Theo báo cáo chỉ số giá sinh hoạt theo không gian (SCOLI) năm 2025 do Cục Thống kê (Bộ Tài chính) công bố, Hà Nội, Quảng Ninh, Hải Phòng, TP.HCM và Đà Nẵng lần lượt là 5 nơi có chi phí sinh hoạt đắt đỏ nhất cả nước. Từ nhà ở, thực phẩm đến dịch vụ thiết yếu, mức giá tại các đô thị này đều duy trì ở ngưỡng cao so với mặt bằng chung.
Tuy nhiên, sống ở nơi đắt đỏ không đồng nghĩa với việc mọi gia đình đều chật vật. Mỗi cặp vợ chồng, với mức thu nhập và cách quản lý tài chính khác nhau, lại có những lựa chọn chi tiêu riêng để thích nghi với áp lực chi phí.
Chia sẻ với Tri Thức - Znews, 5 cặp vợ chồng hiện sống tại các địa phương trên tiết lộ về kế hoạch chi tiêu, tiết kiệm dựa theo tổng thu nhập gia đình. Điểm chung là họ đều chi chưa tới 15 triệu đồng/tháng.
  |
 |
| Gia đình anh Đoàn phân bổ rõ ràng khoản chi tiêu sinh hoạt và tiết kiệm, đầu tư. |
Gia đình 3 người, TP.HCM
Mức chi tiêu: 14 triệu đồng/tháng
Là người trực tiếp quản lý tài chính trong gia đình, anh Phạm Đoàn (phường Thới An) cho biết thu nhập được vợ chồng anh phân bổ khá rõ ràng giữa chi tiêu sinh hoạt và tiết kiệm, đầu tư.
“Hiện tôi dành khoảng 40% thu nhập cho sinh hoạt, con cái học hành, còn 60% để tiết kiệm và đầu tư”, anh nói.
Đầu năm 2025, cả gia đình từng phải thắt chặt chi tiêu do anh Đoàn chuyển từ công việc văn phòng sang làm tự do. Cũng từ giai đoạn này, họ tập trung xây dựng quỹ dự phòng tài chính.
“Thời gian khó khăn, vợ chồng tôi cắt gần như toàn bộ ăn uống, đi chơi, mua sắm không cần thiết và dành toàn bộ phần tiết kiệm để lập quỹ dự phòng”, anh chia sẻ.
Nhờ duy trì kỷ luật chi tiêu trong giai đoạn đó, gia đình anh Đoàn có thể chủ động xử lý các khoản phát sinh lớn sau này, điển hình như việc sửa nhà vào cuối năm 2025 mà không ảnh hưởng quá nhiều đến tài chính chung.
Hiện tại, mức chi tiêu cố định của gia đình anh Đoàn vào khoảng 14 triệu đồng mỗi tháng. Trong đó, tiền nhà và điện nước chiếm khoảng 7 triệu đồng; ăn uống khoảng 4 triệu đồng, con cái khoảng 2 triệu đồng, phần còn lại khoảng 1 triệu đồng dành cho các khoản phát sinh như đi ăn ngoài hoặc cà phê cùng gia đình.
“Những khoản hiếu hỉ, nội ngoại hay phát sinh đột xuất thì gia đình tôi sẽ trích từ quỹ dự phòng để chi trả”, anh nói.
Sau hơn 30 năm sinh sống tại TP.HCM, anh Đoàn nhận thấy chi phí sinh hoạt ngày càng tăng, thể hiện rõ qua giá thực phẩm, xăng dầu hay các khoản mua sắm đồ gia dụng, quần áo. Trong khi đó, thu nhập của gia đình không ổn định mà thay đổi theo từng thời điểm, buộc anh phải điều chỉnh chi tiêu linh hoạt để thích ứng với biến động thị trường.
|
 |
| Vợ chồng anh Nam bất ngờ khi mức sống ở Đà Nẵng không khác biệt nhiều so với TP.HCM. |
Gia đình 2 người, Đà Nẵng
Mức chi tiêu: 11-12 triệu đồng/tháng
Đầu năm nay, vợ chồng anh Thành Nam (31 tuổi) quyết định chuyển về phường Hòa Xuân (Đà Nẵng) sau khoảng 10 năm bám trụ ở TP.HCM bởi cảm thấy mức sống đắt đỏ trong khi thu nhập không theo kịp.
Sau khi nghỉ công việc nhân viên quảng cáo, anh Nam hiện làm một số công việc tạm và dạy thêm tiếng Anh. Trong khi đó, vợ anh là freelancer, tổng thu nhập khoảng 20 triệu đồng/tháng.
Với con số này, cặp vợ chồng trẻ phải chi khoảng 5 triệu tiền thuê nhà, 5 triệu tiền ăn uống, 500.000 đồng tiền xăng xe và 1 triệu tiền đi cà phê.
"Vì nhà trọ nhỏ, tôi phải dạy tạm ở quán cà phê và không thể bỏ khoản này. Bù lại, chúng tôi cố gắng ăn uống tại nhà, nhờ bố mẹ mua thực phẩm rẻ, chất lượng ở quê gửi ra", anh Nam cho biết.
Thành Nam thừa nhận ban đầu, vợ chồng anh nghĩ giá cả ở Đà Nẵng sẽ dễ chịu hơn TP.HCM song thực tế không khác biệt là bao. Tuy nhiên, việc chuyển về gần quê (Quảng Trị và Nghệ An) giúp vợ chồng tiện di chuyển và được nhờ cậy gia đình.
Hiện tùy vào số lượng công việc nhận thêm hàng tháng, vợ chồng anh Nam cố gắng tiết kiệm khoảng 10-15 triệu đồng/tháng, đặt mục tiêu mua nhà ở xã hội hoặc chung cư tại Đà Nẵng.
"Chúng tôi đang tập kinh doanh online, làm thêm sáng tạo nội dung để gia tăng thu nhập, tiến gần mục tiêu tài chính. Dù cuộc sống chưa quá dư dả, chúng tôi vẫn khá hài lòng và thoải mái", anh bày tỏ.
|
 |
| Gia đình chị Hồng không tốn nhiều chi phí ăn ngoài hay giải trí vì chủ yếu ở nhà. |
Gia đình 4 người, Hải Phòng
Mức chi tiêu: 8-10 triệu đồng/tháng
Nhờ sống gần nhà ông bà nội ngoại, gia đình chị Nguyễn Hồng tiết kiệm được khá nhiều chi phí thực phẩm nhở thường được hai bên san sẻ.
Là người giữ tài chính trong nhà, chị Hồng cho biết luôn chủ động phân bổ chi tiêu ngay từ đầu tháng. Tiền điện khoảng 1 triệu đồng, nước 500.000 đồng, tiền học của bé lớn 4 tuổi 2,1 triệu, bé nhỏ ở nhà chi phí bỉm sữa tầm 1-2 triệu mỗi tháng.
"Tôi sẽ tính trước và để riêng các khoản này. Phần còn lại, tôi trích khoảng 1-2 triệu đồng cho các con vui chơi, còn một khoản nhỏ đưa chồng giữ để chi tiêu phát sinh”, chị nói.
Gia đình chị Hồng ít khi tụ tập bạn bè nên chi phí giải trí không đáng kể, chủ yếu dành thời gian cho con cái và sinh hoạt vợ chồng. Hiện ông xã chị là nhân viên văn phòng, trong khi chị làm online và ở nhà chăm con nhỏ nên thu nhập không cố định.
Ngoài nguồn thu chính, gia đình còn có một căn nhà nhỏ cho thuê với giá 3 triệu đồng/tháng.
“Khoản này tôi để làm chi phí dự phòng. Có thời điểm stress về kinh tế, nhất là lúc sinh bé thứ hai khiến tài chính bị xáo trộn, nhưng may mắn là vẫn có ông bà hai bên hỗ trợ nên cũng đỡ phần nào”, chị chia sẻ.
Theo chị Hồng, mức sống tại Hải Phòng khá đắt đỏ, chi phí sinh hoạt có xu hướng tăng lên theo thời gian. Các khoản như thực phẩm, học hành hay sinh hoạt cơ bản đều tăng nhẹ, buộc gia đình phải tính toán kỹ hơn. Tuy vậy, nhờ có sự hỗ trợ từ gia đình hai bên và thói quen chi tiêu hợp lý, chị vẫn cảm thấy cuộc sống ở mức ổn định, không quá áp lực.
|
 |
| Hải sản ở Quảng Ninh giá hợp lý nên được gia đình chị Dương ưu tiên sử dụng trong bữa cơm hàng ngày. |
Gia đình 4 người, Quảng Ninh
Mức chi tiêu: 9-12 triệu đồng/tháng
Nhờ công việc bán hàng ở chợ, chị Thùy Dương (38 tuổi) có nguồn thu đều đặn mỗi ngày và chủ động lo các khoản ăn uống, sinh hoạt cho gia đình.
Trong khi đó, lương của chồng chị dùng cho các khoản chi lớn và cố định như điện nước, bảo hiểm hay hiếu hỉ hai bên.
Ngoài ra, gia đình còn có thêm nguồn thu từ phòng trọ và hoạt động kinh doanh của chồng, chủ yếu được dùng làm khoản dự phòng hoặc tiết kiệm.
Chi phí lớn nhất hiện nay là sinh hoạt và học phí của con trai đang học đại học trong tỉnh, khoảng 2-3 triệu/tháng. Trước đây, gia đình từng rơi vào giai đoạn khó khăn khi việc kinh doanh của chồng gặp trục trặc, phát sinh nợ nần trong khi các khoản chi cố định không thể cắt giảm. Thời điểm đó, cả nhà buộc phải thắt chặt chi tiêu, hạn chế mua sắm và giảm các hoạt động không cần thiết, mỗi tháng dư ra thêm 5-7 triệu đồng.
Hiện kinh tế đã ổn định hơn, nhưng chị Dương vẫn duy trì thói quen tiết kiệm để phòng rủi ro. “Hải sản có thể mua rẻ theo đợt rồi trữ ăn dần, nhưng rau và thịt thì lại khá đắt, nên thường cái gì rẻ thì mình ăn theo mùa để tiết kiệm”, chị nói.
Theo chị Dương, chi phí sinh hoạt tại Quảng Ninh có sự chênh lệch rõ rệt theo mùa và đối tượng. Với khách du lịch, nhiều dịch vụ ăn uống hay sinh hoạt có thể bị đánh giá là đắt đỏ, đặc biệt vào mùa cao điểm.
Tuy nhiên, người dân địa phương lại có cách chi tiêu linh hoạt hơn nhờ quen với nhịp giá cả và biết lựa chọn thực phẩm theo mùa. Dù vậy, những mặt hàng không theo mùa hoặc các chi phí cố định như thịt, rau, sinh hoạt vẫn khá cao, đòi hỏi các gia đình phải tính toán kỹ lưỡng để cân đối chi tiêu lâu dài.
|
 |
| Vợ chồng Trang đỡ được khoản chi lớn hàng tháng nhờ có sẵn nhà. |
Gia đình 2 người, Hà Nội
Mức chi tiêu: 7 triệu đồng/tháng
Nhờ căn nhà được bố mua cho ở phường Thanh Trì, vợ chồng Huyền Trang (26 tuổi) cảm thấy "dễ thở" hơn nhiều khi đương đầu với cuộc sống gia đình ở thủ đô.
Mỗi tháng, với thu nhập 28 triệu đồng, vợ chồng trẻ chia nhỏ thành các khoản chi cụ thể để tiện theo dõi như điện nước, ăn uống, mua sắm, du lịch, dự phòng và gần nhất là khám, bồi bổ sức khỏe khi Trang đang mang thai con đầu lòng.
"Khoản chi tốn kém nhất với chúng tôi có lẽ là ăn uống, ví dụ như ăn ngoài, tụ tập bạn bè, còn nấu ở nhà đã có bố mẹ chồng hỗ trợ thêm thực phẩm từ quê", cô cho hay.
Vì công việc khá ổn định, khi Trang là nhân marketing còn chồng là giảng viên đào tạo sơ cấp cứu, hai vợ chồng cũng dễ chủ động trong việc tính toán tài chính. Cả hải thường đóng chung tiền vào một tài khoản để tiện chi tiêu và nhận thông báo mỗi khi đối phương chi tiền.
Dù vậy, việc giá cả biến động thời gian qua cũng từng khiến cặp vợ chồng trẻ đau đầu. Trang từng sốc khi thấy một bó rau muống ở chợ tăng lên 20.000 đồng hay chồng cô phải điều chỉnh quỹ đi lại khi giá xăng có thời điểm tăng vọt.
"Dù có lợi thế hay được hỗ trợ đến đâu, nếu không có kế hoạch cụ thể, những chi tiêu nhỏ nhặt hàng ngày cũng có thể khiến chúng tôi chật vật. Vì vậy, việc duy trì kỷ luật là cần thiết", Trang chia sẻ.
Theo tác giả James Suzman, Đông Á được coi là khu vực đang phải chịu hậu quả nặng nề từ thực trạng nhân viên làm việc quá sức. Những con số đáng báo động về "văn hóa 996" ở Trung Quốc, hiện tượng "karoshi" (làm việc đến chết) tại Nhật Bản... được đề cập trong cuốn sách Lịch sử việc làm khiến chúng ta phải giật mình.
