|
|
Minh họa: Ảnh: Pexels. |
Theo bản tin đầu năm nay của New York Times, doanh số sách hư cấu dành cho thanh thiếu niên tại Mỹ năm 2025 sụt giảm mạnh. Theo dữ liệu từ BookScan, nếu loại trừ doanh số sách của tác giả Suzanne Collins, con số bán ra của dòng sách này năm 2025 đã giảm 12% so với năm ngoái.
Book Riot cho rằng tình trạng ế ẩm này đã kéo dài trong vài năm trước đó, và một số nguyên nhân là thanh thiếu niên không có thu nhập cao, nên một cuốn sách bìa mềm giá 16 USD không phải là lựa chọn hấp dẫn so với các hình thức giải trí khác. Ngoài ra, số lượng đầu sách dành cho lứa tuổi này không còn nhiều như thời điểm trước đại dịch COVID-19 và một số tác phẩm lại có xu hướng chạy theo các trào lưu nhất thời nhiều hơn là nỗ lực tiếp cận đa dạng các nhóm độc giả.
Tuy nhiên, tại một số khu vực, thanh thiếu niên vẫn đang khẳng định mình là nhóm độc giả tích cực với niềm yêu thích dành cho nhiều thể loại như tiểu thuyết lãng mạn pha yếu tố giả tưởng (romantasy) hay truyện tranh.
Báo cáo về thói quen đọc và mua sách do chính quyền vùng Catalonia, Tây Ban Nha thực hiện năm 2025 chỉ ra rằng 15 là độ tuổi mà nhiều bạn trẻ bắt đầu khám phá niềm đam mê văn học. 73,9% dân số Catalonia năm 2025 đã đọc ít nhất một cuốn sách mỗi quý. Trong khi vào năm 2016, con số này chỉ đạt 67,8%. Nhóm đọc nhiều nhất hiện nay cũng chính là những người trong độ tuổi 14-24, theo sau là độ tuổi 55-64.
 |
| Minh họa: Ảnh: Pexels. |
Nhìn rộng hơn, trong khi thị trường xuất bản tại các quốc gia như Pháp, Italy hay Anh đang suy giảm, thì tại Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Mỹ Latinh, ngành này lại đạt những con số kỷ lục cả về lượng độc giả lẫn doanh thu.
Chỉ riêng trong nửa đầu năm 2025, ngành xuất bản đã đạt doanh thu 586 triệu euro, theo số liệu từ công ty nghiên cứu thị trường GfK. Điều gì giải thích sự khác biệt này?
Eva Güell, giáo sư ngành xuất bản tại Đại học Mở Catalonia (UOC), đồng thời là chuyên gia tư vấn biên tập về chiến lược số, chia sẻ một số nguyên nhân như sự phát triển mạnh mẽ của mạng lưới thư viện công cộng và các hiệu sách, cùng với sự bùng nổ của thể loại romantasy (giả tưởng lãng mạn) trong bối cảnh mạng xã hội phát triển.
Thư viện và hiệu sách giữ lửa đọc cho giới trẻ
Tưởng chừng những không gian này có nguy cơ biến mất trước sự trỗi dậy của Amazon và mua sắm trực tuyến, thì ngày nay, thư viện và các hiệu sách ngày càng phát triển và duy trì đà tăng trưởng tốt. Theo dữ liệu của GfK, doanh thu (tính theo đồng euro) của các hiệu sách đã tăng 19,4% kể từ năm 2021.
"Nghịch lý thay, trong một thế giới siêu kết nối, chúng ta lại càng cần hơn bao giờ hết sự tương tác trực tiếp và những không gian để chia sẻ sở thích cũng như niềm đam mê", Daniel Benchimol, cố vấn xuất bản kiêm giám đốc Proyecto451, thừa nhận. Proyecto451 là công ty tư vấn và cung cấp các dịch vụ chiến lược số cho hơn 200 nhà xuất bản tại Mỹ Latinh và Tây Ban Nha.
 |
| Thư viện Biblioteca Sant Pau-Santa Creu tại Barcelona. Ảnh: Erasmusbarcelona. |
Ví dụ, Barcelona có mạng lưới 41 thư viện công cộng với kho tàng hơn 3,5 triệu đầu sách, tổ chức các chương trình đa dạng: từ gặp gỡ tác giả, câu lạc bộ đọc sách, hội thảo sáng tạo cho đến các hoạt động phối hợp chặt chẽ với các trường học, bệnh viện và nhiều tổ chức khác trong thành phố nhằm thúc đẩy văn hóa đọc.
Trong những năm gần đây, "chúng tôi đã chuyển từ mô hình thư viện tập trung vào sách sang mô hình lấy con người làm trung tâm. Sự thay đổi mô hình này cũng được thể hiện rõ qua các chương trình hoạt động của mạng lưới thư viện, với những hoạt động tương tác, được thiết kế riêng cho từng nhóm đối tượng cụ thể", Cèsar Moreno, Trưởng ban chương trình hành động vì văn hóa đọc thuộc liên hiệp thư viện Barcelona, nhận định.
Sự phổ biến của romantasy
Trước hết, không như nhiều người lầm tưởng, romantasy không chỉ dành riêng cho tuổi trưởng thành. Trang Publishers Weekly dẫn ý kiến của Wendy Loggia, Phó chủ tịch kiêm biên tập viên cấp cao tại Delacorte, cho biết romantasy có phạm vi rất rộng, bao gồm "thanh thiếu niên 12-16 tuổi và cả độc giả nữ ở mọi lứa tuổi, đặc biệt là thế hệ Millennials". Trên thực tế, theo GfK, sách dành cho thiếu nhi và thanh thiếu niên là mảng tăng trưởng mạnh nhất về giá trị trong nửa đầu năm 2025, với mức tăng 9,2%.
 |
| Khuyến nghị đọc thể loại romantasy dành cho thanh thiếu niên và người trẻ của The Woodgrove Outlander. Ảnh: The Woodgrove Outlander. |
Kendare Blake, tác giả của loạt truyện Three Dark Crowns, cũng chia sẻ rằng độc giả của dòng sách romantasy dành cho thanh thiếu niên thường tiếp tục gắn bó với thể loại này ngay cả khi đã trưởng thành.
"Những độc giả tuổi thành niên biết đến tôi từ cuốn sách đầu tiên vào năm 2011 nay đã ở độ tuổi 20 và 30, và tôi biết rằng một số người vẫn đang đọc sách của tôi. … Do vậy, tôi muốn viết những tác phẩm mà cả độc giả đầu tiên và những người mới cũng sẽ yêu thích. Khoảng cách 13-37 tuổi là một phạm vi rộng lớn".
Công chúng hiện nay có thể thấy các tác phẩm kỳ ảo với ma cà rồng, rồng, phù thủy, những vương quốc tưởng tượng… kết hợp với sự kỳ diệu của thế giới giả tưởng đang tạo nên những câu chuyện đầy lôi cuốn "phủ sóng" mạng xã hội, cháy hàng tại các hiệu sách và khiến các lễ hội, hội chợ chật kín người xếp hàng dài.
"Ở một mức độ nào đó, mạng xã hội trở thành nơi để người trẻ thể hiện bản thân, định hình cá tính và thậm chí là giới thiệu những cuốn sách đã khơi dậy niềm đam mê trong họ", Marta Sangrà, tài khoản Instagram @mardellibres có gần 20.000 người theo dõi, chia sẻ.
Truyện tranh: Ngôn ngữ của giới trẻ toàn cầu
Một thể loại khác cũng đầy sức hút đối với giới trẻ và thanh thiếu niên là truyện tranh và tiểu thuyết minh họa. Theo báo cáo về thói quen đọc và mua sách, có tới 37,5% thanh thiếu niên 14-24 tuổi đã đọc ít nhất một cuốn truyện tranh trong quý cuối năm 2025.
"Thật nghịch lý khi trong một thế giới số, định dạng đen trắng được đọc theo chiều ngược lại lại lên ngôi", Óscar Valiente, Giám đốc nhà xuất bản truyện tranh Norma Editorial, chia sẻ.
 |
| Biểu tượng sự kiện năm 2026. Ảnh: Comic Barcelona. |
Các tác phẩm đến từ thế giới manga Nhật Bản, như Bảy viên ngọc rồng hay truyện tranh siêu anh hùng vẫn tiếp tục chinh phục giới trẻ và thanh thiếu niên Tây Ban Nha.
Đối với Meritxell Puig, Giám đốc của FICOMIC, đơn vị tổ chức các sự kiện Comic Barcelona và Manga Barcelona, chìa khóa thành công nằm ở "sức mạnh tự sự, khả năng kết nối trực tiếp và chia sẻ cảm xúc với độc giả thông qua hình vẽ trực quan, dễ tiếp cận, cùng những câu chuyện đa dạng đáp ứng nhiều thị hiếu và sở thích khác nhau".
Valiente cũng nhấn mạnh sự thay đổi trong tư duy của các nhà xuất bản: từ bị coi là sản phẩm hạng hai hay chỉ thuộc về văn hóa thiểu số, truyện tranh và manga đã vươn mình thành một dòng văn hóa đại chúng, thu hút không chỉ giới trẻ mà cả người trưởng thành.
Đóng góp vào sự phát triển của thể loại này, các sự kiện và triển lãm trực tiếp như Manga Barcelona đóng vai trò then chốt: "Chúng là cánh cửa mở ra thế giới mới cho hàng nghìn độc giả mỗi năm, những người có thể chưa hình thành thói quen đọc bài bản, nhưng khi đến tham quan triển lãm lại bị cuốn hút. Đồng thời, đây cũng là nơi gắn kết và củng cố lòng trung thành của cộng đồng độc giả lâu năm", Puig chia sẻ.
Đọc được sách hay, hãy gửi review cho Tri Thức - Znews
Bạn đọc được một cuốn sách hay, bạn muốn chia sẻ những cảm nhận, những lý do mà người khác nên đọc cuốn sách đó, hãy viết review và gửi về cho chúng tôi. Tri Thức - Znews mở chuyên mục “Cuốn sách tôi đọc”, là diễn đàn để chia sẻ review sách do bạn đọc gửi đến qua Email: books@znews.vn. Bài viết cần gửi kèm ảnh chụp cuốn sách, tên tác giả, số điện thoại.
Trân trọng.
