Khởi đầu là một nghiên cứu về sức mạnh công nghệ của Mỹ, Mehran Gul nhận thấy vấn đề còn rộng hơn thế. Ông hiểu rằng thế giới có rất nhiều công ty công nghệ giá trị cao, phát triển rất nhanh và nằm ở khắp nơi trên thế giới. Phát hiện này dẫn ông tới ra mắt cuốn sách đầu tay The New Geography of Innovation.
Bản đồ giới công nghệ toàn cầu
Cuốn sách đưa độc giả vào một chuyến tham quan đầy tham vọng từ Singapore đến Thụy Sĩ, giới thiệu cho người đọc hàng chục học giả, doanh nhân, nhà đầu tư và quan chức chính phủ cùng sự ảnh hưởng của họ tới bức tranh công nghệ của thế giới.
 |
| Cuốn sách ra mắt tháng 7/2025. Ảnh: Wall Street Journal. |
Một chủ đề lớn là giáo dục, trong đó, Gul tiết lộ rằng bằng cấp của Mỹ không còn là tấm vé thiết yếu để bước vào nền kinh tế công nghệ cao. Các trường đại học trên khắp thế giới hiện nay đều có thể cung cấp nền giáo dục kỹ thuật và khoa học xuất sắc.
Ông Gul nhắc nhở rằng bài báo khoa học được trích dẫn rộng rãi nhất về trí tuệ nhân tạo lại được bốn nhà nghiên cứu của Microsoft viết từ Bắc Kinh. Tất cả họ đều chưa từng học tập hay làm việc bên ngoài Trung Quốc.
Do vậy, việc siết chặt quy định đối với người nước ngoài muốn du học tại Mỹ có thể không có tác động trừng phạt như một số người ở Washington vẫn nghĩ. Những sinh viên xuất sắc có nhiều lựa chọn tốt ở những nơi khác.
Chủ đề thứ hai là sự đổi mới hiện diễn ra ở khắp nơi. Các cộng đồng nghiên cứu công nghệ và doanh nhân năng động đang hoạt động ở những nơi xa Thung lũng Silicon.
“Ở Phần Lan, chúng tôi có một hệ thống xã hội và một cộng đồng đã giúp chúng tôi thành công”, Ilkka Paananen, CEO một công ty trò chơi điện tử ở Helsinki, cho biết.
Hay những người khác lại đánh giá cao sự sôi động và cơ hội việc làm ở nhiều khu vực khác, chẳng hạn như khu vực xung quanh ga King’s Cross ở London. Các doanh nhân công nghệ đầy tham vọng hiện không cần đến Mỹ để tìm kiếm cộng sự và cơ hội.
 |
| Các công ty dẫn đầu toàn đầu. Ảnh: Statista. |
Điểm quan trọng thứ ba là sự hỗ trợ từ nhà nước đang diễn ra rất đa dạng, không hề có công thức chung. Chính phủ Singapore cung cấp các khoản tài trợ, miễn thuế và cơ hội sở hữu cổ phần để khuyến khích thành lập công ty mới. Những chính sách này đưa Singapore thành “một trong những nhà hảo tâm hào phóng nhất đối với các doanh nhân công nghệ trên thế giới”, ông Gul khẳng định.
Hàn Quốc thì cung cấp các khoản vay lãi suất thấp cho các công ty khởi nghiệp và tạo điều kiện dễ dàng hơn cho họ niêm yết cổ phiếu trên thị trường chứng khoán. Tại Canada, chính phủ đang rót tiền vào các nghiên cứu và chào đón những người nhập cư tri thức cao đến thực hiện nghiên cứu. Đây có thể là lý do Canada đang có 31 công ty công nghệ tư nhân, mỗi công ty trị giá hơn 1 tỷ USD.
“Kiến thức, cơ sở hạ tầng và nhân tài, những nguồn lực cần thiết để xây dựng các công ty đều đã được phân tán rộng rãi hơn nhiều”, ông Gul viết.
Đáng chú ý, Trung Quốc đã vượt trội hơn toàn bộ quốc gia trên. Các công ty khởi nghiệp đã mọc lên như nấm. Không dưới 1.300 công ty nước ngoài đang vận hành các phòng thí nghiệm nghiên cứu ở Trung Quốc.
Cạnh tranh Trung - Mỹ và cuộc chơi công nghệ
Tuy nhiên, căng thẳng Trung - Mỹ gần đây đã góp phần thay đổi sự phát triển này, ông Gul cho biết.
Trong nhiều năm qua, các nhà đầu tư mạo hiểm của Mỹ đã đầu tư mạnh vào các công ty khởi nghiệp của Trung Quốc. Còn giới đầu tư Trung Quốc cũng mở rộng mạng lưới đầu tư ra toàn cầu. Nhưng “khi hai nền kinh tế lớn nhất thế giới giảm bớt sự phụ thuộc lẫn nhau”, hoạt động đầu tư của họ được chuyển hướng đi nơi khác. Châu Âu cũng nhìn nhận nguồn đầu tư từ Trung Quốc một cách hoài nghi, đồng thời e ngại đầu tư vào nền kinh tế thứ hai thế giới.
Lúc này, tất cả quốc gia cần nhìn nhận lại cách tiếp cận của mình. Trong khi Mỹ mạnh về hiện thực hóa các ý tưởng mới thành doanh nghiệp, họ lại kém hiệu quả hơn trong việc đưa nhiều doanh nghiệp cùng nhau lớn mạnh.
Tại Đức, nhiều nhà sản xuất cỡ trung nổi tiếng là những nhà tiên phong trong các thiết bị chuyên biệt, nhưng họ lại thiếu chuyên môn để mở rộng sản phẩm và quy mô.
Tại Hàn Quốc, lĩnh vực công nghệ vẫn bị các tập đoàn lớn được gọi là chaebol chi phối, còn giới khởi nghiệp chỉ đóng vai trò nhỏ. Mặc dù một số công ty khởi nghiệp ở Singapore phục vụ thị trường khu vực, nhưng không có công ty nào đạt được tầm vóc toàn cầu. Anh có lịch sử phát triển các công ty cỡ trung bình nhưng cuối cùng lại rơi vào tay nước ngoài do thiếu vốn đầu tư từ trong nước.
Xét về khía cạnh này, chỉ có Trung Quốc đã thành công trong việc tạo dựng môi trường để các công ty khởi nghiệp phát triển nhanh chóng. “Trung Quốc là đối thủ cạnh tranh duy nhất,” ông Gul viết.
Hiện tại, khi “những phát triển quan trọng không còn diễn ra ở các trường đại học, phòng thí nghiệm chính phủ hay các tập đoàn, mà nằm trong quá trình lớn mạnh của các công ty khởi nghiệp”, các chính phủ nên tập trung vào hỗ trợ để các công ty trẻ có thể phát triển nhanh chóng, ông lập luận.
Đọc được sách hay, hãy gửi review cho Tri Thức - Znews
Bạn đọc được một cuốn sách hay, bạn muốn chia sẻ những cảm nhận, những lý do mà người khác nên đọc cuốn sách đó, hãy viết review và gửi về cho chúng tôi. Tri Thức - Znews mở chuyên mục “Cuốn sách tôi đọc”, là diễn đàn để chia sẻ review sách do bạn đọc gửi đến qua Email: books@znews.vn. Bài viết cần gửi kèm ảnh chụp cuốn sách, tên tác giả, số điện thoại.
Trân trọng.
