Để cây cà phê phát triển tốt, cần chú ý diệt cỏ dại thường xuyên. Ảnh minh họa: C.W.

Ở một đồn điền cà phê, "diệt cỏ dại" có nghĩa là loại bỏ tất cả loài thực vật không được gieo trồng một cách có chủ đích. Việc này được thực hiện bằng nhiều cách, tùy vào đặc tính của đất trồng. Trên đất nhiều cát ở nơi sườn dốc, nhổ cỏ bằng tay là cách tốt nhất.

Người lao động được phát cho một cây gậy nhọn giúp nhổ bật những bộ rễ cứng đầu, đeo một cái túi nhỏ ở thắt lưng để nhét cỏ vào, rồi sau đó trút chúng vào những cái hố đào cách nhau vừa phải, hoặc gom thành đống trên đường rồi cuối cùng đem chôn hoặc đốt đi (đốt là cách chắc chắn hơn để diệt trừ cỏ dại hiệu quả).

Khi nhổ cỏ sớm và tiến hành thường xuyên đúng mức cần thiết, chỉ nhổ cỏ bằng tay cũng đủ để giữ cho khu đất sạch cỏ. Nhưng khi chỉ nhổ cỏ bằng tay thôi là không đủ, ta phải dùng tới phương án "nạo" đất. Cách này lại đi kèm một khuyết điểm nghiêm trọng - nó lấy mất khoảng hơn 2,5 cm lớp đất mùn tốt nhất trên bề mặt, đồng thời lấy mất dưỡng chất dành cho cây, làm đất bên dưới bị lộ ra và phải hứng chịu toàn bộ ảnh hưởng của xói mòn.

Trái lại, trên đất sét cứng, ở những đồn điền bằng phẳng và trong vùng có khí hậu mát mẻ ẩm ướt, việc cuốc đất không chỉ cần thiết để hoàn toàn diệt trừ cỏ dại, mà còn cực kỳ có lợi cho đất trồng và trừ mùa khô ra thì những mùa khác nên tiến hành cuốc đất thường xuyên, bất kể có cỏ dại hay không. Khi nạo hay cuốc đất, nhất thiết phải tiến hành từ ngoài vào phía các cây để bộ rễ được phủ kín và dễ thoát nước qua các đường dẫn.

Cây cà phê, nếu được để cho phát triển theo chiều cao tự nhiên, thường sẽ cao 3,5-4,5 m. Thế nhưng, những người trồng cây giàu kinh nghiệm sẽ hạn chế để cây của họ cao tối đa là 1,5 m, đôi khi chỉ cao 1 m thôi; trong điều kiện trống trải và nhiều gió, một số nước đã chọn 0,7 m là chiều cao tốt nhất.

Tương tự như khoảng cách trồng, yếu tố chiều cao phải căn cứ vào đặc tính của đất trồng và phần nào dựa vào hướng gió. Trong điều kiện kín gió và ở chỗ đất tốt hơn, có thể để cây lớn lên tới 1,3-1,5m nhưng trong điều kiện đất trồng và độ kín gió ở mức trung bình, 1,2 m là giới hạn tối đa, hay thậm chí còn phải thấp hơn chút nữa; còn trong điều kiện đất nghèo dinh dưỡng và xung quanh trống trải; 0,9 m cũng là khá cao rồi.

Khi đã quyết định được chiều cao của cây, việc tiếp theo là cân nhắc về thời điểm tốt nhất để cắt ngọn hoặc tỉa cành. Theo nhiều người, thời điểm an toàn và thích hợp nhất để thực hiện việc này là khi cây đã vượt qua chiều cao dự định duy trì và khi vỏ cây đã phát triển đầy đủ, đồng thời ngả màu nâu.

Nếu có thể, nên hoàn thành việc cắt tỉa trước mùa ra hoa, trừ khi chỉ giới hạn ở việc cắt bỏ những cành gỗ dư thừa không còn ra trái được hoặc có lẽ chỉ đậu được một hai trái và tốt nhất là nên tiến hành cắt tỉa cho đến trước tháng năm.

Thường thì cắt tỉa như nói trên là đã đủ rồi nhưng ở những cây quá sum suê, vẫn có quá nhiều chồi non mọc đúng hướng, cần phải cắt bỏ cho thưa bớt để giảm số lượng xuống còn hai chồi ở mỗi cành.

Nếu quá trình kiểm soát này được thực hiện thường xuyên và tới nơi tới chốn, sẽ không có nhiều việc cần tới con dao và công việc cũng đơn giản, chỉ cần cắt bỏ những cành phụ khô và già nhất, đồng thời cắt ngắn những cành chính đã mọc quá dài.