Những ngày qua, nhiều khán giả rạp chiếu bóng, đặc biệt là người yêu điện ảnh, chứng kiến cuộc tranh luận “nảy lửa” liên quan Chị chị em em 3. Trên các nền tảng, hàng loạt review về bộ phim được đăng tải, tạo ra nhiều luồng ý kiến trái chiều.

Trong số đó, phần kịch bản, thông điệp phim đang trở thành đề tài được mổ xẻ, phân tích. Không ít luồng ý kiến cho rằng dự án gắn nhãn 18+ có nhiều tình tiết độc hại, “hạ thấp phái đẹp” và “cổ xúy ngoại tình”.

Tranh cãi thông điệp phim

Lấy bối cảnh kinh Bắc xưa, Chị chị em em 3 xoay quanh câu chuyện lùm xùm tình ái giữa các nhân vật Thị Mầu (Kỳ Duyên), Văn Tài (Quốc Anh), Thị Liễu (Lan Ngọc), Thị Nương (Chi Pu) và Văn Cường (Steven Nguyễn).

Lướt mạng xã hội vài ngày qua, không khó bắt gặp nhận định cho rằng phim “lệch lạc” về thông điệp. Dàn nhân vật bị xây dựng hời hợt, không mục tiêu sống và hành trình phát triển. Câu chuyện 3 người phụ nữ đẹp tranh đoạt, thậm chí hãm hại nhau để có được tình yêu cũng bị cho là quá tiêu cực. Điều gây bức xúc nằm ở chỗ đối tượng giành giật của họ lại là Văn Tài, người đàn ông đẹp trai nhưng bất tài, chỉ biết phá của, tính cách trăng hoa lại liên tục nói đạo lý về tình yêu.

Nhiều ý kiến cho rằng cách nhân vật nói về tình cảm đôi lứa nghe có vẻ lãng mạn, bay bổng, nhưng bản chất vẫn là ngoại tình, hành vi bị lên án trong bất kỳ bối cảnh xã hội nào. Huống hồ, câu chuyện Chị chị em em 3 còn được đặt ở thời phong kiến, với những quan niệm và định kiến hà khắc.

Kịch bản mượn cớ Liễu không hạnh phúc trong cuộc hôn nhân làm lý do để cô xiêu lòng khi gặp lại Văn Tài. Thế nhưng, sự ngột ngạt trong hôn nhân không thể coi là cái cớ để phủi bỏ sai lầm của Liễu một cách dễ dãi, càng không khiến ngoại tình trở thành hành động đáng được lãng mạn hóa.

Phim gây tranh cãi về kịch bản.

Cách biên kịch xây dựng Thị Mầu “hắc hóa”, lao vào trả thù vô tình tạo ra cảm giác Tài - Liễu mới là nạn nhân. Trong khi bản chất, Mầu là người bị phản bội, lại phải hứng chịu búa rìu chỉ trích. Từ thế chính thất, cô bị ép vào vị trí phản diện, trở thành kẻ cản đường tình yêu của Liễu với Tài. Cách khắc họa nhân vật như vậy làm bùng nổ tranh cãi, với nhiều chỉ trích Chị chị em em 3 cổ xúy ngoại tình.

Nhưng thay vì thể hiện những áp lực, bất công mà người phụ nữ trong xã hội xưa phải hứng chịu và cách họ vùng lên phản kháng, phim lại đẩy phái đẹp vào tận cùng bi kịch. Ở hồi kết, cả ba lao vào xâu xé, vạch mặt đối phương để đạt được mục đích. Phái đẹp công kích, đả thương nhau bằng bí mật ai bị vô sinh...

Hồi kết gây ra phản ứng dữ dội. Một bộ phận không nhỏ khán giả cho rằng kịch bản hạ thấp phái đẹp, xây dựng cuộc sống, thân phận của những người phụ nữ chỉ toàn xoay quanh đàn ông. Hình ảnh họ trở nên méo mó vì đố kỵ, trả thù, trong khi vai trò chỉ quanh quẩn chuyện cưới chồng, sinh nở.

"Làn sóng phẫn nộ không phải sự khắt khe vô cớ"

Trao đổi với Tri Thức - Znews, Thạc sĩ Trần Minh Ngân, giảng viên khoa Âm Nhạc, Sân Khấu & Điện Ảnh của Đại học Văn Lang cho rằng điện ảnh có quyền khai thác đề tài ngoại tình, sự suy đồi đạo đức hay những góc khuất ích kỷ của con người. Vấn đề thực sự không nằm ở việc nhân vật có ngoại tình hay không, mà ở cách bộ phim phân phối sự cảm thông, lý giải động cơ và đặt để hệ quả.

Nhiều tình tiết nhạy cảm được đưa vào phim.

Ở góc độ giới, việc xây dựng phụ nữ ích kỷ, sai lầm hay tàn nhẫn không đồng nghĩa với kỳ thị phụ nữ. Nhân vật nữ có thể khiếm khuyết, bất toàn, có những lúc sai lầm và phải chịu trách nhiệm cho lựa chọn của mình. Tuy nhiên, điểm đáng quan ngại là cả ba nhân vật nữ trong Chị chị em em 3 đều bị bó buộc vào cuộc tranh giành tình yêu của một người đàn ông.

Thay vì nhận ra sai lầm, nâng đỡ nhau, hay chí ít là tìm được đường thoát khỏi mối quan hệ độc hại, phụ nữ trong phim lại mượn những tổn thương tình cảm, bạo lực và áp lực sinh nở làm công cụ để công kích, chà đạp đối phương. Đây là nghịch lý khiến tác phẩm rơi vào cái bẫy “ngụy nữ quyền”, khi đặt ba người phụ nữ ở trung tâm khung hình, nhưng kịch bản lại tước đi chiều sâu chủ thể.

“Chị chị em em 3 gây bức xúc vì vô tình bọc lớp vỏ mỹ cảm lãng mạn cho sự bội bạc của Văn Tài, dùng lý lẽ ‘sống thật với khát khao tình yêu’ để bao biện cho hành vi Thị Liễu giật chồng sắp cưới của em gái; đồng thời đẩy người bị phản bội sang vị trí phản diện. Đỉnh điểm là cái kết phá vỡ công lý thi ca: người vô tội và chịu tổn thương nặng nề nhất là Thị Mầu bị đẩy đến đường cùng, hóa khờ dại vì bi kịch vô sinh. Trong khi kẻ phản bội lại có khoảnh khắc ôm con mỉm cười”, ông Ngân nhận định.

Theo chuyên gia, làn sóng phẫn nộ của công chúng không phải là sự khắt khe vô cớ, mà xuất phát từ sự cộng hưởng của nhiều yếu tố.

Đầu tiên là phim chạm vào "vùng nhạy cảm" của đời sống, khi cùng lúc xoáy vào những tổn thương rất thật như ngoại tình, phản bội, bạo lực và nỗi đau vô sinh... Khi những đề tài nhạy cảm chưa được xử lý chặt chẽ, cảm giác thất vọng, hụt hẫng là khó tránh.

Thông điệp phim chưa thuyết phục được khán giả.

Bên cạnh đó, "hệ quy chiếu đạo đức" (tam quan) của khán giả hiện đại đã được nâng chuẩn. “Tệp khán giả chủ lực rất nhạy cảm với các mối quan hệ độc hại (toxic relationship) và thao túng tâm lý. Họ không chỉ nhìn vào việc ‘nhân vật làm gì’, mà còn chất vấn ‘bộ phim đang đứng về phía ai’. Việc cảm thấy tác phẩm trao phần thưởng cảm xúc cho kẻ phản bội tạo ra cảm giác nhận thức đạo đức của khán giả bị xem nhẹ.

Khán giả có thể chịu đựng hơn 100 phút ức chế trong rạp nếu hồi kết mang lại sự giải tỏa thỏa đáng, hoặc một bi kịch có tính cảnh tỉnh sâu sắc. Nhưng khi cái kết không giải quyết được nỗi ấm ức mà còn bồi thêm sự bất công cho người lương thiện, sự ức chế đó tất yếu bùng phát thành làn sóng chỉ trích”, ông Ngân nhận định.