liệu nhập khẩu cũng đang biến động nhanh. Nguyên liệu kháng sinh Amoxicillin đã tăng lên khoảng 25 USD/kg so với mức khoảng 20 USD/kg trước đó. Nhiều loại vitamin và phụ gia sản xuất cũng ghi nhận xu hướng tăng giá từ đầu tháng 3.
“Khi giá dầu thế giới tăng lên khoảng 100-120 USD/thùng, chi phí năng lượng trong sản xuất có thể tăng từ 20% đến 40%, kéo theo chi phí vận chuyển và nguyên liệu đầu vào tăng theo. Nếu giá dầu vượt mốc 130 USD/thùng, nhiều ngành sản xuất sẽ phải đối mặt với áp lực chi phí lớn hơn”, bà Ái nói.
 |
| Vận tải, nguồn cung nguyên liệu ảnh hưởng đến tiến độ sản xuất của ngành dệt may |
Trong khi đó, ông Phạm Xuân Hồng, Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Thời trang TP.HCM cho biết, những biến động về vận tải và nguồn cung nguyên liệu đang ảnh hưởng đến tiến độ sản xuất của DN dệt may. Việc tàu vận chuyển kéo dài hành trình qua khu vực xung đột khiến nguồn cung nguyên liệu đầu vào bị gián đoạn, đồng thời làm chậm quá trình giao hàng cho đối tác.
Mở rộng kênh tiêu thụ
Trước những rủi ro từ thị trường quốc tế, nhiều DN đang điều chỉnh chiến lược kinh doanh và tìm kiếm thêm kênh tiêu thụ.
Ông Bạch Khánh Nhựt, Phó Chủ tịch thường trực VINACAS khuyến nghị, các DN cần thận trọng khi ký kết hợp đồng hoặc giao hàng sang Trung Đông trong giai đoạn hiện nay để hạn chế rủi ro phát sinh. Theo ông, DN có thể tập trung khai thác lại các thị trường truyền thống như Mỹ và Trung Quốc, nơi có quy mô tiêu thụ lớn và hệ thống khách hàng ổn định.
 |
| Người tiêu dùng mua hàng tại siêu thị có nhiều ưu đãi. |
Ở lĩnh vực phân phối bán lẻ, ông Vũ Dương Quân, Giám đốc phòng Nghiên cứu thị trường và Quản lý hệ thống bán lẻ của SATRA cho biết, DN đang mở rộng nhiều kênh bán hàng để phục vụ người tiêu dùng. Bên cạnh hệ thống đại lý và điểm bán sỉ, SATRA triển khai mô hình “Trạm công dân số” tại các chung cư và dịch vụ “Đi chợ hộ” cho một số nhóm khách hàng như cán bộ, giảng viên tại các trường đại học.
SATRA cũng vừa tổ chức hội nghị nhà cung cấp năm 2026 nhằm tăng cường hợp tác với các đối tác sản xuất, đồng thời tận dụng hệ thống kho bãi, trung tâm thương mại và siêu thị làm trung tâm phân phối để giảm bớt các khâu trung gian trong chuỗi cung ứng.
Trong hoạt động xúc tiến thương mại, Central Retail Việt Nam phối hợp với Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP.HCM tổ chức chương trình kết nối giao thương giữa DN Việt Nam với các hệ thống phân phối quốc tế như Lotte Plaza Market tại Mỹ và HomePlus tại Hàn Quốc.
 |
| Hệ thống bán lẻ kết nối đưa hàng Việt xuất khẩu trong bối cảnh thị trường toàn cầu nhiều biến động |
Các DN tham gia chương trình đến từ nhiều ngành hàng xuất khẩu chủ lực như cà phê, gia vị, sản phẩm từ gạo, trái cây sấy, bánh kẹo và thủy sản. Phần lớn sản phẩm đạt các tiêu chuẩn quốc tế như GlobalGAP, HACCP và ISO, đồng thời có khả năng truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Dịp này, Central Retail Việt Nam và Lotte Plaza Market đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác nhằm đưa các sản phẩm Việt Nam vào hệ thống phân phối tại thị trường Mỹ.
Theo bà Nguyễn Thảo Hiền, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài (Bộ Công Thương), những chương trình kết nối như vậy giúp DN trong nước tiếp cận trực tiếp hệ thống bán lẻ quốc tế và mở rộng cơ hội trong bối cảnh thị trường toàn cầu nhiều biến động.
