Cascadeur: Nẻo đường gian nan

(Zing) - Tại Việt Nam, dù rất yêu nghề nhưng hầu như không có cascadeur nào sống được bằng cái nghiệp mà chuyện sinh tử cách nhau chỉ một lằn ranh mỏng manh.

Cascadeur Lữ Đắc Long cháy trong phim ca nhạc Anh Hùng Xạ Điêu

Nghề cascadeur tại Việt Nam bắt đầu hình thành năm 1990 trong các bộ phim Lửa Cháy Thành Đại La, Ngọc Trản Thần Công, Thăng Long Đệ Nhất Kiếm, Thanh Gươm Để Lại… Những người tiên phong là anh Lê Tiến Dũng (Taekwondo), Lữ Đắc Long, Lê Công Thế (Kiện tướng nhào lộn) Thu Vân (NGƯT – Võ sư) cùng một số võ sư yêu thích phim ảnh như: Quốc Cường, Hồ Lê Nguyên Khôi… thành lập CLB cascadeur và do anh Hoàng Triều được bầu làm chủ nhiệm. Đây được xem là lớp tiên phong của Cascadeur Việt Nam trong thời kỳ phôi thai.

Đến lớp cascadeur thứ 2 bắt đầu hình thành với Quốc Thịnh, Huỳnh Phú, Văn Lành, Hữu Đức, Kim Thoa, Ngọc Nữ… Sau một thời gian, cascadeur Quốc Thịnh tách nhóm riêng, kéo theo nhiều người khác cũng thích “phiêu lưu” riêng biệt như công ty Vũ Phúc, với nhóm cascadeur Action (chuyên nhảy hiphop), nhóm Nguyễn Anh Tuấn… khiến cascadeur mất đi khá nhiều sức mạnh tập thể.

Cascadeur Việt Nam trên phim trường Ấn Độ

Tại Việt Nam, dù rất yêu nghề nhưng hầu như không có cascadeur nào sống được bằng cái nghiệp mà chuyện sinh tử cách nhau chỉ một lằn ranh mỏng manh. Họ chỉ dám coi đây là nghề tay trái, trụ lại vì đam mê.

Mỗi ngày công của một cascadeur nhận được 500 ngàn đồng một ngày đóng cho phim nhựa, phim ca nhạc. Với phim truyền hình thì ít hơn với chỉ 200 - 400 ngàn (tùy theo khả năng thương lượng và đạo diễn). Tuy nhiên, quan trọng là lượng phim dành cho các pha hành động không nhiều, thi thoảng được vài ba phim hành động như: Dòng Máu Anh Hùng, Võ Lâm Truyền Kỳ, Nụ Hôn Thần Chết… còn lại mỗi năm một cascadeur cũng chỉ nhận được một vài phim hoặc vài video clip ca nhạc. Nên mới có chuyện khi học viên đến xin học nghề cascadeur, nếu ai không phải là người “khá giả” hoặc có nghề nghiệp ổn đình đều bị khuyên nên tìm nghề khác để lập thân, chứ quyết tâm theo nghề cascadeur thì không ổn cho tương lai và sự nghiệp.

Một cảnh quay ở Ấn Độ được lắp đặt tới 120 camera để tạo hiệu quả cho phim

Cascadeur Việt Nam biểu diễn cú té ngã ở phim trường của Ấn Độ

Bollywood, chỉ để lấy cảnh đánh nhau khoảng 3-4 phút trong vũ trường, nhà sản xuất dám dựng hẳn cả một phim trường, thuê các chuyên gia từ Anh Quốc sang, quay một cảnh bằng 120 camera, chỉ bốn cảnh quay đã ngốn hết 100 ngàn đô-la, còn 4 phút quay trên màn ảnh cho những cảnh quay hành động họ phải mất hơn một tháng trời để thu hình, còn kinh phí lên đến gần 500 ngàn đô la, tương đương với một bộ phim thuộc hàng “cứng” của Phước Sang.

Nhìn lại điện ảnh Việt Nam đây vẫn là một giấc mơ quá xa xỉ. Bởi thế mới có chuyện nếu tại Việt Nam một cảnh đánh nhau khiến 5 người bay tung lên đã là ghê gớm thì tại Ấn Độ, người ta sử dụng cả 100 cascadeur (50 người bị đánh té xuống và 50 người bị đánh bật tung lên) chỉ để làm hoành tráng thêm cho nhân vật chính.

Chính vì điều kiện thiếu thốn như vậy nên chuyện tai nạn với cascadeur là bình thường. Trong một cảnh quay trong album Chờ Trên Tháng Năm cho ca sĩ Đan Trường ở Bửu Long, đạo diễn yêu cầu 2 cascadeur và một cameraman đu dây bay trên sông, phía dưới là một bè tre và sẽ sử dụng 3 quả nổ dưới sông để tạo thêm hiệu quả cho cảnh đánh nhau trên không. Tuy nhiên không ai lường trước, khi 3 quả nổ phát hỏa chiếc bè tre bị xé tung. Các thanh tre trở thành những mũi tên nhắm thẳng 3 người đang đu dây ở trên. Kết quả ai cũng… bất tỉnh phải đưa cấp cứu ngay lập tức từ Biên Hòa về TPHCM.

Một cảnh bay dây trong phim ca nhạc

Cascadeur Tâm Thảo thế vai cho ca sĩ Cẩm Ly

Giới cascadeur thường lưu truyền hai câu như những lời nhắc nhở cùng nhau: “Không có chuyện gì khó, chỉ sợ tiền không nhiều” và “Đừng chết vì thiếu hiểu biết”. Bởi làm cascadeur không có nghĩa là liều mạng, phải biết tính toán mọi việc, suy trước nghĩ sau, phân công đúng người đúng nghề, có như thế mới mong có sự an toàn cho đồng đội.

Trong một lần thử vai với đạo diễn Phillip Noyce ngay tại nhà hát Thành Phố trong bộ phim Người Mỹ Trầm Lặng, sau những pha biểu diễn “gợn người” từ té ngã, nhào lộn, đánh nhau… Ông xem xong ân cần khuyên nhủ: “Các bạn diễn rất tốt, nhưng với một cascadeur chuyên nghiệp thì điều trước tiên là phải… an toàn, sau đó mới tính đến sự thành công của…cảnh quay.”

Lái xe chui qua gầm xe tải? Chuyện nhỏ đối với cascadeur.

Đến lần lần quay phim ở Bến Tre, nhận một hợp đồng “miệng với một đạo diễn lâu năm trong nghề: “Cho anh một đứa leo dừa rồi té đi em”. Thoạt đầu vị trưởng nhóm cascadeur hăm hở dẫn anh em đến Bến Tre, cứ tưởng leo lên cây dừa té xuống thì không có gì ghê gớm, nhưng đến nơi, nhìn cây dữa lão cao hơn 15 mét, tự dưng nghĩ đến chuyện leo lên đã muốn thất kinh hồn vía, huống hồ chi còn phải té ngã lộn ngược xuống đất với 50 cái thùng giấy mong manh. Chưa hết vì bối cảnh quay nhân vật té trong một đêm mưa gió bão bùng, thế là phải có thêm một quạt công nghiệp đường kính 1,5m thổi ào ạt nhằm tạo ra sức gió!

Cascadeur Việt Nam trong một pha nổ của phim Người  Mỹ Trầm Lặng

Đứng trước một điều kiện thiếu thốn phương tiện và nan giải như thế, đòi hỏi người cascadeur phải bình tâm tĩnh trí, mới có thể giải quyết vấn đề.  Phải làm việc thật quyết liệt với đoàn phim, các cascadeur mới đòi được thêm 200 cái thùng giấy, hai tấm nệm để bảo hiểm cho đồng đội.

Và một tình huống bi hài đã xảy ra, cascadeur từ trên rơi xuống, bên dưới phải có thêm hai anh cascadeur cầm tấm nệm đón anh cascadeur ở trên rơi xuống và hứng như hứng… một quả dừa rơi!Cũng may, cảnh quay diễn ra tốt đẹp, và đây không phải là tình huống nguy hiểm duy nhất mà cascadeur đã gặp trên phim trường!

Bài và ảnh: Zing Lữ