Đàm phán Mỹ - Iran tại Thụy Sĩ rơi vào bế tắc

Đàm phán Mỹ - Iran diễn ra tại khu nghỉ dưỡng Buergenstock ở Obbuergen, gần Lucerne, Thụy Sĩ. Ảnh: Reuters

Một nguồn tin Iran có liên lạc với phái đoàn nước này tại khu nghỉ dưỡng Burgenstock cho biết với CNN rằng tiến trình đàm phán hiện đã bị đình trệ nhưng chưa đổ vỡ hoàn toàn. Theo nguồn tin, các kênh đối thoại hậu trường vẫn đang được triển khai để thuyết phục các bên tiếp tục tham gia thương lượng và tìm kiếm giải pháp tháo gỡ bất đồng.

Trước đó, Trưởng đoàn đàm phán Iran Mohammad Bagher Ghalibaf đã lên tiếng chỉ trích những phát biểu của Tổng thống Donald Trump, trong đó nhà lãnh đạo Mỹ được cho là đã đưa ra các cảnh báo đối với phái đoàn Iran đang tham dự đàm phán tại Thụy Sĩ.

Ông Trump đồng thời tuyên bố Mỹ có thể kiểm soát eo biển Hormuz nếu không đạt được thỏa thuận với Tehran. Đáp lại, ông Ghalibaf cho rằng các phát biểu trên phản ánh sự "tuyệt vọng" của Washington.

“Chẳng lẽ họ không tự hỏi rằng nếu những lời đe dọa đó thực sự hiệu quả thì ngày hôm nay họ đã không rơi vào tình thế tuyệt vọng như vậy?”, ông Ghalibaf viết trên mạng xã hội X tối 21/6.

Nhà đàm phán hàng đầu của Iran cũng khẳng định lực lượng vũ trang nước này đã sẵn sàng phản ứng nếu xuất hiện các hành động gây sức ép hoặc đe dọa từ phía Mỹ. “Chúng tôi hoàn toàn không coi trọng những lời đe dọa của Mỹ”, ông Ghalibaf tuyên bố.

Ông đồng thời cảnh báo Washington cần thận trọng trong các phát biểu của mình.

“Họ nên cân nhắc kỹ từng lời nói. Các lực lượng vũ trang của chúng tôi đã sẵn sàng đưa ra câu trả lời theo cách riêng của mình. Dù họ nói bao nhiêu đi nữa thì chúng tôi mới là bên hành động”, ông nhấn mạnh.

Những diễn biến mới nhất cho thấy bầu không khí tại vòng đàm phán Mỹ - Iran ở Thụy Sĩ đang trở nên căng thẳng hơn, bất chấp kỳ vọng trước đó về khả năng đạt được tiến triển trong các vấn đề liên quan đến chương trình hạt nhân Iran, lệnh ngừng bắn tại Lebanon cũng như việc thực thi thỏa thuận sơ bộ giữa hai nước.

Giới quan sát nhận định việc các kênh đối thoại hậu trường vẫn được duy trì cho thấy cả Washington và Tehran hiện chưa muốn từ bỏ cơ hội tìm kiếm một thỏa thuận ngoại giao, dù những bất đồng cơ bản vẫn còn rất lớn.

Mỹ tăng tốc đàm phán xuyên đêm với Iran

Một quan chức Mỹ ngày 22/6 xác nhận phái đoàn Mỹ chưa rời bàn đàm phán và các cuộc thảo luận với phía Iran vẫn đang diễn ra.

“Phía Iran vẫn ở đây và các cuộc thảo luận vẫn tiếp tục. Chúng tôi dự kiến sẽ làm việc xuyên đêm”, vị quan chức cho biết.

Theo một nhà ngoại giao cấp cao Mỹ đang tham gia đàm phán tại Thụy Sĩ, Phó Tổng thống JD Vance cùng các thành viên trong phái đoàn Mỹ đã liên tục tham dự các cuộc họp và phiên thương lượng kể từ khi tiến trình đối thoại bắt đầu.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance và con rể của Tổng thống Mỹ, Jared Kushner tại cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran ở Thủy Sĩ. Ảnh: Reuters

Quan chức Mỹ cho biết một trong những nội dung được thảo luận nhiều nhất là việc làm rõ các thông điệp từ phía Iran liên quan đến eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển phần lớn dầu mỏ từ Trung Đông ra thế giới.

Các bên cũng đang tìm cách xây dựng cơ chế bảo đảm tuyến đường biển này tiếp tục được duy trì thông suốt, tránh nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu.

“Chúng tôi đã trao đổi về các cơ chế giảm xung đột và thực thi lệnh ngừng bắn tại miền Nam Lebanon”, quan chức này cho biết.

Ngoài ra, các cuộc thương lượng cũng đề cập tới toàn bộ các nội dung liên quan đến thỏa thuận hạt nhân nhằm tạo nền tảng cho các vòng đàm phán kỹ thuật trong giai đoạn tiếp theo. Theo giới chức Mỹ, các cuộc trao đổi diễn ra với cường độ cao và bao trùm mọi khía cạnh của hồ sơ hạt nhân Iran.

Chiến sự với Iran khiến Mỹ thiệt hại khoảng 40 tỷ USD

Trong khi các cuộc đàm phán đang diễn ra, những đánh giá ban đầu về chi phí chiến tranh cho thấy cuộc xung đột kéo dài gần 4 tháng đã tạo ra gánh nặng kinh tế đáng kể đối với Mỹ. Theo một nghiên cứu sắp công bố của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), chiến sự với Iran đã khiến Bộ Quốc phòng Mỹ (Lầu Năm Góc) thiệt hại khoảng 40 tỷ USD.

Ông Mark Cancian, cố vấn cấp cao của CSIS, cho biết con số trên bao gồm chi phí vũ khí, trang thiết bị bị phá hủy và thiệt hại đối với các căn cứ quân sự. Tuy nhiên, khoản này chưa tính tới các chi phí tác chiến thường xuyên vốn đã được đưa vào ngân sách quốc phòng Mỹ năm tài khóa 2026, hiện vượt mốc 1.000 tỷ USD.

Ngoài Bộ Quốc phòng, nhiều cơ quan liên bang khác như Bộ An ninh Nội địa và Bộ Cựu chiến binh cũng phải gánh thêm khoảng 1 tỷ USD chi phí phát sinh do xung đột.

Không chỉ ngân sách liên bang, người tiêu dùng Mỹ cũng chịu ảnh hưởng trực tiếp từ cuộc chiến.

Theo dữ liệu theo dõi chi phí năng lượng của Đại học Brown, giá xăng tại Mỹ đã tăng từ dưới 3 USD/gallon lên hơn 4 USD/gallon trong phần lớn thời gian diễn ra xung đột. Tính trung bình, mỗi hộ gia đình Mỹ đã phải chi thêm hơn 253 USD so với trường hợp chiến tranh không xảy ra.

Việc nguồn cung dầu từ Trung Đông bị gián đoạn trong gần 4 tháng qua đã khiến thị trường toàn cầu thiếu hụt khoảng 1,15 tỷ thùng dầu, theo dữ liệu của công ty phân tích năng lượng Kpler. Áp lực từ giá năng lượng cũng khiến lạm phát tại Mỹ tăng vượt mốc 4% lần đầu tiên trong vòng 3 năm, theo số liệu mới nhất của Cục Thống kê Lao động Mỹ.

Đáng chú ý, tốc độ tăng giá hiện đã vượt mức tăng thu nhập bình quân của người lao động Mỹ trong năm qua. Điều này đồng nghĩa với việc những khoản tăng lương của người dân trong tháng 4 và tháng 5 gần như bị lạm phát xóa nhòa - tình trạng chưa từng xuất hiện kể từ năm 2023.

Trong bối cảnh chi phí kinh tế ngày càng gia tăng, áp lực đạt được một thỏa thuận với Iran đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy Washington tiếp tục theo đuổi giải pháp ngoại giao tại Thụy Sĩ.