Để cây cà phê phát triển tốt, cần bón phân đúng cách, nhằm chống lại sự xói mòn. Ảnh minh họa: L.C.

Ở các nước khác nhau và trong những trường hợp khác nhau sẽ có cách thức bón phân khác nhau. Không nên bón phân sâu hơn 30 cm bên dưới mặt đất hay cách thân cây dưới 45 cm.

Ở chỗ đất bằng phẳng, không có nguy cơ bị xói mòn, ta có thể rải phân lên mặt đất rồi cuốc đất cho phân vùi xuống sâu khoảng 23 - 30 cm, hoặc tốt hơn là cứ cách bốn cây lại đào một cái lỗ vuông và vùi phân vào đó.

Trên sườn dốc, thông thường người ta đào một cái lỗ ở khoảng đất bên trên mỗi cây cà phê rồi bón phân vào. Với những loại phân bón chiếm nhiều chỗ, cái lỗ có thể dài 60 cm, rộng 45 cm và sâu 30 cm nhưng với các loại phân bón cô đặc, kích thước cả ba chiều cần phải giảm xuống đáng kể.

Nên lấp đầy các lỗ này bằng các cành nhánh sẵn có từ lớp phủ thực vật rồi dùng đất tơi bề mặt lấp lại thật chặt, còn đất mới đào lên từ lỗ nên đem rải quanh thân cây cà phê gần đó để bảo vệ bộ rễ của cây.

Thỉnh thoảng, bên cạnh việc bón phân bình thường, người ta còn dùng các phương pháp cải tạo đất khác để bổ trợ. Một trong số đó là làm cho đất tơi xốp bằng cách dùng một thanh dài hoặc một cây chĩa cắm sâu vào lòng đất rồi nạy đất lên mà không lật mặt lại.

Một biện pháp khác được gọi là “tạo lớp phủ” hay “lợp đất”, cách thực hiện chỉ đơn giản là phủ lên mặt đất bên dưới hàng cà phê một lớp cỏ cao và cứng dày 15 - 23 cm, ở vùng có đất ẩm và lạnh, nó có tác dụng là giữ ấm và loại bỏ độ ẩm dư thừa, còn ở vùng nóng khô, nó hữu ích nhờ khả năng giữ lại độ ẩm.

Nhưng dù là trường hợp nào đi nữa, cách thức này cũng giúp ngăn chặn sự phát triển của cỏ dại và sự xói mòn và khi lớp cỏ này hoai mục, ta có thể cuốc và đào để vùi nó xuống đất làm phân bón; người ta còn nhận thấy kiểu lợp đất này là phương thuốc hoàn hảo để trị bọ đen.

Biện pháp thứ ba gọi là “đào rãnh”, tức là đào các rãnh nước ngang qua sườn dốc, có thể để mở hay đậy lại. Trong trường hợp để mở, cứ cách bốn cây lại đào một lỗ dài 1 - 1,2 m, rộng 30 - 40 cm và sâu từ 40 - 45 cm, đất đào lên từ đó được trải lên rễ cây, còn các lỗ được để mở với vai trò là kênh thoát nước và là nơi chứa đất bị rửa trôi, cỏ dại, cành nhánh bị cắt bỏ và các loại chất thải thực vật khác, cần vét sạch lòng rãnh hai lần một năm và trải những gì vét được quanh rễ các cây.

Rãnh được đậy thì cần đào cắt qua toàn bộ chiều dài của những hàng cây cà phê, rộng 60 cm sâu 60 cm, chứa đầy các thứ rác thải thực vật có sẵn, rồi dùng đất và đất mặt đã được nén chặt lấp rãnh, chỗ đất còn lại thì trải ra dưới hàng cây.

Việc đào rãnh đem lại lợi ích lớn nhất ở những nơi đất cứng. Trong mọi trường hợp, chất thải trong rãnh cần được trộn với vôi để tiêu diệt các loại giòi và sâu bọ có hại, nếu không thì chất thải này sẽ trở thành vườn ươm cho chúng.