Sáng 31/10, phát biểu tại phiên thảo luận của Quốc hội về tình hình kinh tế - xã hội, đại biểu Đỗ Chí Nghĩa (Đoàn Đắk Lắk) nêu hiện tượng từ trong nhà ra ngoài phố, trên các chuyến xe hay tại những khu chợ dân sinh, rất dễ bắt gặp hình ảnh bà con cô bác và những người trẻ chăm chú xem phim ngắn trên điện thoại.
 |
| Đại biểu Đỗ Chí Nghĩa. |
“Khi hàng triệu người Việt Nam xem phim ngắn mỗi ngày, chúng ta đang nhìn thấy một nguy cơ văn hóa cần kiểm soát hay một thị trường công nghiệp văn hóa đang hình thành mà chưa được nhận diện và khai thác đúng mức?”, đại biểu đặt vấn đề.
Ông Nghĩa nhìn nhận, không thể phủ nhận tình trạng một số sản phẩm phim ngắn chạy theo tình tiết giật gân, bạo lực, phản cảm để câu view, kiếm tiền. Nội dung độc hại phải được ngăn chặn, nhưng nếu chỉ nhìn thấy mặt trái để tăng cường kiểm soát, chúng ta có thể bỏ lỡ một cơ hội phát triển lớn.
Dẫn chứng thị trường phim ngắn tỷ USD tại Trung Quốc, đại biểu cho biết loại hình này đã hình thành hệ sinh thái sản xuất, kinh doanh nội dung quy mô lớn, tạo doanh thu và việc làm cho nhiều lĩnh vực sáng tạo.
“Liệu Việt Nam có thể tiếp thu chọn lọc để biến thị trường này thành một nguồn lực phát triển mới chứ không phải chỉ tràn ngập nỗi lo về thứ ‘rác văn hóa gây nghiện’ mà rất nhiều người đã đề cập?”, ông Nghĩa nêu. Theo ông, nếu hỏi một người trẻ hôm nay biết đến một nhân vật lịch sử hay phong tục truyền thống qua đâu, câu trả lời có thể không phải từ sách giáo khoa hay bảo tàng... mà là từ một video dài 3 phút.
Đại biểu đặt hàng loạt câu hỏi: “Trong khi chúng ta đang đầu tư rất nhiều nguồn lực để bảo tồn văn hóa, liệu chúng ta đã đầu tư đủ để văn hóa Việt Nam có thể sống, lan tỏa và cạnh tranh trong môi trường truyền thông mới hay chưa?
Chúng ta đã có chính sách đủ mạnh để đào tạo đội ngũ sáng tạo, hỗ trợ sản xuất, bảo vệ bản quyền, phát triển nền tảng phân phối nội dung Việt Nam, hay đang để các nền tảng nước ngoài khai thác thị trường, nắm giữ dữ liệu khán giả và hưởng phần lớn giá trị kinh tế, trong khi người Việt chủ yếu làm khán giả?”.
Đại biểu Đỗ Chí Nghĩa cho rằng, quản lý nội dung độc hại là trách nhiệm của Nhà nước, nhưng kiến tạo một thị trường sáng tạo cũng là trách nhiệm đối với sự phát triển.
Thước đo năng lực quản lý văn hóa không chỉ nằm ở số lượng sản phẩm xấu được ngăn chặn, mà còn ở việc tạo điều kiện cho bao nhiêu sản phẩm tốt ra đời, bao nhiêu tài năng được phát triển và bao nhiêu giá trị văn hóa Việt Nam được chuyển hóa thành tài sản kinh tế.
Đề xuất hỗ trợ sản xuất phim ngắn, phim AI về lịch sử Việt Nam
Từ câu chuyện phim ngắn, đại biểu Đỗ Chí Nghĩa nhấn mạnh cần nhìn rộng hơn về chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa của đất nước.
Trong thời đại số, văn hóa không chỉ hiện diện trong bảo tàng, rạp chiếu phim, không gian di sản, mà còn từng ngày lan tỏa trên điện thoại thông minh, các nền tảng xuyên biên giới, qua phim ngắn, âm nhạc, trò chơi điện tử và nhiều hình thức sáng tạo mới.
Theo đại biểu, phát triển công nghiệp văn hóa trên không gian số còn mang ý nghĩa chiến lược trong việc khẳng định chủ quyền văn hóa Việt Nam: “Với chủ quyền số, có một phương diện đặc biệt quan trọng: Ai đang kể những câu chuyện về đất nước chúng ta? Những giá trị nào đang được lan tỏa đến thế hệ trẻ?”.
Đại biểu phân tích, nếu không chủ động tạo ra những sản phẩm văn hóa của mình, Việt Nam sẽ ngày càng phụ thuộc vào những câu chuyện, hình ảnh, hệ giá trị và cách nhìn về thế giới do người khác tạo ra. Khi đó, vấn đề không chỉ là thị phần hay doanh thu thuộc về ai, mà còn là ai có khả năng định hình thị hiếu, nhận thức và trí tưởng tượng của công chúng, nhất là thế hệ trẻ.
Dẫn Nghị quyết 25 của Bộ Chính trị về Chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh mới, đại biểu nhấn mạnh yêu cầu chuyển trọng tâm từ quản lý thông tin sang dẫn dắt nhận thức xã hội, triển khai công tác tư tưởng đồng bộ trên không gian thực và không gian số.
Theo ông, muốn dẫn dắt nhận thức, trước hết phải thu hút được sự chú ý của công chúng. Một thông điệp dù đúng nhưng không đến được với giới trẻ thì hiệu quả sẽ rất hạn chế.
Để phát triển công nghiệp văn hóa trên không gian số, đại biểu Đỗ Chí Nghĩa đề xuất ba định hướng.
Thứ nhất, hoàn thiện cơ chế quản lý nội dung số theo từng loại hình và mức độ rủi ro. Trong đó, cần xử lý nghiêm nội dung vi phạm, bảo vệ người sử dụng, nhất là trẻ em, nhưng không tạo ra những rào cản đối với sáng tạo lành mạnh.
Thứ hai, chuyển mạnh từ tư duy chỉ quản lý sang tư duy kiến tạo. Nhà nước cần có cơ chế đặt hàng, tuyển chọn công khai, hỗ trợ cạnh tranh đối với các dự án phim ngắn, phim AI khai thác lịch sử, văn hóa, di sản và con người Việt Nam.
Thứ ba, phát triển hệ sinh thái gắn sáng tạo với thị trường, chú trọng bảo vệ bản quyền, đào tạo nhân lực, hỗ trợ doanh nghiệp và kết nối phân phối quốc tế để người sáng tạo sống được bằng nghề.
“Điều quan trọng là tạo ra những sản phẩm thực sự hấp dẫn, có chất lượng nghệ thuật và sức sáng tạo, để công chúng tự nguyện đón nhận và chia sẻ. Phát triển công nghiệp văn hóa không chỉ để hình thành thêm một ngành kinh tế, mà còn để văn hóa trở thành nguồn lực phát triển, bản sắc trở thành lợi thế cạnh tranh và sức sáng tạo của người Việt trở thành sức mạnh quốc gia”, đại biểu nêu quan điểm.
Á hậu Phương Nga: 'Tôi trưởng thành hơn nhờ đọc sách'
Phương Nga cho biết cô dễ xúc động trước những điều nhỏ bé. Khi đọc Bố con cá gai của tác giả Hàn Quốc Cho Chang In, cô khóc nấc đến mức hôm sau vẫn còn sưng mắt. Á hậu chia sẻ sách không chỉ có nhiều giá trị, phần nào giúp cô thay đổi, trưởng thành mà còn mang đến những trải nghiệm cảm xúc mạnh.
