Khi bước vào tuổi mãn kinh, nếu xuất huyết âm đạo nên tới gặp bác sĩ. Ảnh minh họa: L.C.

Tên gọi chuyên ngành của hiện tượng kinh nguyệt bất thường là xuất huyết tử cung bất thường (AUB), chỉ sự bất thường trong lượng máu kinh, thời gian hành kinh kéo dài, ra máu mang tính quy luật hoặc theo tần suất.

Đối với xuất huyết tử cung bất thường ở phụ nữ tiền mãn kinh, nguyên nhân thường gặp nhất là suy giảm chức năng phóng noãn. Hiệp hội Sản khoa Thế giới đã phân AUB thành hai nhóm lớn và 9 loại chi tiết dựa theo chữ cái đầu tiếng anh hợp thành “PALM-COEIN”; “PALM” cụ thể là polyp nội mạc tử cung (AUB-P), bệnh cơ tuyến tử cung (Adenomyosis, AUB- A), u xơ tử cung (Leiomyoma, AUB- L), bệnh lý ác tính hay tăng sản nội mạc tử cung (Malignancy and hyperplasia, AUB-M).

“COEIN” cụ thể gồm rối loạn đông máu (Coagulopathy, AUB-C), rối loạn phóng noãn (Ovulatory dysfuntion, AUB-O), nội mạc tử cung bất thường cục bộ (Endometrial, AUB-E), bệnh y sinh (Iatrogenic, AUB-I) và chưa xếp loại (Not yet classified, AUB-N).

Không rụng trứng, không có progesterone bảo vệ trong thời gian dài có thể là nguyên nhân gây ra bệnh về nội mạc tử cung, đặc biệt là ở thời kỳ tiền mãn kinh. Khi nghi ngờ có tổn thương nội mạc tử cung, có thể tiến hành nạo sinh thiết buồng tử cung.

Để chẩn đoán xuất huyết tử cung bất thường ở phụ nữ tiền mãn kinh, bác sĩ sẽ tiến hành phân tích bệnh sử và sức khỏe của bệnh nhân, tiếp đến là các kết quả xét nghiệm, hình ảnh soi chiếu phù hợp. Trong đó, đánh giá chung bao gồm kiểm tra tiền sử chảy máu, khám sức khỏe tổng quát và khám phụ khoa.

Các xét nghiệm trong phòng thí nghiệm bao gồm xét nghiệm máu thường quy, chức năng tuyến giáp, HCG, chức năng đông máu để kiểm tra chính xác tình trạng rụng trứng; thực hiện siêu âm để đánh giá cơ quan vùng chậu và nội mạc tử cung; thực hiện sinh thiết nội mạc tử cung, nội soi buồng tử cung nếu cần thiết.

Phụ nữ có kinh nguyệt sau 55 tuổi có khả năng là xuất huyết bất thường sau mãn kinh. Chảy máu sau mãn kinh điển hình là chảy máu tự phát sau một năm mãn kinh.

Phụ nữ thường lầm tưởng bản thân hồi xuân, nhưng trên thực tế đây không phải là việc tốt, nguyên nhân phổ biến nhất là teo niệu đạo sinh dục (44,5 - 59%), polyp nội mạc tử cung (9,2 - 12%), tăng sinh nội mạc tử cung (2 - 9,9%) và ung thư nội mạc tử cung (5 - 10%). Những nguyên nhân khác cần chú ý bao gồm: tổn thương âm hộ, âm đạo, cổ tử cung, viêm nội mạc tử cung và ảnh hưởng của hormone.

Người bệnh cần được thăm khám để tìm ra nguyên nhân chảy máu và có biện pháp điều trị tương ứng.

Đối với điều trị AUB tiền mãn kinh, do nguy cơ tổn thương nội mạc tử cung và hình thành cục máu đông tăng lên theo tuổi tác, nên nguyên tắc điều trị là kiểm soát chảy máu cấp tính, điều hòa chu kỳ, bảo vệ nội mạc tử cung, tránh lặp lại tình trạng ra máu bất thường và xuất huyết nặng.

Điều trị chủ yếu bằng thuốc uống. Có thể lựa chọn progesterone, đặt hệ thống giải phóng levonorgestrel trong tử cung, uống thuốc tránh thai kết hợp và liệu pháp bổ trợ axit tranexamic.

Khi không thể kiểm soát bằng thuốc hoặc nghi ngờ có kết cấu bất thường, nên tìm hiểu vấn đề nội mạc tử cung và kịp thời làm phẫu thuật, tối ưu hóa phương án tránh thai cho bệnh nhân.

Tuổi tác tăng cao, càng cần cân nhắc lợi ích cũng như các nguy cơ tiềm ẩn khi sử dụng thuốc tránh thai. Cố gắng giảm các biến chứng như thiếu máu, giảm truyền máu và can thiệp phẫu thuật không cần thiết.