Dù điều này có lẽ rất hiển nhiên, nó lại không phải là quan điểm thông thường đối với những người đang cố gắng từ bỏ một thói quen hoặc chứng nghiện.

Ví dụ, những người muốn cai thuốc lá thường chỉ xem xét những hậu quả tiêu cực của việc hút thuốc. Họ nhắc nhở bản thân về những rủi ro đối với sức khỏe, mùi thuốc lá khó chịu và phản ứng của người khác với khói thuốc, v.v.. Nhưng khi hút thuốc, người ta thường không mấy may nghĩ đến những rủi ro về sức khỏe hay mùi khói thuốc, cho nên họ hầu như thất bại khi cố gắng bỏ thuốc lá bằng những lý do này.

Một phần nguyên do khiến họ thất bại là tất cả những khía cạnh tích cực của việc hút thuốc vẫn có sức hấp dẫn mạnh mẽ. Cảm giác thư giãn, mùi vị thuốc lá, cảm giác hòa nhập với xung quanh khi dừng lại hút một điếu thuốc vẫn rất cám dỗ.

Với một cách tiếp cận có chánh niệm hơn, chúng ta sẽ xem xét cẩn thận tất cả những thú vui này và tìm kiếm những cách khác để đạt được chúng. Nếu những nhu cầu được thỏa mãn bởi cơn nghiện có thể được đáp ứng theo những cách khác, thì việc cai nghiện sẽ dễ dàng hơn.

Các nhà nghiên cứu dành nhiều công sức để nghiên cứu điều trị chứng nghiện và trả lời câu hỏi con người có thể cưỡng lại cám dỗ không? Ảnh minh họa.

Để kiểm tra xem cách nhìn nhận từ hai phía này có hiệu quả khi mọi người bỏ thuốc hay không, Jonathan và tôi đã thử một chiến thuật gián tiếp. Chúng tôi chọn một nhóm đối tượng đã bỏ được thuốc và khen ngợi họ vì đã cai thuốc thành công. Đồng thời, chúng tôi quan sát thật kỹ xem họ có đón nhận lời khen hay không.

Để hiểu chiến lược này, hãy tưởng tượng bạn được khen vì có thể đánh vần các từ có ba chữ cái. Một lời khen không có nhiều ý nghĩa khi công việc được hoàn thành quá dễ dàng. Mặt khác, nếu bạn giải quyết được một vấn đề cực kỳ khó, lời khen có lẽ sẽ rất được hoan nghênh.

Sau đó, chúng tôi hỏi những đối tượng này xem họ đã nghĩ đến những lý do nào khi quyết định bỏ hút thuốc. Những người đưa ra câu trả lời phiến diện, chỉ nhắc tới những hậu quả tiêu cực của việc hút thuốc, phần lớn là những người đón nhận lời khen. Những người nhìn thấy cả hai mặt tốt và xấu của việc hút thuốc thường nhún vai bỏ qua lời khen.

Nhiều tháng sau đó, chúng tôi liên lạc với những người trong nghiên cứu để xem liệu họ có hút thuốc lại hay không. Trong số những người mà chúng tôi liên lạc được, những đối tượng nhìn nhận được khía cạnh tích cực của việc hút thuốc và từ chối lời khen ngợi có xác suất bỏ thuốc thành công cao hơn.

Kết quả này mở ra một số câu hỏi thú vị cho việc nghiên cứu và điều trị chứng nghiện. Mặc dù việc nhận ra những nguyên nhân tích cực dẫn đến tình trạng nghiện ngập và tìm ra biện pháp thay thế không hề dễ dàng, nỗ lực như vậy có thể giúp chúng ta tìm kiếm những phương cách có chánh niệm hơn để loại bỏ những thói quen có hại.