CDV 2007: Khởi đầu lặng lẽ

(Zing) - Buổi tọa đàm mở màn cho Cánh Diều Vàng 2007 đầy những trăn trở của các nhà chuyên môn về điện ảnh Việt đương đại.

Quang cảnh buổi tọa đàm

Không cờ xí, không băng rôn “ngợp trời” như thời Liên hoan phim 15 ở Nam Định, không khí buổi tọa đàm dường như chỉ dành riêng cho những ai quan tâm điện ảnh Việt Nam.  

Chủ Tịch Hội Điện Ảnh VN Trần Luân Kim chỉ xuất hiện đầu buổi tọa đàm

Mở màn cho buổi tọa đàm, chủ tịch Hội Điện Ảnh Việt Nam, giáo sư tiến sĩ Trần Luân Kim phát biểu ngắn chúc các đại biểu có buổi tranh luận sôi nổi.

Ông Khải Hưng với tư cách Phó Chủ Tịch Hội Điện Ảnh VN từ Hà Nội bay vào cùng với tiến sĩ Ngô Phương Lan chủ trì buổi tọa đàm xoay quanh đề tài, nhân vật và các xu hướng biểu hiện trong sáng tác điện ảnh Việt Nam đương đại… 

Đạo diễn - NSƯT Khải Hưng Phó Chủ Tịch Hội Điện Ảnh VN đang chủ trì buổi tọa đàm

Có lẽ chính chủ tọa cũng biết cái tên quá dài mà đề tài cũng quá rộng cho một buổi tọa đàm nên ban tổ chức đã yêu cầu: Nên xoáy mạnh một vấn đề mà thôi!

Theo Tiến sĩ Phương Lan, điiện ảnh nước nhà đang thời kỳ hội nhập WTO, các thủ tục pháp lý đã phát triển toàn diện hơn so với thời kỳ thập niên 90, khi đó các hãng tư nhân muốn sản xuất phim phải đội mũ nhà nước. Thời bây giờ đã có thế hệ đạo diễn trẻ tài năng, phim của tư nhân, phim của Việt kiều đã chiếm nhiều vị trí quan trọng…

Còn ông Đoàn Minh Tuấn phó tổng biên tập Thế Giới Điện Ảnh cho biết những điều nghịch lý rất buồn cười: “Phim Mỹ ban đầu không thấy gì, nhưng càng về sau có nhiều điều để thấy, phim của Nga đầu phim thấy nhiều nhưng về sau không thấy gì, riêng phim Việt Nam đầu phim không thấy gì và càng về sau lại không có gì để thấy… Đây là một thực tế khá đau lòng đối với những người có tâm huyết với phim ảnh Việt Nam".

Hội trường sôi động hơn khi Tiến sĩ Nguyễn Thị Minh Thái lên phát biểu với tư cách người xem phim Việt, về nhân vật và sự biểu hiện trên phim. Bà Thái "trầm trồ" khen các ngôi sao quốc tế khi thể hiện nhân vật quá tốt, còn nhân vật của phim VN sao mà dở ông dở thằng làm người xem không đã vì quá giả tạo.

Theo bà Thái, không có gì lạ khi khán giả mê các bộ phim của Trương Nghệ Mưu, Trần Khải Ca, vì họ đã làm quá tốt.

Nhà văn - nhà phê bình Tô Hoàng cảnh báo thực trạng điện ảnh VN

Đạo diễn Đỗ Minh Tuấn với bài phát biểu "tự do"

Nhà phê Bình Tô Hoàng đưa ra một số thông tin đáng báo động: phim Việt Nam không có nhân vật, không có các vai diễn để đời. Nhiều lần tham gia các ban giám khảo, ông vô cùng kinh ngạc khi một số giám khảo đã chấm cho các diễn viên mà theo ông, "hóa thân vào nhân vật như… một ma nơ canh, không có hồn". Đặc biệt các giải thưởng luôn được chia đều giống như ai cũng có “xôi thịt” mà đem về.

Đạo diễn Khải Hưng nhận xét nhận xét thêm: Những điều anh Tuấn nói không phải ai cũng... hiểu!" Riêng bài của Tô Hoàng thì ông hài hước: “ Một bài phát biểu đầy tính… điều tra!”

Đạo diễn Thanh Vân - sâu sắc thực tế

Đạo diễn Thanh Vân, người từng làm bộ phim Đời Cát ( Bộ phim được các đại biểu đem ra minh họa nhiều nhất, vì tính cách xây dựng nhân vật quá tuyệt) thẳng thắnt: “Phim Việt ngày càng có nhiều nét chấm phá đa dạng, với nhiều vấn đề nhạy cảm như: cave, đồng tính, kinh dị... Nhưng nhìn lại, những phim Dòng Máu Anh Hùng, Áo Lụa Hà Đông, Chuyện Của Pao, Sống Trong Sợ Hãi, Mùa Len Trâu... chỉ dừng lại ở mức khám phá, dò dẫm những bước đi, chưa thật sự thu hút. 

Theo đạo diễn Thanh Vân, nếu không có được những rung cảm thực sự, thiếu bề dày của vốn sống, thì các đề tài trong phim Việt dù mới, cũng chỉ dừng lại ở việc đáp ứng sự tò mò của khán giả mà không có được giá trị sâu sắc”. Đây là bài phát biểu ngắn gọn được sự vỗ tay tán thưởng trong hội trường.

Nhà văn Nguyễn Quang Sáng luôn gần gũi, thân thiện, thẳng thắn và.... dễ hiểu

Bình dân hơn, dễ đi vào lòng người hơn là nhà văn Nguyễn Quang Sáng. Tác giả của "Chiếc lược ngà" cho rằng: "Điện ảnh mà không có văn học thì giống như nhân vật không có hồn. Làm phim cứ giống như một giấc mơ, ai cũng có quyền mơ nhưng chuyện nằm mơ giống nhau thì rất hiếm, nên chuyện giữa tác giả và đạo diễn cãi nhau kịch liệt là chuyện thường xảy ra!". Theo nhà văn Nguyễn Quang Sáng, nhà biên kịch phải đồng cảm, chia sẻ từ niềm vui khi thành công hay nỗi buồn của thất bại với đạo diễn. Ông cho rằng, đã xuất hiện một thế hệ đạo diễn biết viết kịch bản, đây là một tín hiệu rất đáng khen…

Nhà báo Cát Vũ - Nói đúng trọng tâm và hướng giả quyết

Đúng trọng tâm, đúng bệnh trạng thật của điện ảnh Việt Nam nhất lại nằm ở ý kiến của một… nhà báo. Chị Cát Vũ, người có thâm niên gần 30 năm trong nghề, hiện công tác ở báo Người Lao Động. Nữ nhà báo này cho rằng: "Đề tài gì không quan trọng, tình cảm, kinh dị, hài hoặc hành động gì cũng được… miễn sao nhân vật phải đem đến cảm xúc và suy nghĩ cho người xem. Hội thảo hôm nay rất cần bàn đến nhân vật ngày nay của chúng ta phải xây dựng như thế nào, con cháu chúng ta đang cần xem nhân vật gì, nên nhớ điện ảnh hiện nay đã qua cái thời phim… cúng cụ, chúng ta phải làm phim cho khán giả xem.

Nhà báo Cát Vũ nêu ví dụ: Bộ phim Nụ Hôn Thần Chết, không có nhân vật anh hùng để các em noi gương học tập, ở đó chỉ có nhân vật khác người nhưng gần gũi, một nhân vật là lạ nhưng dễ tạo hấp dẫn cho người xem!

Ông Cát Vũ cũng phân biệt: phim truyền hình là kể chuyện, còn phim nhựa phải có nhân vật đặc biệt, có những câu chuyện khác thường thì mới mong thu hút được người xem. Đây được xem là bài phát biểu "không có chuẩn bị trước" nhưng lại được những tràng vỗ tay nồng nhiệt nhất

NSƯT - Đạo diễn Đào Bá Sơn làm rõ vai trò... nhân vật

Riêng đạo diễn – NSƯT Đạo Bá Sơn dùng những câu chuyện để bật lên thế nào là nhân vật, trên sân khấu thường có nhiều vật nhưng không có… nhân, còn trong phim nếu nhân vật không có linh hồn, sức sống thì không thể gọi là nhân vật! Và phim Việt Nam đã có rất nhiều nhân vật không có hồn đến nỗi người xem phải thốt lên: “ Đạo diễn đã hãm hiếp nhân vật quá…khủng khiếp!”

Nhà Báo Ngô Ngọc Ngũ Long thì... phê bình hội thảo: “Từ sáng giờ cứ tưởng như đang ngồi ở một lớp giảng dạy về… điện ảnh! Sao mà lý thuyết nhiều quá… nếu cứ tọa đàm vậy hoài không biết điện ảnh chúng ta sẽ về đâu?".

Đến lúc này thì đã có gần phân nửa người bỏ về, Ông Trần Luân Kim thì xin “ẩn” ngay từ đầu, diễn viên Quyền Linh có lẽ không quen với không khí nặng nề “lý thuyết” cũng đã... lặn mất tăm, nhà sản xuất kiêm quay phim Trinh Hoan, người được đánh giá đang hoạt động mạnh trong nghề cũng rời hội nghị một cách âm thầm. Phước Sang được xem là một đại gia trong làng giải trí dường như “buồn” đến nỗi mất hứng không muốn phát biểu, còn các nhà báo “nhiều việc” như “đánh hơi” được buổi tọa đàm không “hấp dẫn” đã "chạy show" khác!

Một góc của buổi tọa đàm, người nghe chỉ thích... đọc!

Nhà sản xuất Phước Sang đang tìm hướng ra cho riêng mình?

Sôi nổi và thiết thực?

Nhiều người tự hỏi: “Tọa đàm về nhân vật, về đề tài… sao không thấy ý kiến của nhà sản xuất phim Thiên Ngân, nhà sản xuất Chánh Phương, giám đốc Hãng phim Giải Phóng, hoặc đơn vị TFS của HTV … đâu rồi các ngôi sao đang tung hoành trên màn ảnh như: Việt Trinh, Nguyễn Phi Hùng, Trí Nguyễn, Thanh Hằng, Kim Thư, Ngô Thanh Vân, Hải Yến… cả những đạo diễn đang ngày đêm làm nên những “tác phẩm” như Lê Hoàng, Lê Bảo Trung, Nguyễn Quang Dũng, Bùi Thạc Chuyên, Bùi Tuấn Dũng, Mỹ Hà, Tường Phương, Phương Nam, Song Chi, Trương Dũng, Xuân Cường… Đây mới chính là những người thực tế ngày đêm “sống chết” cùng điện ảnh - truyền hình Việt Nam.

Bài và ảnh: Lữ Đắc Long