Xuất bản
'Cập kê' là bao nhiêu tuổi mà có thể lấy chồng?
Trong "Truyện Kiều", đại thi hào Nguyễn Du viết: “Phong lưu rất mực hồng quần / Xuân xanh xấp xỉ tới tuần cập kê” để giới thiệu chị em Thúy Kiều. Vậy “cập kê” là bao nhiêu tuổi?
Đức An
Trong Tiếng Việt từ lời ăn tiếng nói người Việt, nhà nghiên cứu Lê Minh Quốc dẫn Từ điển Truyện Kiều của Đào Duy Anh để giải thích từ này. Theo đó, “cập kê” là đến tuổi cài trâm, tức đến tuổi lấy chồng. Hán - Việt tân tự điển của Nguyễn Quốc Hùng cũng giải thích theo tục lệ cổ Trung Hoa, con gái đến 15 tuổi thì cài trâm, đánh dấu thời điểm thành hôn.
Như vậy, nếu hiểu theo nghĩa gốc, “cập kê” là 15 tuổi. Tuy nhiên, theo Lê Minh Quốc, không nên máy móc xem đây là một con số chính xác trong mọi trường hợp.
Tác giả cho rằng từ ngữ khi du nhập vào tiếng Việt có thể thay đổi cách dùng, phù hợp với văn hóa và thói quen của người Việt. “Cập kê” cũng có thể được hiểu rộng hơn, chỉ tuổi con gái đã trưởng thành, đến độ có thể lập gia đình.
Cách dùng số tuổi mang tính ước lệ này cũng xuất hiện trong câu ca dao: “Lấy chồng từ thuở mười ba / Đến năm mười tám, thiếp đà năm con”. Theo tác giả, “mười ba” không nhất thiết là một con số chính xác mà chỉ độ tuổi nhỏ nhất có thể lấy chồng theo quan niệm xưa.
Tương tự, câu “Mười bảy bẻ gãy sừng trâu” cũng dùng số 17 theo nghĩa ước lượng. Con số này vừa phù hợp với quan niệm về tuổi trẻ, vừa tạo nên cấu trúc nhịp nhàng của câu tục ngữ.
Lê Minh Quốc dẫn nhận định của Đào Duy Anh trong Việt Nam văn hóa sử cương: người Việt xưa vốn không hoàn toàn theo lễ gia quan và lễ cập kê của Trung Hoa. Theo lệ thường, con trai khoảng 18 tuổi được xem là thành nhân, còn con gái khoảng 16 tuổi thì thôi để tóc xõa và bắt đầu chít khăn.
Vì vậy, “cập kê” có nghĩa gốc là 15 tuổi nhưng khi đi vào tiếng Việt có thể được dùng theo nghĩa rộng, chỉ tuổi con gái đã đến độ trưởng thành và có thể lấy chồng, chứ không nhất thiết phải hiểu cứng là đúng 15 tuổi.
Đọc được sách hay, hãy gửi review cho Tri Thức - Znews
Bạn đọc được một cuốn sách hay, bạn muốn chia sẻ những cảm nhận, những lý do mà người khác nên đọc cuốn sách đó, hãy viết review và gửi về cho chúng tôi. Tri Thức - Znews mở chuyên mục “Cuốn sách tôi đọc”, là diễn đàn để chia sẻ review sách do bạn đọc gửi đến qua Email: books@znews.vn. Bài viết cần gửi kèm ảnh chụp cuốn sách, tên tác giả, số điện thoại.
Trân trọng.