Cuộc đua xây dựng đế chế ngoài không gian

Cuộc đua chinh phục không gian của các tỷ phú không hề dễ dàng.

Tuần qua, cả Jeff Bezos và Elon Musk đều phải đối mặt với những khó khăn riêng trong cuộc cạnh tranh ngày càng quyết liệt ngoài vũ trụ.

Những diễn biến này cho thấy việc hiện thực hóa những giấc mơ khoa học viễn tưởng khó khăn đến mức nào, theo Wall Street Journal.

Với Bezos, thách thức lớn nhất vẫn là đưa những thiết bị của mình rời khỏi Trái Đất. Điều đó được thể hiện rõ qua vụ nổ của tên lửa Blue Origin ngay trên bệ phóng vào tối 28/5.

Trong khi đó, rắc rối của Musk phức tạp hơn. Nó diễn ra trên mạng xã hội khi ông đưa ra những thông tin gây khó hiểu về mảng kinh doanh trung tâm dữ liệu của SpaceX.

Điều này khiến giới đầu tư bối rối trước đợt IPO sắp tới của công ty, vốn được kỳ vọng có thể huy động hàng chục tỷ USD để tài trợ cho tham vọng đưa con người sinh sống trên nhiều hành tinh.

Dù gặp những vấn đề khác nhau, cả hai đang theo đuổi mục tiêu tương tự: xây dựng một "đế chế ngoài không gian".

Tên lửa Atlas V của United Launch Alliance cất cánh mang theo các vệ tinh mạng internet Project Kuiper của Amazon từ Trạm Không gian Cape Canaveral ở Mỹ vào năm 2025. Ảnh: Reuters.

Cuộc đua ngoài không gian

Cả Bezos và Musk đều tin rằng không gian là nơi lý tưởng để đặt các trung tâm dữ liệu từ xa, một phần nhờ nguồn năng lượng khổng lồ có thể khai thác từ Mặt Trời.

Hai tỷ phú này đang tận dụng toàn bộ hệ sinh thái doanh nghiệp của mình để chuẩn bị cho cuộc cạnh tranh trên, dù vẫn còn nhiều rào cản khoa học và công nghệ.

Theo những cách tiếp cận khác nhau, cả hai đều đang xây dựng một hệ sinh thái gồm: Tên lửa để bay vào không gian, trung tâm dữ liệu hoạt động trên quỹ đạo, cùng vệ tinh truyền tải dữ liệu giữa Trái Đất và không gian.

Về phía tỷ phú Bezos, trong khi Blue Origin vẫn chật vật với chương trình tên lửa và nuôi tham vọng phát triển trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo, Amazon đang thống trị thị trường điện toán đám mây trên Trái Đất.

Ngược lại, Musk đã xây dựng được đế chế tên lửa hàng đầu thế giới cùng hệ thống vệ tinh tạo ra nguồn sinh lời dồi dào. Giờ đây, ông muốn đưa SpaceX lên sàn chứng khoán bằng lời hứa rằng công ty có thể phát triển các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo trên quỹ đạo.

Nếu thành công, đây sẽ là đòn tấn công trực diện vào "con gà đẻ trứng vàng" của Amazon: Dịch vụ điện toán đám mây Amazon Web Services (AWS).

Tầm nhìn của Musk có thể mất nhiều năm nữa mới thành hiện thực, thậm chí là lâu hơn.

Tuy nhiên, những chi tiết được hé lộ trong bản cáo bạch IPO công bố tháng 5 đã hé lộ bước đi đầu tiên của SpaceX trong việc cho thuê năng lực tính toán.

Hồ sơ cho thấy SpaceX đã ký thỏa thuận với Anthropic, một trong những phòng thí nghiệm AI hàng đầu thế giới.

Theo đó, Anthropic đồng ý trả 1,25 tỷ USD mỗi tháng đến tháng 5/2029 để sử dụng hai trung tâm dữ liệu Colossus và Colossus II của SpaceX tại bang Tennessee. Hai cơ sở này cung cấp khoảng 1 gigawatt công suất tính toán.

"Tư duy dựa trên các nguyên lý nền tảng giúp chúng tôi xây dựng hệ thống điện toán quy mô lớn với tốc độ nhanh và chi phí thấp hơn phần lớn doanh nghiệp trong ngành", SpaceX khẳng định.

Tàu vũ trụ Starship và tên lửa đẩy Super Heavy của SpaceX trong chuyến bay thử nghiệm thứ 12 từ khu phức hợp phóng SpaceX tại Starbase, Texas, Mỹ. Ảnh: Reuters.

Dù vậy, quy mô này vẫn còn khá nhỏ so với AWS của Amazon.

Công ty này đang chạy đua để xây dựng cơ sở hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm định vị tốt hơn mảng kinh doanh điện toán đám mây của mình, đóng vai trò chủ chốt trong sự bùng nổ công nghệ mới.

Giám đốc điều hành Amazon, Andy Jassy, ​​đã công bố kế hoạch đầu tư 200 tỷ USD chỉ riêng trong năm nay.

Mùa thu năm 2025, Amazon đã khai trương khu phức hợp trị giá 11 tỷ USD tại bang Indiana để vận hành các mô hình AI cho Anthropic.

Anthropic cũng tuyên bố sẽ chi hơn 100 tỷ USD trong thập kỷ tới nhằm đảm bảo quyền tiếp cận tới 5 gigawatt năng lực tính toán từ AWS.

Tất cả điều đó đều củng cố vị thế thống trị của AWS trên Trái Đất.

Thách thức

Khi các nhà đầu tư ngày càng đặt cược vào tham vọng ngoài Trái Đất, cả Bezos lẫn Musk đều phải chứng minh giấc mơ chinh phục không gian có thể vượt qua những trở ngại thực trên mặt đất.

Hôm 28/5, tên lửa New Glenn của Blue Origin phát nổ tạo ra ngọn lửa khổng lồ bao trùm và phá hủy Tổ hợp phóng không gian 36 tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy, Florida. Sự việc chỉ vài giây sau khi thử nghiệm bắt đầu.

Đây hiện là bệ phóng duy nhất được trang bị để phóng New Glenn. Blue Origin kỳ vọng New Glenn sẽ được sử dụng để đưa vệ tinh của Amazon và nhiều khách hàng khác lên quỹ đạo.

Ngay sau vụ nổ, Bezos đăng trên mạng xã hội rằng ông sẽ tiếp tục xây dựng lại, ám chỉ rằng ngay cả trong thất bại, công việc vẫn mang ý nghĩa đặc biệt.

"Điều đó xứng đáng", ông viết ngắn gọn.

Trạm Vũ trụ quốc tế (ISS) được phi hành gia Nga chụp từ tàu vũ trụ Soyuz MS-19 vào tháng 4/2022. Ảnh: Roscosmos/ Reuters.

Trong khi đó, tỷ phú Musk cũng đang nỗ lực “vá” những điểm yếu tiềm tàng trong đế chế của mình.

SpaceX và Tesla - nơi Musk cùng là CEO - đã công bố các kế hoạch xây dựng nhà máy sản xuất chip quy mô lớn nhằm tạo ra năng lực tính toán cần thiết cho những trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo, robot hình người và xe tự lái.

Trong khi đó, các trung tâm dữ liệu hiện tại của Musk được đưa vào hệ sinh thái SpaceX sau khi công ty sáp nhập với startup AI của ông là xAI hồi đầu năm.

Cơ sở đầu tiên được xây dựng chỉ trong 122 ngày, còn cơ sở thứ hai hoàn thành trong 91 ngày. Công ty tự hào tuyên bố thời gian này nhanh hơn đáng kể so với tiêu chuẩn ngành là hai năm để xây dựng cơ sở hoàn toàn mới với công suất thấp hơn.

Tuy nhiên, việc này cũng gây tranh cãi. Người dân tại Memphis đã phản đối các trung tâm dữ liệu do lo ngại về mức tiêu thụ điện năng và nước quá lớn.