Cú xoay chuyển được Tổng thống Trump ‘tán dương hết lời’

Lễ ký kết thỏa thuận hòa bình Mỹ - Iran tại Geneva hứa hẹn hạ nhiệt thị trường năng lượng toàn cầu.

Tại Quốc hội vào thứ Hai, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif tiết lộ các cuộc đàm phán từng rơi vào bế tắc, nhưng Tổng tư lệnh quân đội Pakistan, Thống chế Asim Munir, đã kiên trì duy trì đối thoại.

Thống chế Asim Munir, Tổng tham mưu trưởng quân đội Pakistan. Ảnh: ISPR.

Thủ tướng Sharif cũng ghi nhận đóng góp của Phó Thủ tướng kiêm Ngoại trưởng Ishaq Dar, Bộ trưởng Nội vụ Mohsin Naqvi, cùng sự phối hợp từ các đối tác như Qatar, Ả Rập Xê Út, Thổ Nhĩ Kỳ và Trung Quốc.

Sức ép từ các nước vùng Vịnh đã góp phần khiến Tổng thống Mỹ Donald Trump tạm dừng kế hoạch tấn công Iran.

Trong bài phát biểu, ông Sharif nhắc đến nhà lãnh đạo tối cao Iran, người đã thể hiện sự sáng suốt và kiên trì trong suốt quá trình đàm phán đầy nhạy cảm.

Mối giao hảo với Washington

Ông Sharif vinh danh ông Munir là kiến trúc sư chính của thỏa thuận, nhấn mạnh sự tận tâm và tinh thần không từ bỏ của ông đã giúp cánh cửa ngoại giao luôn rộng mở.

"Trong giai đoạn nước rút, ông Munir đã thức trắng ngày đêm để dập tắt ngọn lửa chiến tranh. Nếu không có nỗ lực đó, giấc mơ hòa bình đã tan vỡ", ông Sharif khẳng định.

Sự nổi lên của ông Munir trên trường quốc tế diễn ra song song với việc củng cố quyền lực quân đội tại Pakistan. Ông Munir đã xây dựng mối quan hệ gần gũi với Tổng thống Trump, người thường gọi ông là "thống chế yêu thích".

Ông Adam Weinstein, Phó Giám đốc chương trình Trung Đông tại Viện Quincy, nhận định mối quan hệ này mang tính then chốt.

Ngày 18/6, giữa cuộc chiến kéo dài 12 ngày giữa Israel và Iran có sự tham gia của Mỹ, ông Trump đã tiếp ông Munir tại Nhà Trắng. Đây là lần đầu tiên một tổng thống Mỹ tiếp riêng một lãnh đạo quân sự Pakistan mà không có lãnh đạo dân sự đi cùng.

Ông Trump gọi ông Munir là "một chiến binh xuất sắc" và "nhân vật rất quan trọng", đồng thời nhận xét Pakistan "hiểu Iran rất rõ".

Thống chế Asim Munir có mối quan hệ tốt đẹp với Washington nói chung và Tổng thống Mỹ Donald Trump nói riêng, tạo tiền đề cho hoạt động đàm phán giữa Tehran và Washington. Ảnh: Reuters.

‘Phương châm không bao giờ bỏ cuộc’

Hành trình đi đến thỏa thuận không hề dễ dàng. Thống chế Asim Munir là một trong hai nhà trung gian trực tiếp tham gia đàm phán tại Islamabad ngày 11/4.

Chuyến thăm Iran của ông Munir được đánh giá là bước ngoặt giúp đưa các bên trở lại bàn đàm phán.

Vài giờ trước khi lệnh ngừng bắn hết hiệu lực, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo gia hạn thỏa thuận theo đề nghị của Thống chế Asim Munir và Thủ tướng Shehbaz Sharif.

Trên Truth Social, ông Trump viết: "Trên cơ sở chính phủ Iran đang rạn nứt nghiêm trọng, và theo đề nghị của Thống chế Asim Munir cùng Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif, chúng tôi đã đồng ý tạm dừng các hành động tấn công".

Dù vòng đàm phán đầu tiên không đạt kết quả, đây là cuộc tiếp xúc trực tiếp cấp cao nhất giữa Washington và Tehran kể từ năm 1979, giúp duy trì kênh liên lạc qua Pakistan.

Suốt nhiều tuần sau đó, các cuộc đối thoại trực tiếp hoàn toàn bế tắc. Có lúc, ông Trump còn ngỏ ý rằng hai bên có thể trao đổi qua điện thoại nếu cần thiết.

Trong khoảng thời gian này, các quan chức Pakistan vẫn kiên trì di chuyển giữa Washington và Tehran, dù bề ngoài hầu như không có tiến triển.

Jauhar Saleem, một cựu nhà ngoại giao Pakistan, nhận định rằng vai trò trung gian của Islamabad không chỉ dừng lại ở những điều chỉnh chiến thuật nhất thời.

"Đây không phải là vấn đề về những thay đổi giữa tháng 4 và tháng 6. Đó là minh chứng cho phương châm không bao giờ bỏ cuộc trong ngoại giao, nơi một trung gian đáng tin cậy, được cả hai phía tôn trọng, cuối cùng có thể giúp hóa giải những hoài nghi sâu sắc", Saleem chia sẻ với Al Jazeera.

Theo ông, nhiệm vụ của Pakistan không chỉ dừng ở việc kéo gần khoảng cách giữa các bên, mà còn phải hóa giải mâu thuẫn giữa phe thực dụng và phe cứng rắn trong nội bộ mỗi quốc gia, đặc biệt là Iran.

"Lợi thế của Pakistan chính là sự tín nhiệm, đóng vai trò một người bạn chân thành, thiện chí và là một trung gian công tâm", ông nhấn mạnh.

Pakistan không đơn độc

Ngày 31/3, Pakistan cùng Trung Quốc đã ký kết kế hoạch hòa bình 5 điểm nhằm chấm dứt chiến tranh, trong bối cảnh Bắc Kinh lo ngại việc phong tỏa eo biển Hormuz ảnh hưởng đến nguồn cung năng lượng.

Tháng 5, ông Munir thăm Tehran lần thứ hai cùng ông Naqvi. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cũng nhiều lần tới Islamabad để làm việc riêng với phía Pakistan, khẳng định quyết tâm gắn bó với các nhà trung gian cho tới khi đạt kết quả.

Đến thứ Bảy, ông Dar hội đàm với các đồng cấp từ Ả Rập Xê Út, Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập để chốt giai đoạn cuối. Dù Bộ Ngoại giao Iran bày tỏ sự thận trọng về lễ ký kết, và vụ tấn công của Israel vào Beirut tạo ra bất định vào phút chót, thỏa thuận vẫn được công bố trên nền tảng X bởi ông Sharif và được ông Trump xác nhận sau đó.

Trước ngày sinh nhật của mình, ông Trump khẳng định ngày 14/6, Mỹ và Iran sẽ ký thỏa thuận hòa bình. Ảnh: Reuters.

"Thỏa thuận với Cộng hòa Hồi giáo Iran hiện đã hoàn tất. Xin chúc mừng tất cả mọi người!" - Tổng thống Trump thông báo trên nền tảng Truth Social.

Thỏa thuận này không chỉ chấm dứt 100 ngày xung đột căng thẳng mà còn khẳng định vai trò trung gian đắc lực của Pakistan. Dù lộ trình thực thi vẫn còn nhiều thách thức, hy vọng về sự ổn định cho khu vực và thị trường năng lượng toàn cầu đã trở nên rõ nét hơn.