Đảng Cộng hòa 'quay xe' với ông Trump vì điều tra Chủ tịch Fed

Cuộc điều tra nhằm vào Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Jerome Powell đang làm dấy lên làn sóng phản đối hiếm hoi trong nội bộ đảng Cộng hòa, đồng thời đe dọa trực tiếp các kế hoạch nhân sự của Tổng thống Donald Trump đối với ngân hàng trung ương quyền lực nhất thế giới.

Căng thẳng bùng phát sau khi ông Powell cáo buộc Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) mở cuộc điều tra của đại bồi thẩm đoàn với mục đích gây sức ép và đe dọa sự độc lập của Fed. Động thái này ngay lập tức vấp phải phản ứng mạnh mẽ từ một số nghị sĩ Cộng hòa chủ chốt tại Thượng viện.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Cục dự trữ liên bang Mỹ (Fed). Ảnh: Reuters.

Nguy cơ xung đột pháp lý

Thượng nghị sĩ Thom Tillis, thành viên có ảnh hưởng của Ủy ban Ngân hàng Thượng viện và không tái tranh cử, tuyên bố sẽ phong tỏa mọi đề cử của ông Trump vào Fed cho đến khi vụ việc được làm rõ.

Theo ông Tillis, những gì đang diễn ra cho thấy nỗ lực rõ ràng nhằm làm suy yếu tính độc lập của ngân hàng trung ương - nền tảng then chốt của chính sách tiền tệ Mỹ.

Lời đe dọa này được xem là rào cản lớn đối với Nhà Trắng. Với tương quan ghế sít sao 13-11 tại Ủy ban Ngân hàng, chỉ cần một nghị sĩ Cộng hòa quay lưng cũng đủ khiến các đề cử Fed rơi vào bế tắc.

Trong khi đó, quy định Thượng viện yêu cầu tối thiểu 60 phiếu để đưa một đề cử gây tranh cãi ra khỏi ủy ban - kịch bản gần như không thể nếu không có sự ủng hộ của phe Dân chủ.

Lãnh đạo phe đa số Thượng viện John Thune thừa nhận nguy cơ xung đột pháp lý với Fed sẽ khiến quá trình phê chuẩn nhân sự trở nên “đặc biệt khó khăn”.

Ông nhấn mạnh sự độc lập của Fed trong hoạch định chính sách tiền tệ là điều không thể bị chính trị hóa, đồng thời cảnh báo các cáo buộc nhằm vào ông Powell “phải thực sự nghiêm trọng và có cơ sở”.

Theo Axios, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent đã cảnh báo Tổng thống Trump rằng cuộc điều tra có thể gây tác động tiêu cực đến thị trường tài chính và làm xáo trộn niềm tin nhà đầu tư. Đáng chú ý, Văn phòng Công tố Mỹ tại Washington được cho là đã khởi động cuộc điều tra mà không thông báo trước cho Bộ Tài chính, Nhà Trắng hay ban lãnh đạo Bộ Tư pháp.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent. Ảnh: Reuters.

Khủng hoảng niềm tin

Nhà Trắng tìm cách hạ nhiệt căng thẳng. Thư ký báo chí Karoline Leavitt khẳng định Tổng thống Trump không chỉ đạo DOJ điều tra và vẫn tin tưởng vào tính độc lập của Fed. Tuy nhiên, bà đồng thời công kích năng lực điều hành của ông Powell, cho rằng Chủ tịch Fed “đã làm việc không hiệu quả”.

Trong khi đó, Thượng nghị sĩ Cộng hòa Lisa Murkowski tuyên bố sẽ cùng ông Tillis chặn các đề cử Fed, gọi cuộc điều tra là “nỗ lực cưỡng ép mang động cơ chính trị”. Một số nghị sĩ khác trong Ủy ban Ngân hàng, như Dave McCormick và Kevin Cramer, cho biết họ không tin ông Powell phạm tội và kêu gọi sớm chấm dứt vụ việc.

Làn sóng phản đối còn vượt ra ngoài Quốc hội. Ba cựu Chủ tịch Fed và bốn cựu Bộ trưởng Tài chính Mỹ, thuộc cả hai đảng, đã ra tuyên bố chung lên án cuộc điều tra, cảnh báo nó có thể phá vỡ nền tảng độc lập của ngân hàng trung ương.

“Hành vi này thường chỉ xuất hiện ở các quốc gia có thể chế yếu, gây hậu quả nghiêm trọng cho lạm phát và toàn bộ nền kinh tế. Nó không có chỗ đứng tại Mỹ - nơi thượng tôn pháp luật là nền tảng cho thành công kinh tế”, tuyên bố nêu rõ.

Về phần mình, ông Powell cho biết cuộc điều tra liên quan đến lời khai của ông trước Quốc hội hồi tháng 6 về dự án cải tạo trụ sở Fed, song nhấn mạnh cần nhìn nhận sự việc trong bối cảnh rộng hơn của các sức ép và đe dọa kéo dài nhằm vào ngân hàng trung ương.

“Vấn đề cốt lõi là liệu Fed có còn được quyết định lãi suất dựa trên dữ liệu và điều kiện kinh tế hay không, hay chính sách tiền tệ sẽ bị dẫn dắt bởi áp lực và sự đe dọa mang màu sắc chính trị”, ông Powell cảnh báo.

Cuộc đối đầu giữa Nhà Trắng và Fed, vốn âm ỉ trong nhiều tháng qua khi ông Trump liên tục thúc ép cắt giảm lãi suất, nay đang bước sang giai đoạn căng thẳng hơn, đặt ra câu hỏi lớn về ranh giới giữa quyền lực chính trị và sự độc lập của ngân hàng trung ương Mỹ.