Cách lý giải thứ nhất, theo Việt Nam tự điển (Lê Văn Đức và nhiều tác giả soạn, lê Ngọc Trụ hiệu đính), "thiết tha" là "gọt cắt rồi mài giũa".

Một cách lý giải khác thông dụng hơn, trong cuốn Chữ xưa còn một chút này của tác giả Nguyễn Thùy Dung, "thiết tha" hoặc "tha thiết" chỉ sự gắn bó hết lòng, luôn nghĩ đến, quan tâm ai hay việc gì đó, ngoài ra cũng mang nghĩa mong mỏi, mong được đáp ứng, như cách nói "tôi tha thiết mong anh" hoặc "tôi chả thiết tha gì nữa".

"Thiết tha" thường mô tả những cảm xúc như “khắc” sâu trong lòng, day đi dứt lại. Từ này được sử dụng trong nhiều bài thơ.

Tố Hữu từng viết:

“Mình về mình có nhớ ta?

Mười lăm năm ấy thiết tha mặn nồng.

Tiếng ai tha thiết bên cồn

Bâng khuâng trong dạ, bồn chồn bước đi”.

Ngọc Hân công chúa cũng từng viết bài thơ Ai tư vãn, trong đó có câu:

"Buồn thay nhẽ sương rơi, gió lọt,

Cảnh đìu hiu, thánh thót châu sa.

Tưởng lời di chúc thiết tha,

Khóc nào nên tiếng, thức mà cũng mê".