Bạn có thể chuyển sang phiên bản mobile rút gọn của Tri thức trực tuyến nếu mạng chậm. Đóng

#FORMAT

Rượu 'Bàu Đá' hay rượu 'Bầu Đá'?

Tên gọi một loại rượu đặc sản Bình Định thường được viết là “rượu Bầu Đá” nhưng theo sách "Tiếng Việt ân tình", cách viết này có thể xuất phát từ một sự nhầm lẫn.

Xuất bản

Rượu 'Bàu Đá' hay rượu 'Bầu Đá'?

Tên gọi một loại rượu đặc sản Bình Định thường được viết là “rượu Bầu Đá” nhưng theo sách "Tiếng Việt ân tình", cách viết này có thể xuất phát từ một sự nhầm lẫn.

Đức An

bàu đá ảnh 1

Rượu Bàu Đá là đặc sản nổi tiếng của Bình Định. Tuy nhiên, cách viết tên loại rượu này từ lâu không thống nhất. Nhiều người liên tưởng đến “bầu rượu” nên viết thành “Bầu Đá”, thậm chí còn lưu truyền câu chuyện cho rằng tên gọi này là cách nói lái của “Bà Đấu”.

Theo một câu chuyện được lưu truyền, tên gọi “rượu Bầu Đá” bắt nguồn từ một người phụ nữ tên Đấu, quê ở Tây Sơn. Vốn sinh ra trong gia đình có truyền thống nấu rượu, bà được cha truyền nghề từ nhỏ và dần trở thành người nấu rượu ngon nổi tiếng trong vùng.

Sau khi lấy chồng, bà Đấu về sinh sống tại xóm Tân Long thuộc Bình Định (nay là Gia Lai). Tại đây, bà dùng nguồn nước địa phương để nấu rượu và nhận thấy rượu có hương vị thơm ngon, đặc biệt hơn. Sau đó, bà truyền lại nghề cho người dân trong vùng, góp phần hình thành nghề nấu rượu truyền thống. Từ đó, người dân được cho là lấy tên “Bà Đấu” nói lái thành “Bầu Đá” để gọi loại rượu này.

Tuy nhiên, các tác giả của quyển Tiếng Việt ân tình cho rằng câu chuyện này không có chứng cứ lịch sử còn lưu lại. Đáng chú ý hơn, nếu người dân muốn ghi nhớ công lao của bà Đấu thì việc phải nói lái thành “Bầu Đá” cũng khó giải thích. Vì vậy, nhóm tác giả cho rằng cách lý giải dựa trên địa danh có cơ sở hơn.

Theo câu chuyện thứ hai, trước đây tại xóm Tân Long, huyện An Nhơn, có một cái bàu (tên địa phương của "ao", "trũng") rộng khoảng 3.000 m2, trong bàu có nhiều đá nên người dân gọi là Bàu Đá. Khoảng năm 1947-1948, một người tên Hương Lễ từ Tây Sơn đến đây sinh sống. Ông sử dụng nước trong bàu để nấu rượu và nhận thấy rượu có hương vị thơm ngon đặc trưng. Sau đó, ông Hương Lễ truyền nghề cho người dân trong vùng rồi hình thành làng nghề nấu rượu. Người dân lấy tên bàu để đặt tên cho loại rượu này.

Nếu theo cách lý giải này, “Bàu Đá” mới là cách viết đúng, với nghĩa là cái bàu có đá. Từ “bàu” cũng đã được ghi nhận trong các từ điển tiếng Việt với nghĩa là ao, vũng hoặc vùng đất trũng, như “bàu sen”, “bàu cá”.

Việc “Bàu Đá” bị viết thành “Bầu Đá” có thể liên quan đến sự gần gũi về âm giữa “au” và “âu”, tương tự một số trường hợp cách viết từng tồn tại song song như “hoa màu” và “hoa mầu”, “mực Tàu” và “mực Tầu”.

Đọc được sách hay, hãy gửi review cho Tri Thức - Znews

Bạn đọc được một cuốn sách hay, bạn muốn chia sẻ những cảm nhận, những lý do mà người khác nên đọc cuốn sách đó, hãy viết review và gửi về cho chúng tôi. Tri Thức - Znews mở chuyên mục “Cuốn sách tôi đọc”, là diễn đàn để chia sẻ review sách do bạn đọc gửi đến qua Email: books@znews.vn. Bài viết cần gửi kèm ảnh chụp cuốn sách, tên tác giả, số điện thoại.

Trân trọng.

'Bà chè' trong 'sụm bà chè' là gì?

'Bà chè' trong 'sụm bà chè' là gì?

0

Cách nói “sụm bà chè” ở Nam Bộ được cho là biến âm của thành ngữ “sụm bánh chè”, chỉ trạng thái sụm đầu gối, quỳ xuống.

'Thiết tha' nghĩa là gì?

'Thiết tha' nghĩa là gì?

0

Theo "Việt Nam tự điển", "thiết tha" là "gọt cắt rồi mài giũa”, sau được dùng theo nghĩa chỉ sự gắn bó hết lòng, hoặc những cảm xúc như khắc sâu trong lòng.

'Lạc' trong 'chim lạc' là gì?

'Lạc' trong 'chim lạc' là gì?

0

Theo một số nghiên cứu và từ điển, chữ "lạc" được giả thuyết là có liên hệ với “ló”, một từ cổ có nghĩa là lúa, lúa gạo.

Đức An

Bạn có thể quan tâm