Đằng sau đồ án tốt nghiệp hàng trăm triệu đồng của sinh viên TP.HCM

Những bộ trang phục chỉ được nhìn thấy vài phút trên sàn runway, nhưng sinh viên Thiết kế Thời trang đã phải dành nửa năm và chi hàng trăm triệu đồng để cho ra sản phẩm hoàn thiện.

"No…no, I can't see anything". (Không... không, tôi không nhìn thấy gì cả).

Tiếng người mẫu Nam Phi Rethabile Koro vang lên đầy lo lắng giữa căn phòng hóa trang chật kín người, chỉ vài giờ trước khi K28TT Graduation Show của Đại học Văn Lang bắt đầu. Trên đầu cô là chiếc mũ khổ lớn thuộc bộ sưu tập Shell Fossils của sinh viên Trần Huỳnh Ngân Hà. Phần tạo hình che gần như toàn bộ tầm nhìn khiến Koro không thể xác định phương hướng.

Những người xung quanh liên tục chỉnh lại kết cấu, thử nhiều góc đặt khác nhau rồi nắm tay người mẫu tập từng bước đi. Chỉ khi Koro có thể tự định hướng trên đôi giày cao gót, cả ê-kíp mới thở phào, đưa cô lên khu vực chờ.

Vài giờ sau, khi hàng trăm khán giả đã ổn định chỗ ngồi, ánh đèn trong khán phòng vụt tắt.

"Let's start the show!"

Tiếng MC vang lên đầy phấn khích, kéo theo những tràng vỗ tay dồn dập. Sau đoạn teaser mang màu sắc viễn tưởng phủ kín màn hình LED, Rethabile Koro trở thành người đầu tiên bước ra sàn runway. Những bước catwalk dứt khoát cùng bộ trang phục đồ sộ lập tức khiến cả khán phòng im lặng rồi bùng nổ trong tiếng reo hò.

Không ai trong hội trường biết rằng chỉ ít giờ trước, màn mở đầu của đêm diễn từng khiến cả ê-kíp căng mình xử lý trang phục. Và câu chuyện của Koro chỉ là một trong rất nhiều khoảnh khắc diễn ra phía sau cánh gà K28TT Graduation Show.

Để 34 bộ sưu tập lần lượt xuất hiện trọn vẹn trên sàn diễn, hàng trăm người mẫu, chuyên gia trang điểm, làm tóc, stylist và sinh viên thiết kế phải phối hợp liên tục suốt nhiều giờ, xử lý từng chi tiết nhỏ trước khi ánh đèn sân khấu bật sáng.

Chạy đua từng phút

14h, bốn tiếng trước khi K28TT Graduation Show bắt đầu, tầng 4 và tầng 7 tòa J8 của Đại học Văn Lang đã trở thành "đại bản doanh" của đêm diễn.

Không gian học tập thường ngày được phủ kín bởi hàng dài bàn trang điểm, máy làm tóc, giá treo trang phục và đạo cụ. Một chuyên viên trang điểm vừa đặt cọ xuống đã nhận ngay gương mặt tiếp theo. Bảng tên người mẫu được lật sang trang mới. Không ai ngẩng đầu khỏi công việc quá vài giây.

Phía sau cánh gà là gần 200 người mẫu đến từ nhiều quốc gia, với màu da, vóc dáng và thần thái khác nhau. Họ không được lựa chọn ngẫu nhiên mà do chính sinh viên tìm kiếm, casting để phù hợp với tinh thần từng bộ sưu tập. Với các nhà thiết kế trẻ, người mẫu cũng là một phần của tác phẩm.

Khác với vẻ hào nhoáng trên sàn runway, hậu trường vận hành như một dây chuyền gần như không có khoảng nghỉ. Người mẫu vừa hoàn thành lớp nền lập tức chuyển sang làm tóc, thay trang phục rồi tiếp tục sang khu vực chụp hình. Chỉ cần một công đoạn chậm vài phút, toàn bộ lịch trình phía sau có thể bị xáo trộn.

Các phòng hóa trang gần như kín chỗ. Những bộ trang phục khổ lớn được treo sát tường hoặc đặt trên giá đỡ riêng để tránh biến dạng. Không ít người mẫu phải đứng nguyên một tư thế hàng chục phút vì chỉ một động tác bất cẩn cũng có thể làm hỏng kết cấu của bộ đồ.

Trong lúc chờ lên sân khấu, có người tranh thủ chợp mắt giữa tiếng máy móc vẫn hoạt động không ngừng. Người khác ngồi tựa lưng vào bàn trang điểm vì trang phục quá cồng kềnh, hoặc ăn vội chiếc bánh nhỏ nhưng vẫn cố giữ nguyên lớp son để không phải trang điểm lại.

Ở một góc khác, đèn flash liên tục lóe sáng.

Trước khi bước lên runway, các người mẫu còn thực hiện bộ ảnh và video quảng bá cùng ê-kíp thiết kế. Phía sau mỗi khung hình, các thành viên phụ trách trang phục và đạo cụ liên tục chỉnh sửa từng chi tiết, từ chiếc khuy bung, tà váy chưa đúng form đến những phụ kiện quá khổ khiến người mẫu khó di chuyển. Mọi thao tác đều diễn ra trong vài phút ngắn ngủi trước khi người mẫu được gọi tên tập hợp đằng sau cánh gà, xếp hàng tuần tự để chuẩn bị lên sân khấu.

Áp lực càng lớn với những thiết kế mang tính trình diễn cao. Có bộ được đính kết bằng hàng trăm chi tiết thủ công, có bộ sử dụng kết cấu ba chiều lớn hơn nhiều so với cơ thể người mặc. Vì vậy, người mẫu không chỉ thử trang phục mà còn phải tập cách di chuyển, biểu cảm và làm chủ từng bước catwalk để truyền tải đúng câu chuyện mà nhà thiết kế muốn kể.

Một show diễn chỉ kéo dài vài giờ, nhưng phía sau là hệ thống vận hành không khác nhiều so với một fashion show chuyên nghiệp. Để đảm bảo mọi công đoạn diễn ra trơn tru, K28TT Graduation Show không chỉ có sự tham gia của giảng viên và sinh viên mà còn nhận được sự đồng hành của nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực thời trang, làm đẹp và truyền thông.

Đội ngũ chuyên gia trang điểm, làm tóc, ê-kíp ghi hình, chụp ảnh và livestream phối hợp cùng nhà trường ngay từ khâu chuẩn bị, giúp sinh viên lần đầu trải nghiệm quy trình vận hành của một fashion show chuyên nghiệp.

Sự đồng hành ấy không chỉ mang đến nguồn lực về nhân sự và kỹ thuật, mà còn phản ánh sự kết nối giữa nhà trường với ngành công nghiệp thời trang. Đêm diễn vì thế thu hút đông đảo nhà thiết kế, stylist, đại diện các thương hiệu, doanh nghiệp, người mẫu và nhiều gương mặt trong giới thời trang, làm đẹp đến theo dõi các bộ sưu tập tốt nghiệp.

Càng gần giờ diễn, các nhà thiết kế trẻ càng ít nói. Người lặng lẽ cầm kim chỉ xử lý nốt đường may cuối cùng, người cúi xuống chỉnh lại đôi giày cho người mẫu, người đứng nép sau cánh gà, hai mắt đau đáu nhìn về phía sân khấu chính. Sau gần nửa năm miệt mài trong xưởng thực hành, điều họ chờ đợi không còn là điểm số, mà là khoảnh khắc những ý tưởng trên bản phác thảo thực sự bước ra sàn diễn. Khi đèn bật sáng, mọi chỉnh sửa đều dừng lại và bộ sưu tập bắt đầu "lên tiếng" trước công chúng.

Sáu tháng cho một bộ sưu tập tốt nghiệp

Ánh đèn runway chỉ thắp sáng thành quả của nhiều tháng lao động phía sau cánh gà. Để có vài phút trình diễn trên sân khấu, nhiều sinh viên đã dành gần nửa năm nghiên cứu, phác thảo ý tưởng, thử nghiệm chất liệu, dựng form, may và chỉnh sửa từng thiết kế. Không ít đồ án còn tiêu tốn hàng trăm triệu đồng trước khi xuất hiện trước công chúng.

Thế nhưng, điều khiến các giảng viên quan tâm không nằm ở giá trị của bộ trang phục hay số tiền được đầu tư. Một đồ án tốt nghiệp được đánh giá qua cả quá trình hình thành ý tưởng và phát triển sản phẩm, từ nghiên cứu khách hàng, phân tích xu hướng, xây dựng chất liệu, thử nghiệm kỹ thuật, hoàn thiện portfolio cho đến buổi bảo vệ trước hội đồng. Bộ sưu tập xuất hiện trên sàn diễn chỉ là điểm cuối của hành trình ấy.

Chính vì vậy, trong số 52 sinh viên bảo vệ thành công đồ án tốt nghiệp năm nay, chỉ 34 bộ sưu tập chính thức được trình diễn tại K28TT Graduation Show. Việc xuất hiện trên runway không phải điều kiện bắt buộc để tốt nghiệp, mà là cơ hội để các nhà thiết kế trẻ giới thiệu thành quả học tập với doanh nghiệp, nhà tuyển dụng và công chúng.

Huỳnh Lý Thiên Nhi (nghệ danh Pu) là một trong những sinh viên gây ấn tượng tại K28TT Graduation Show với bộ sưu tập CAI LUONG. Thay vì tái hiện nguyên bản trang phục sân khấu, nữ sinh kết hợp nghệ thuật cải lương tuồng cổ với phong cách thời trang Y2K và bảng màu pastel để tạo nên những thiết kế dạo phố dành cho phụ nữ trẻ. Ý tưởng của bộ sưu tập bắt nguồn từ ký ức tuổi thơ của Thiên Nhi, khi cô thường theo bà xem những vở cải lương trên truyền hình.

Từ một ký ức tuổi thơ đến bộ sưu tập hoàn chỉnh là quãng đường kéo dài khoảng 5 tháng. Thiên Nhi dành nhiều thời gian tìm kiếm tư liệu về cải lương giai đoạn 1990-2010, lục tìm sách, hình ảnh trong thư viện vì nguồn tài liệu trên Internet không đáp ứng đủ nhu cầu nghiên cứu. Thách thức lớn nhất không nằm ở việc tìm cảm hứng, mà là làm sao giữ được tinh thần của cải lương trong khi vẫn tạo ra những thiết kế có tính ứng dụng, phù hợp với thời trang đương đại.

Để tạo hiệu ứng giống những khung hình trên các băng ghi hình cải lương cũ, Thiên Nhi thử nghiệm kỹ thuật đan nhung, đính cườm thủ công nhằm tái hiện cảm giác như những ô pixel chuyển động theo từng bước chân của người mẫu. Đó là những chi tiết rất khó nhận ra nếu chỉ quan sát bộ sưu tập từ hàng ghế khán giả, nhưng lại là kết quả của nhiều lần thử nghiệm và chỉnh sửa.

Bộ sưu tập CAI LUONG của Huỳnh Lý Thiên Nhi giúp nữ sinh đạt tổng điểm 9.3 trong ngày bảo vệ đồ án tốt nghiệp.

Sau gần 5 tháng thực hiện, Thiên Nhi cho biết tổng chi phí dành cho đồ án lên đến hàng trăm triệu đồng. Nữ sinh lý giải khoản đầu tư này không chỉ nằm ở những bộ trang phục xuất hiện trên sàn diễn mà còn bao gồm nhiều công đoạn phía sau như làm mẫu thử, mua nguyên vật liệu, xử lý chất liệu, thuê người mẫu, sản xuất hình ảnh và các chi phí phát sinh trong quá trình hoàn thiện bộ sưu tập.

Nếu Thiên Nhi kể câu chuyện về ký ức tuổi thơ và văn hóa truyền thống qua đồ án tốt nghiệp, Phan Xuân Giàu (nghệ danh Giàu Phan) - thủ khoa đầu ra ngành Thiết kế Thời trang - lại lựa chọn bước vào thế giới của tự nhiên. Bộ sưu tập Crypsis của nam sinh lấy cảm hứng từ khả năng ngụy trang của các loài chân khớp, được phát triển trong khoảng 6 tháng với hàng loạt nghiên cứu về cấu trúc sinh học, màu sắc, hoa văn và kỹ thuật xử lý chất liệu.

Trước khi những thiết kế đầu tiên được cắt may, Giàu dành nhiều tháng chỉ để nghiên cứu. Nam sinh quan sát đặc điểm ngụy trang của các loài chân khớp như bọ ngựa, nhện hay cua, tìm hiểu cách chúng thay đổi màu sắc, hình thái để hòa lẫn vào môi trường sống rồi chuyển hóa những cơ chế sinh học ấy thành ngôn ngữ thời trang.

Từ việc lựa chọn bảng màu, xây dựng họa tiết đến xử lý chất liệu và kỹ thuật đính kết, mọi chi tiết đều được thử nghiệm nhiều lần để vừa giữ được tinh thần của đề tài, vừa phù hợp với một bộ sưu tập thời trang ứng dụng.

Bộ sưu tập Crypsis của thủ khoa Phan Xuân Giàu.

Chia sẻ với Tri Thức - Znews, Giàu cho biết khó khăn nhất không phải là tạo ra một bộ trang phục đẹp, mà là tìm được giải pháp thiết kế đủ thuyết phục để mọi chi tiết đều phục vụ đúng ý tưởng ban đầu. Chính quá trình liên tục thử nghiệm, điều chỉnh và hoàn thiện ấy mới chiếm phần lớn thời gian của đồ án. Bộ sưu tập Crypsis mang về cho cậu điểm trung bình 9,8 cùng danh hiệu thủ khoa đầu ra. Nhưng điều khiến nam sinh hài lòng hơn cả là đã không từ bỏ ý tưởng mình theo đuổi suốt 6 tháng dài đằng đẵng.

Đối với khán giả, K28TT Graduation Show khép lại sau vài giờ trình diễn với những bộ sưu tập độc đáo và những tràng pháo tay dành cho các nhà thiết kế trẻ. Thế nhưng, với các sinh viên, đó chỉ là dấu mốc khép lại bốn năm đại học và mở ra chặng đường mới của nghề thiết kế. Sau đồ án tốt nghiệp, điều họ mang theo không chỉ là một bộ sưu tập hoàn chỉnh, mà còn là kinh nghiệm làm việc thực tế, khả năng phối hợp với nhiều vị trí trong ê-kíp và bản lĩnh để đối mặt với những áp lực đầu tiên của nghề.

Tiếng vỗ tay của khán giả khép lại đêm diễn, nhưng cũng đánh dấu điểm kết của hành trình nhiều tháng nghiên cứu, thử nghiệm, những đêm thức trắng bên bàn cắt rập, những chuyến đi tìm từng loại vải ở chợ đầu mối, những bộ mẫu phải làm đi làm lại và cả áp lực tài chính mà các sinh viên đã trải qua.

Sau đêm diễn hoành tráng tại trường, các bộ sưu tập sẽ tiếp tục được giới thiệu trong chuỗi hoạt động khác, trước khi 5 bộ sưu tập xuất sắc đại diện nhà trường tham dự Thailand International Fashion Week vào tháng 8 sắp tới.

Khép lại màn trình diễn, chủ nhân của những bộ sưu tập tốt nghiệp cùng xuất hiện trên sân khấu trong tiếng reo hò của khán giả.

Ánh đèn runway rồi sẽ tắt và những bộ sưu tập cũng sẽ rời khỏi sân khấu. Điều còn sót lại sau màn trình diễn là những bản phác thảo chi chít nét bút, những cuộn vải đã cắt dở, những bộ mẫu được sửa đi sửa lại nhiều lần và ký ức về những tháng ngày miệt mài trong xưởng thực hành.

Với các sinh viên Thiết kế thời trang, buổi bảo vệ tốt nghiệp không phải vạch đích, mà là cánh cửa đầu tiên bước vào ngành công nghiệp thời trang. Những bản phác thảo đã dần thành hình và những đêm trắng làm đồ án cuối cùng đã đổi lấy một cơ hội để ý tưởng của họ tiếp tục được nhìn thấy, không chỉ trên sàn diễn của trường, mà cả ở những tuần lễ thời trang quốc tế.