|
|
Khói bốc lên sau một vụ nổ tại khu công nghiệp ở Fujairah, UAE. Ảnh: Bloomberg. |
Khoảng giữa tháng 3, Huawei Cloud đăng trên mạng xã hội một thông điệp, cảnh báo rủi ro từ việc phụ thuộc vào một nhà cung cấp dịch vụ đám mây duy nhất.
“Sự phụ thuộc vào một địa điểm duy nhất là chuyện của quá khứ. Với những bất ổn xung quanh, đa đám mây không còn là tùy chọn nữa mà là điều thiết yếu”, Huawei Cloud, một trong những nhà cung cấp dịch vụ đám mây hàng đầu của Trung Quốc tại vùng Vịnh, đăng trên X.
Huawei không trực tiếp đề cập đến chiến tranh, nhưng hãng này liên tục khuếch đại thông điệp đó khi căng thẳng giữa Mỹ và Iran leo thang kể từ đầu tháng 3.
Hạ tầng đám mây trở thành mục tiêu quân sự
Ngày 1/3, máy bay không người lái tấn công 3 trung tâm dữ liệu của Amazon Web Services (AWS) tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Bahrain. Đây là cuộc tấn công quân sự đầu tiên được xác nhận nhằm vào một nhà cung cấp dịch vụ điện toán đám mây quy mô lớn.
Các cuộc tấn công làm gián đoạn dịch vụ trên khắp các ngân hàng, nền tảng công nghệ tài chính và ứng dụng gọi xe ở vùng Vịnh.
Kể từ đó, Iran đe dọa sẽ tiếp tục nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng công nghệ của Mỹ, bao gồm cả trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo Stargate trị giá 30 tỷ USD, nơi đặt các cụm GPU của Nvidia và các hệ thống OpenAI độc quyền.
Các chuyên gia cho rằng cú sốc từ những cuộc tấn công này có thể định hình lại cách các chính phủ trong khu vực đánh giá nhà cung cấp dịch vụ điện toán đám mây. Khi rủi ro địa chính trị gia tăng, các công ty Trung Quốc có thể được xem là những lựa chọn thay thế ổn định hơn, đặc biệt nếu xung đột kéo dài.
Tương lai sẽ phụ thuộc rất nhiều vào cách các công ty công nghệ Mỹ phản ứng trước các cuộc tấn công và chính phủ vùng Vịnh có bắt đầu ưu tiên khả năng phục hồi và đa dạng hóa hơn là các liên minh lâu dài hay không.
 |
| Trung tâm dữ liệu điện toán đám mây là hạ tầng dễ bị tổn thương trong chiến tranh. Ảnh: Bloomberg. |
“Cuộc chiến và các cuộc tấn công của Iran vào cơ sở hạ tầng dữ liệu ở vùng Vịnh cho thấy các trung tâm dữ liệu hiện là tài sản chiến lược và là mục tiêu tiềm năng trong chiến tranh hiện đại”, Yuval Less, cộng tác viên nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia ở Tel Aviv, nói với Rest of World.
“Tại vùng Vịnh, đặc biệt là UAE và Saudi Arabia, các quốc gia có khả năng sẽ tiếp tục giữ thái độ trung lập giữa Mỹ và Trung Quốc như một phần trong nỗ lực rộng lớn hơn nhằm thúc đẩy hiện đại hóa công nghệ và phát triển cơ sở hạ tầng kỹ thuật số của họ”, Less cho biết.
Theo công cụ theo dõi công khai của AWS, các dịch vụ của họ tại 2 quốc gia này bị gián đoạn ở các mức độ khác nhau tính đến ngày 7/4.
“AWS Bahrain bị gián đoạn do cuộc xung đột. Chúng tôi phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương và ưu tiên sự an toàn của nhân viên trong suốt quá trình khắc phục sự cố”, AWS tuyên bố.
Google, Microsoft, Oracle, Alibaba, Huawei và Tencent không trả lời các câu hỏi của Rest of World về phạm vi hoạt động trong khu vực và tác động của chiến tranh đến hoạt động điện toán đám mây của họ.
"Chiến trường" của điện toán đám mây
Từ lâu, vùng Vịnh là chiến trường của các công ty điện toán đám mây của Mỹ và Trung Quốc. Alibaba là công ty tiên phong trong khu vực, ra mắt trung tâm dữ liệu đầu tiên tại Dubai vào năm 2016.
Amazon và Microsoft bắt đầu xây dựng nhiều trung tâm dữ liệu tại Bahrain và UAE vào năm 2019. Một năm sau, đến lượt Oracle xây dựng cơ sở hạ tầng điện toán đám mây tại UAE.
Google ký kết các thỏa thuận hợp tác với Qatar vào năm 2020 và bắt đầu xây dựng các trung tâm dữ liệu tại đây từ năm 2023.
Mặc dù gia nhập thị trường muộn, các công ty Mỹ nhanh chóng mở rộng quy mô kinh doanh tại khu vực này. Amazon, Google, Microsoft và Oracle đều vận hành ít nhất 2 vùng điện toán đám mây, nơi có nhiều trung tâm dữ liệu hoạt động, tại vùng Vịnh.
 |
| Bản đồ phân bổ số lượng vùng điện toán đám mây (cloud region) trong khu vực. Ảnh: Rest of world. |
Vào tháng 5/2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump thúc đẩy sự quan tâm của Mỹ đối với lĩnh vực điện toán đám mây tại vùng Vịnh, thu xếp các thỏa thuận trị giá hàng trăm tỷ USD trong chuyến đi tới Saudi Arabia, Qatar và UAE.
Các thỏa thuận này bao gồm quan hệ đối tác lớn về trí tuệ nhân tạo (AI) và điện toán đám mây, chẳng hạn như kế hoạch xây dựng một khu phức hợp trung tâm dữ liệu 5 gigawatt tại Abu Dhabi và mở rộng khả năng tiếp cận các chip AI tiên tiến của Mỹ.
Trong khi đó, các nhà cung cấp dịch vụ điện toán đám mây Trung Quốc cũng đạt được một số thành công nhất định trong khu vực, nhưng họ phải đối mặt với những hạn chế do các quốc gia vùng Vịnh ưu tiên các mối quan hệ đối tác quan trọng với các công ty công nghệ Mỹ vì những ảnh hưởng đến an ninh quốc gia.
“Công nghệ là một lĩnh vực chiến lược đối với các chính phủ trong khu vực và vấn đề gây lo ngại về an ninh quốc gia… Nó rất khác so với việc ký kết một biên bản ghi nhớ để thúc đẩy nhập khẩu trà hoặc ôtô”, Robert Mogielnicki, học giả không thường trú tại Viện Các quốc gia vùng Vịnh Ả Rập ở Washington DC, nói với Rest of World.
Tuy nhiên, ông Mogielnicki cho biết, một cuộc xung đột kéo dài có thể buộc các công ty phải đánh giá lại các cam kết của họ trong khu vực.
Cán cân công nghệ xê dịch
Nếu các tập đoàn công nghệ đa quốc gia của Mỹ lo ngại, điều này có thể tạo ra khoảng trống trên sân chơi thương mại cho các đối thủ cạnh tranh Trung Quốc.
Các công ty Trung Quốc từ lâu tìm cách thâm nhập thị trường này. Năm 2016, Alibaba thành lập liên doanh với Công ty Điện toán đám mây Saudi Arabia. Năm 2025, Alibaba khai trương trung tâm dữ liệu mới tại Dubai.
Huawei mở rộng sự hiện diện tại vùng Vịnh thông qua các đối tác viễn thông trong nước và mở rộng trung tâm điện toán đám mây Riyadh vào năm 2023. Tencent là công ty mới nhất gia nhập thị trường.
Mặc dù bắt đầu xây dựng trung tâm dữ liệu đầu tiên tại Bahrain vào năm 2021, họ mở rộng cơ sở hạ tầng điện toán đám mây vào năm 2025 với khoản đầu tư 150 triệu USD từ Saudi Arabia.
Đồng thời, sự cạnh tranh trong lĩnh vực cơ sở hạ tầng điện toán đám mây ở vùng Vịnh trở nên khốc liệt hơn nhiều so với một cuộc đối đầu đơn thuần giữa Mỹ và Trung Quốc.
Các quốc gia vùng Vịnh ngày càng đầu tư nhiều hơn vào cơ sở hạ tầng trung tâm dữ liệu riêng, giảm sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp bên ngoài. Trên khắp khu vực, các nhà khai thác viễn thông và các công ty do nhà nước hậu thuẫn đang xây dựng năng lực nội địa.
Saudi Arabia và UAE đang nhanh chóng định vị lại mình như những trung tâm trí tuệ nhân tạo (AI) toàn cầu, đầu tư hàng chục tỷ USD vào các trung tâm dữ liệu, thành phố thông minh và cơ sở hạ tầng kỹ thuật số.
Saudi Arabia kỳ vọng AI sẽ đóng góp khoảng 12% GDP vào năm 2030, trong khi UAE đặt mục tiêu tạo ra khoảng 96 tỷ USD từ AI trong cùng kỳ. Thị trường trung tâm dữ liệu của khu vực dự kiến tăng gần gấp 3 lần, lên khoảng 9,5 tỷ USD vào năm 2030.
NVIDIA từng được cứu bởi cộng đồng game thủ
Ngay cả khi giá cổ phiếu rơi xuống đáy, NVIDIA vẫn xuất xưởng những con chip silicon phức tạp nhất từng được chế tạo. Những con chip này kết hợp sự bùng nổ của internet băng thông rộng tại gia và sự phát triển của máy tính đa phương tiện gia đình đã mở ra điều mà một số nhà phê bình sau này gọi là Thời kỳ Hoàng kim của game PC.
Cuốn sách NVIDIA - Cỗ máy tư duy vĩ đại thuật lại câu chuyện đầy lôi cuốn của Jensen Huang và NVIDIA và cách ông dẫn dắt công ty trở thành một đế chế công nghệ.
