|
|
Một bệnh nhi được cấp cứu tại Bệnh viện Nhi đồng 1. Ảnh minh họa: Duy Hiệu. |
Theo thông tin chia sẻ tại Hội nghị Sốt xuất huyết Dengue 2026 ngày 6/11, trong 10 tháng đầu năm nay, cả nước ghi nhận 170.684 ca mắc và 21 ca tử vong. Bệnh lưu hành quanh năm ở mọi tỉnh thành, lan cả đến các tỉnh miền núi phía Bắc, nơi trước đây ít ghi nhận ca bệnh.
Sốt xuất huyết không còn chỉ xuất hiện theo mùa
Sốt xuất huyết đã gây gánh nặng liên tục tại Việt Nam suốt hơn 4 thập kỷ. Kể từ năm 1980 đến nay, cả nước ghi nhận hàng trăm nghìn ca mắc mỗi năm, năm nào cũng có ca tử vong. Năm 2025, Việt Nam ghi nhận 184.903 ca, cao nhất khu vực châu Á - Thái Bình Dương, vượt Philippines, Indonesia và Bangladesh. Bệnh lưu hành quanh năm tại tất cả tỉnh thành, lan rộng ra cả các tỉnh miền núi phía Bắc như Tuyên Quang, Sơn La.
Chia sẻ bên lề hội nghị, TTND.GS.TS Nguyễn Văn Kính, nguyên Giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cho biết sốt xuất huyết hiện không còn chỉ xuất hiện theo mùa mà có xu hướng lưu hành quanh năm. Biến đổi khí hậu, nhiệt độ, lượng mưa cùng quá trình đô thị hóa tạo nhiều điều kiện thuận lợi cho muỗi truyền bệnh sinh sôi.
Công tác kiểm soát dịch còn nhiều khó khăn. Nhiều người nhiễm virus không có biểu hiện lâm sàng rõ ràng, trong khi việc xử lý nơi muỗi đẻ trứng, diệt lăng quăng và kiểm soát véc-tơ truyền bệnh tại cộng đồng chưa phải lúc nào cũng được thực hiện thường xuyên, đồng bộ.
 |
| TTND.GS.TS Nguyễn Văn Kính, nguyên Giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. Ảnh: Phương Anh. |
"Virus Dengue hiện có 4 type huyết thanh. Một người có thể mắc bệnh nhiều lần do không có miễn dịch bảo vệ chéo đầy đủ giữa các type. Đáng chú ý, người từng mắc sốt xuất huyết vẫn có nguy cơ mắc lại, thậm chí lần nhiễm sau có thể diễn biến nặng hơn", GS Kính nói với Tri Thức - Znews.
Điều khiến chuyên gia đặc biệt lưu ý trong quá trình mắc sốt xuất huyết là giai đoạn hạ sốt. Nhiều người thường cho rằng khi thân nhiệt trở về bình thường, bệnh đã thuyên giảm. Tuy nhiên, đây có thể là thời điểm bệnh bước vào giai đoạn nguy hiểm, với nguy cơ thoát huyết tương, cô đặc máu, sốc và suy tạng.
TS Hoàng Minh Đức, Cục trưởng Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế, cũng cho hay việc kiểm soát sốt xuất huyết vẫn là điều khiến ngành y tế trăn trở, bởi sau nhiều năm triển khai các biện pháp phòng, chống, tay chân miệng và sốt xuất huyết vẫn là 2 bệnh lưu hành ở Việt Nam.
 |
| TS Hoàng Minh Đức, Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) chia sẻ tại hội nghị. Ảnh: Nguyễn Thi. |
"Công tác phòng, chống đã có hiệu quả, song chúng ta vẫn chưa kiểm soát được hai bệnh này như mong muốn. Năm nào, lãnh đạo Bộ Y tế, Cục Phòng bệnh, các viện Vệ sinh Dịch tễ, Viện Sốt rét và Viện Pasteur cũng phải tổ chức các đoàn làm việc với Sở Y tế tại TP.HCM, Đà Nẵng và nhiều địa phương ở cả miền Nam, miền Bắc về tình hình sốt xuất huyết”, TS. Hoàng Minh Đức cho biết.
Không thể chỉ trông chờ vào phun hóa chất
Chia sẻ thêm về công tác phòng bệnh, GS Nguyễn Văn Kính nhấn mạnh diệt muỗi trưởng thành bằng phun hóa chất là cần thiết nhưng chưa đủ. Muốn kiểm soát dịch bền vững, cần xử lý tận gốc các ổ bọ gậy, lăng quăng nơi muỗi sinh sản.
Các dụng cụ chứa nước trong nhà, vật phế thải có khả năng đọng nước, chậu cây, lốp xe cũ và những khu vực ẩm thấp cần được kiểm tra, vệ sinh thường xuyên. Việc phòng bệnh không thể chỉ trông chờ vào ngành y tế mà cần sự tham gia của từng hộ gia đình và cộng đồng dân cư.
Hệ thống y tế cơ sở có vai trò quan trọng trong giám sát ca bệnh, phát hiện sớm ổ dịch và hướng dẫn người dân xử lý môi trường. Tuy nhiên, nhân lực và nguồn lực tại tuyến cơ sở ở một số nơi còn hạn chế, ảnh hưởng đến việc theo dõi véc-tơ truyền bệnh và triển khai các biện pháp phòng dịch tại cộng đồng.
Bên cạnh các biện pháp dự phòng, vaccine cũng là một hướng tiếp cận trong phòng chống sốt xuất huyết. Tuy nhiên, tiêm vaccine không thay thế các biện pháp diệt muỗi, diệt lăng quăng và phòng tránh muỗi đốt. Người dân cần tìm hiểu chỉ định, độ tuổi và khuyến cáo tiêm chủng tại cơ sở y tế.
Trong cuốn sách Sống khỏe mạnh không phụ thuộc vào thuốc, giáo sư Ryoko Chiba cho rằng nguyên tắc cơ bản khi sử dụng thuốc trong cuộc sống thường ngày chính là “ngắn và cụ thể”. Khi nào bị bệnh thì uống thuốc. Hết bệnh thì nhanh chóng ngừng thuốc. Tuy nhiên, nếu chỉ thay đổi mỗi cách sử dụng thuốc thì chúng ta không thể khỏe mạnh lên. Để thật sự khỏe mạnh, mỗi chúng ta cũng cần thay đổi cả thói quen sống và cách suy nghĩ của mình.
