Cái bắt tay giữa ông Trump và giới tài phiệt năng lượng

Tổng thống Trump đã thảo luận với các công ty dầu khí Mỹ về cách giảm thiểu tác động của lệnh phong tỏa cảng Iran trong nhiều tháng.

Theo một quan chức Nhà Trắng, cuộc gặp với lãnh đạo ngành dầu khí ngày 29/4 diễn ra trong bối cảnh nỗ lực giải quyết xung đột Iran đang rơi vào bế tắc.

Ông Trump bàn tính với giới dầu khí

Theo quan chức Nhà Trắng, Tổng thống Donald Trump và các lãnh đạo ngành dầu khí đã thảo luận về việc ổn định thị trường năng lượng toàn cầu. Các bên cân nhắc duy trì phong tỏa cảng biển Iran trong nhiều tháng, đồng thời ưu tiên các biện pháp bảo vệ người tiêu dùng Mỹ khỏi biến động giá cả.

Cuộc họp do Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent chủ trì, với sự tham dự của Phó tổng thống JD Vance, Chánh văn phòng Nhà Trắng Susie Wiles, đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner. CEO Mike Wirth cùng lãnh đạo các công ty Trafigura, Vitol và Mercuria cũng tham dự.

Các phương tiện di chuyển qua một trạm xăng tại Washington DC trong bối cảnh xung đột giữa Mỹ - Israel với Iran khiến giá nhiên liệu tăng cao tại Mỹ. Ảnh: Reuters.

Lo ngại phong tỏa kéo dài tại eo biển Hormuz đã khiến giá dầu tiếp tục tăng, giá dầu chuẩn Brent lên mức cao nhất trong một tháng trở lại đây.

Điều này xảy ra trong bối cảnh ông Trump đang đối mặt áp lực trong nước ngày càng lớn, đòi hỏi ông phải sớm chấm dứt cuộc chiến đã tiêu tốn của Mỹ 25 tỷ USD. Người dân Mỹ cũng đang phải chịu thêm áp lực về chi phí sinh hoạt do giá xăng tăng cao. Một khảo sát của Reuters/Ipsos cho thấy tỷ lệ ủng hộ ông Trump hiện giảm xuống còn 34%, mức thấp nhất trong nhiệm kỳ hiện tại.

Dù đang chịu nhiều áp lực, ông Trump vẫn khẳng định Iran không được sở hữu vũ khí hạt nhân, trong khi Tehran khẳng định chương trình của mình mang mục đích hòa bình.

“Iran không biết cách ký một thỏa thuận phi hạt nhân. Họ nên sớm tỉnh táo”, ông Trump viết trên mạng xã hội.

Về phía Iran, nước này muốn Mỹ công nhận quyền làm giàu uranium cho mục đích dân sự. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf cáo buộc ông Trump đang tìm cách chia rẽ nội bộ Iran và buộc nước này phải đầu hàng thông qua lệnh phong tỏa.

Iran tuyên bố sẽ tiếp tục kiểm soát chặt eo biển Hormuz chừng nào còn bị Mỹ đe dọa. Đồng thời, Tehran cũng cảnh báo sẽ có “hành động quân sự chưa từng có”, nếu Mỹ tiếp tục phong tỏa các tàu liên quan đến Iran.

Trước thế bế tắc hiện nay, Iran đề xuất hai bên tạm gác vấn đề hạt nhân, chính thức chấm dứt chiến sự và thống nhất giải quyết các vấn đề hàng hải cấp bách. Điều này không đáp ứng yêu cầu của Mỹ, bởi Mỹ cho rằng vấn đề hạt nhân tại Iran phải được hai bên thống nhất ngay từ đầu.

Nguồn tin Pakistan cho biết phía Mỹ đã phản hồi các đề xuất của Iran, còn Tehran cần thêm thời gian đến khoảng cuối tuần này để phản hồi lại các đề xuất điều chỉnh của Mỹ.

Sau cuộc họp với lãnh đạo ngành dầu khí Mỹ cùng các quan chức Mỹ, ông Trump vẫn chưa quyết định dứt khoát về bước đi tiếp theo tại Iran. Quan chức Mỹ cho biết họ có lo ngại về sự chia rẽ trong bộ máy lãnh đạo Iran, Mỹ không biết ai là người nắm quyền quyết định cuối cùng đối với thỏa thuận tiềm năng giữa hai bên.

Theo CNN, hiện tại, Mỹ cũng đang kêu gọi các quốc gia khác tham gia liên minh quốc tế nhằm đảm bảo tàu thuyền có thể đi qua eo biển Hormuz. Liên minh được đề xuất sẽ chia sẻ thông tin, phối hợp ngoại giao và hỗ trợ thực thi các lệnh trừng phạt.

Tính toán của ông Trump

Theo các nguồn tin từ CNN, Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây đã khẳng định với các cố vấn cấp cao về ý định duy trì lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran. Đội ngũ của ông hiện đã bắt đầu chuẩn bị các điều kiện cần thiết nhằm gia hạn lệnh phong tỏa dài hạn tại khu vực eo biển Hormuz.

Hiện tại, ông Trump theo đuổi chiến lược gây áp lực kinh tế tối đa lên Iran, với kỳ vọng buộc Tehran quay lại bàn đàm phán mà không cần nối lại các cuộc không kích quân sự.

Ông Trump đang đặt cược vào việc gây sức ép kinh tế với Iran để sớm kết thúc chiến sự. Ảnh: Reuters.

Trong khi Lầu Năm Góc vẫn duy trì khả năng nối lại không kích nếu được lệnh, ông Trump thẳng thắn đề cập trong nội bộ về các rủi ro nếu tái khởi động chiến dịch ném bom, bao gồm khả năng Iran sẽ tiếp tục tấn công các quốc gia vùng Vịnh. Tổng thống Mỹ hiện cho rằng phong tỏa là cách gây áp lực hiệu quả hơn.

“Phong tỏa là giải pháp thiên tài. Giờ họ chỉ cần chịu thua, nói “chúng tôi đầu hàng” là xong”, ông Trump nói với phóng viên ngày 29/4 khi được hỏi chiến sự Iran sẽ kéo dài bao lâu nữa.

Trong khi ưu tiên giải pháp ngoại giao, ông Trump cũng vẫn tiếp tục đưa ra các cảnh báo cứng rắn. Cùng ngày, ông đăng trên tài khoản cá nhân hình ảnh do AI tạo ra, trong ảnh, ông cầm súng với thông điệp: “Không còn nhân nhượng”.

Hiệu quả của chiến lược gây sức ép kinh tế mà ông Trump đang theo đuổi cũng tiềm ẩn rủi ro. Iran vốn có khả năng chịu đựng áp lực kinh tế nghiêm trọng mà không nhượng bộ.

Dù vậy, ông Trump tin tưởng vào giải pháp này, thậm chí sẵn sàng siết chặt nền kinh tế Iran hơn nữa cho đến khi Tehran chấp nhận các “lằn ranh đỏ” của Mỹ trong vấn đề làm giàu hạt nhân. Ông Trump có niềm tin rằng Mỹ đang “nắm mọi lợi thế”.

“Phong tỏa hiệu quả hơn so với ném bom. Họ đang bị bóp nghẹt. Và tình hình sẽ còn tệ hơn. Họ không thể có vũ khí hạt nhân”, ông Trump nói trong cuộc phỏng vấn với Axios ngày 29/4.

Ông Trump cũng ám chỉ Mỹ sẵn sàng cho một cuộc chiến kéo dài. Ông nói với CNN rằng xung đột Iran có thể kết thúc “theo thời gian tương tự” như chiến sự Ukraine.

Các quan chức Mỹ hiện khá tự tin vào biện pháp gây sức ép kinh tế, họ nhận được các thông tin tình báo cho thấy nền kinh tế Iran có thể chỉ trụ được thêm vài tuần.

Một trong những khó khăn lớn nhất hiện nay của Iran là việc lưu trữ lượng dầu không bán được. Ông Trump cho rằng lượng dầu dư thừa này có thể sớm gây tổn hại vĩnh viễn đến hạ tầng năng lượng của Iran.

Ông Trump nói với Fox News trong ngày 26/4: “Điều xảy ra là hệ thống sẽ nổ từ bên trong, cả về cơ học lẫn địa chất. Tôi được biết chỉ còn khoảng 3 ngày trước khi điều đó xảy ra. Và một khi đã nổ, họ không thể xây dựng lại như cũ”.

Mỹ quyết siết chặt xuất khẩu dầu của Iran thông qua lệnh phong tỏa hải quân, nhằm tạo áp lực kinh tế và áp lực lưu trữ dầu, buộc nước này quay lại bàn đàm phán với lợi thế nghiêng về Mỹ.

“Iran vừa thông báo với chúng tôi rằng họ đang ở “trạng thái sụp đổ”. Họ muốn chúng tôi “mở eo biển Hormuz” càng sớm càng tốt, trong lúc họ tìm cách giải quyết vấn đề trong ban lãnh đạo”, ông Trump viết trên mạng xã hội ngày 28/4.

Cách nói phóng đại của ông Trump không còn xa lạ. Sự thật trong những tuyên bố như thế này không hoàn toàn được đảm bảo, nhưng có một điều chắc chắn là ông Trump đang rất tự tin. Tuy vậy, ông cũng từng rất tự tin khi dự đoán xung đột sẽ chỉ kéo dài không quá 6 tuần. Nay cuộc chiến đã bước sang tuần thứ 9.